I SA/Po 204/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego tutejszego sądu z 14 czerwca 2018 r., I SA/Po 204/18 w sprawie ze skargi X. X. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia; postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. Skarżąca w odpowiedzi na zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu od skargi wniosła o zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania w całości. Następnie przedłożyła sporządzony na urzędowym formularzu 25 kwietnia 2018 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek skarżąca podniosła, że obecnie sama wychowuje dwie małoletnie córki, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córkami, nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Osiąga dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie [...]zł netto. Otrzymuje alimenty w kwocie [...]zł na starszą córkę oraz [...] zł na młodszą. Ponadto na młodszą córkę wnioskodawczyni przysługuje świadczenie 500+. Koszty utrzymania skarżącej przedstawiają się następująco: najem mieszkania [...] zł, czynsz [...] zł, rata na Fundusz Mieszkaniowy [...] zł, prąd ok. [...] zł, rata na ZKZP [...] zł (pożyczka), telewizja i Internet [...] zł, wyżywienie ok. od 900 do [...] zł, telefony [...] zł, odzież od 200 do [...] zł, ubezpieczenie [...] zł, składka na ZKZP [...] zł, leki/witaminy [...] zł. Skarżąca w piśmie z 29 maja 2018 r. uzupełniając wniosek w wykonaniu zarządzenia starszego referendarza sądowego oświadczyła dodatkowo, że nie posiada lokat bankowych, kart kredytowych, pojazdów mechanicznych, udziałów w spółkach jak również nie pełni w nich funkcji członka zarządu, prokurenta, członka rady nadzorczej. Poza dochodami z tytułu wynagrodzenia za pracę nie uzyskuje innych dochodów. Skarżąca przedstawiła również zeznanie PIT-37 za 2017 r. w którym wykazała dochód w kwocie [...]zł, zeznanie PIT-37 za 2016 r. w którym zadeklarowała dochód w kwocie [...]zł. Z przedłożonego przez skarżącą wyroku Sądu Okręgowego w P. z 02 czerwca 2009 r., [...], wynika, że od byłego męża skarżącej zostały zasądzone renty alimentacyjne w kwotach po [...] zł na rzecz każdej z córek. Z zaświadczenia o zarobkach skarżącej z 23 maja 2018 r. wynika, że wynagrodzenie netto skarżącej za listopad 2017 r. wynosi [...] zł, za grudzień 2017 r. [...] zł, za styczeń 2018 r. [...] zł, za luty 2018 r. [...] zł, za marzec 2018 r. [...] zł, za kwiecień 2018 r. [...] zł. Z decyzji Prezydenta Miasta P. z 08 listopada 2017 r., nr [...] wynika, że na rzecz jednej z córek przyznano skarżącej świadczenie wychowawcze w kwocie [...]zł na okres od października 2017 r. do września 2018 r. Starszy referendarz sądowy postanowieniem z 14 czerwca 2018 r., I SA/Po 203/18 odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Stwierdził, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uzyskiwanych przez nią środków co miesiąc pozostają środki, które mogą zostać przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Wskazał również, że skarżąca winna była zaoszczędzić środki finansowe na uiszczenie kosztów postępowania, bowiem postępowanie w przedmiocie zawieszenia zostało zainicjowane jej wnioskiem. Zauważył również, że nie wszystkie ponoszone przez wnioskodawczynię koszty są kosztami koniecznego utrzymania, jak np. opłaty za telewizję i telefony, które łącznie wynoszą [...] zł miesięcznie, czy składka na ZKZP w wysokości [...] zł miesięcznie. Pismem z 11 lipca 2018 r. skarżąca wniosła sprzeciw od omówionego powyżej orzeczenia starszego referendarza sądowego. W ocenie skarżącej orzeczenie jest błędne i nie uwzględnia okoliczności związanych z trudną sytuacją materialną, która w jej ocenie jednoznacznie wynika z treści przedłożonych dokumentów oraz oświadczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie należało utrzymać w mocy. Sąd na wstępie zaznacza, że zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Z przytoczonego przepisu wynika, że rolą sądu jest merytoryczne rozpoznanie sprzeciwu, a więc definitywne rozstrzygnięcie kwestii z zakresu prawa pomocy będącej przedmiotem sprzeciwu [tak: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2015 – komentarz do art. 260 p.p.s.a., dostępny w bazie danych Legalis]. Sąd w sprawie rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy dokonuje oparciu o przepisy art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W świetle ostatniego z powołanych przepisów osobie fizycznej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że prawo pomocy jest wyjątkiem od zasady zgodnie z którą każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Z przepisów regulujących prawo pomocy wynika jednoznacznie, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów sądowych spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Przyjmuje się, że dopiero uznanie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny nie jest się w stanie ponieść się kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa [tak: postanowienie NSA z 4 stycznia 2011 r., I OZ 979/10, orzeczenia sądów administracyjnych dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl]. Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego niniejszej sprawy sąd stwierdza , że starszy referendarz sądowy trafnie stwierdził, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przedłożonego przez skarżącą zaświadczenia o zarobkach z 23 maja 2018 r. wynika, że średni dochód netto skarżącej w okresie od listopada 2017 r. do kwietnia 2018 r. wyniósł [...] zł. Skarżąca oświadczyła również, że na obie córki uzyskuje alimenty w łącznej kwocie [...]zł, przy czym z przedłożonej kopii wyroku Sądu Okręgowego w P. z 02 czerwca 2009 r., [...] wynika, że łączne alimenty wynoszą [...] zł. Na młodszą z córek przysługuje wnioskodawczyni świadczenie 500+. Przyjmując wielkość alimentów zadeklarowaną przez skarżącą należy stwierdzić, że średni dochód skarżącej wynosi ok. [...] zł. Łączne koszty utrzymania skarżącej oraz pozostających na jej utrzymaniu córek wynoszą zaś ok. [...] zł. Zestawienie powyższych danych utwierdza w przekonaniu, że skarżąca dysponuje w skali miesiąca przeciętnie wolnymi środkami w kwocie ok. [...] zł. Środki te mogą zostać bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej oraz pozostających na jej utrzymaniu córek przeznaczone na sfinansowanie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania wynoszą zaledwie [...] zł. Sąd podkreśla również , że skarżąca w lutym 2018 r., a więc w miesiącu wnoszenia skargi otrzymała wynagrodzenie za pracę w kwocie [...]zł netto co dodatkowo utwierdza w przekonaniu o zdolności skarżącej do poniesienia kosztów niniejszego postępowania. Podsumowując rozważania w powyższym zakresie sąd stwierdza, że aktualna sytuacja materialna skarżącej umożliwia jej poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Wobec powyższego, sąd na podstawie art. 260 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.