I SA/Po 204/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku WŚ o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi WŚ na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca WŚ pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazane w sentencji postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Następnie skarżąca złożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że obecnie wychowuje sama [...] małoletnie córki. Wnioskodawczyni wskazała, że każdy dodatkowy wydatek to uszczuplenie budżetu domowego. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córkami. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł. Skarżąca podała, że córki pozostają na jej utrzymaniu. Wnioskodawczyni podała, że z tytułu wynagrodzenia za pracę otrzymuje dochód netto w wysokości [...], na starszą córkę otrzymuje alimenty w wysokości [...], na młodszą w wysokości [...], na młodszą córkę otrzymuje świadczenie wychowawcze 500+. Skarżąca podała, że koszty [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że nie posiada lokat bankowych ani kart kredytowych. Wnioskodawczyni podała, że nie posiada pojazdów mechanicznych, nie posiada również udziałów w spółkach, nie pełni funkcji członka zarządu, prokurenta, członka rady nadzorczej w spółkach. Wnioskodawczyni oświadczyła, że poza dochodami z tytułu wynagrodzenia za pracę nie uzyskuje innych dochodów. Do pisma załączyła kserokopie: zeznania rocznego podatkowego za [...], z którego wynika, że dochód skarżącej z tytułu wynagrodzenia za pracę wyniósł [...], zeznania rocznego podatkowego za [...], z którego wynika, że dochód skarżącej z tytułu wynagrodzenia za pracę wyniósł [...], zaświadczenia o zarobkach z dnia [...], z którego wynika, że wynagrodzenie netto skarżącej za [...] wynosi: [...], za [...], [...], wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...] sygn. akt [...] w sprawie o rozwód, z którego wynika, że od byłego męża skarżącej zasądzono renty alimentacyjne w kwotach po [...] na rzecz każdej z córek, łącznie [...], decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...] o przyznaniu świadczenia wychowawczego na młodszą córkę w wysokości po [...] miesięcznie na okres [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącej nie wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jej od kosztów sądowych, gdyż wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z oświadczeń skarżącej wynika, że jest osobą rozwiedzioną, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z [...] małoletnimi córkami. Wnioskodawczyni uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę, z zaświadczenia o zatrudnieniu z dnia [...] wynika, że w okresie [...] skarżąca uzyskała z tytułu wynagrodzenia za pracę łącznie dochód w wysokości [...], t.j. średnio netto w wysokości [...]. Poza dochodami z tytułu wynagrodzenia za pracę skarżąca otrzymuje na córki alimenty w wysokości [...] (z kserokopii wyroku wynika, że zasądzono alimenty w wysokości [...]) oraz świadczenie 500+ na młodszą córkę. Z oświadczenia skarżącej wynika, że koszty miesięcznego utrzymania, w tym najem za mieszkanie, opłaty za czynsz, media, odzież, witaminy, wyżywienie, ubezpieczenie, rata na ZKZP, składka na ZKZP wynoszą [...]. Wobec powyższego przyjąć należy, że skarżącej z uzyskiwanych środków pozostają środki pieniężne, z których może ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] (wpis sądowy od skargi). Ponadto wskazać należy, że strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków niebędących niezbędnymi dla utrzymania (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. LexisNexis, 2005 r., str. 632). Wobec powyższego to skarżąca powinna była zaoszczędzić środki finansowe na uiszczenie wpisu od skargi, który wynosi [...], jak i na ewentualne inne wydatki (np. opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, wpis od skargi kasacyjnej), tym bardziej, że wnioskodawczyni powinna była liczyć się z kosztami niniejszego postępowania z uwagi na fakt, że postępowanie zostało zainicjowane na jej wniosek z dnia [...], w którym wypowiadając się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego, po raz kolejny podniosła konieczność przeprowadzenia dowodów, o które wnioskowała w składanych pismach do Naczelnika Urzędu Skarbowego (por. karta nr [...] akt adm.). Ponadto, jak już wcześniej wskazano, prawo pomocy udzielane jest osobom bezrobotnym i bez żadnych źródeł dochodu. Wskazać również należy, że nie wszystkie ponoszone przez wnioskodawczynię koszty są kosztami koniecznego utrzymania, jak np. opłaty za telewizję i telefony, które łącznie wynoszą [...] miesięcznie, czy składka na ZKZP w wysokości [...] miesięcznie. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.