I SA/Po 2048/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska Sędziowie NSA Gabriela Gorzan(spr) Maria Skwierzyńska Protokolant st.sekr.sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2004 r. sprawy ze skargi J.P. przy udziale B.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2002 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 296,10 zł (dwieście dziewięćdziesiąt sześć zł i dziesięć gr) tytułem zwrotu kosztów postępowania. III. wstrzymuje wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/G.Gorzan /-/S.Zapalska /-/M.Skwierzyńska Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. nie uwzględniło odwołania J.P. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...]r. w przedmiocie ustalenia B.P. podatku od nieruchomości za rok 2002, utrzymując w mocy zaskarżoną odwołaniem decyzję organu podatkowego I instancji. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji za rok 2002 ustalił podatek od nieruchomości w kwocie [...]zł, adresując decyzję do B.P. zamieszkałej w C., będącej jedną z czterech współwłaścicieli nieruchomości zabudowanej przy ulicy [...] w P. (obok J.P., J.P. i M.S. zamieszkałych w P.). Decyzja ta została doręczona jedynie jej adresatce B.P., mimo, iż dane osobowe i adresy pozostałych współwłaścicieli nieruchomości zostały ujawnione w wykazie nieruchomości złożonym w Urzędzie Miejskim dnia [...]r. W wykazie tym nadto podano, że powierzchnia gruntów pozostałych wynosi [...]m2, powierzchnia mieszkalna budynku – [...]m2, piwnice o wysokości od 1,40 do 2,20 m z lokalami mieszkalnymi związane – [...]m2, części budynku zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej mają powierzchnie [...]m2 oraz [...]m2 i [...]m2 o wysokości od 1,40 do 2,20 m. Do wykazu nieruchomości dołączono decyzję z dnia [...]r. Pełnomocnika d/s Osób Niepełnosprawnych o przyznaniu statusu zakładu pracy chronionej pracodawcy J.P. prowadzącemu firmę "A" przy ul. [...] w P. na okres 3 lat – od [...] 1999 r. do [...] 2002 r. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego stwierdzono, że z przepisu art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 9, poz. 31 ze zm.) wynika solidarny obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, nie będących małżonkami. Zgodnie natomiast z art. 92 Ordynacji podatkowej, jeżeli podatnicy ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązanie podatkowe, a – zobowiązanie powstaje w drodze doręczenia decyzji ustalającej, odpowiedzialnymi solidarnie są podatnicy, którym doręczono decyzję ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego. Reguły tej nie stosuje się do zobowiązań podatkowych pobieranych w formie łącznego zobowiązania pieniężnego. Skoro współwłaścicielką nieruchomości jest m.innymi B.P. (udział 5/8), co jest niesporne w sprawie, "nie było przeszkód do ustalenia Jej podatku" i to bez uwzględnienia, iż prowadzący w tej nieruchomości zakład pracy chronionej współwłaściciel J.P. z tego tytułu na podstawie art. 31 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych ma prawo korzystać ze zwolnienia od podatku od nieruchomości. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję skarżący J.P. zarzucił naruszenie prawa przez dowolny wybór adresata decyzji, tym bardziej, że w przeszłości na nazwisko i imię skarżącego, jako współwłaściciela i administratora nieruchomości decyzję wydawał organ podatkowy. Nadto podniósł, że nie uwzględniono przy rozpoznawaniu sprawy jego prawa do zwolnienia od podatku od nieruchomości z tytułu prowadzenia w tej nieruchomości zakładu pracy chronionej, które było respektowane przez organ podatkowy I instancji w latach 1999 i 2000, co wynika z dołączonych do skargi decyzji tego organu z dnia [...] r. Nr [...] – [...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, z powodów wskazanych w swojej decyzji, nadto podnosząc, że solidarna odpowiedzialność podatkowa współwłaścicieli uprawnia do ustalenia podatku w pełnej wysokości każdemu ze współwłaścicieli, przy czym zainteresowani nie mogą zarzucać organowi podatkowemu wyboru osoby zobowiązanej. Skoro bezspornie B.P. nie prowadzi zakładu pracy chronionej, nie było przeszkód do ustalenia jej podatku w pełnej wysokości. Uczestniczka postępowania B.P. oświadczyła, że popiera skargę syna J. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stwierdzenie, że nastąpiło w postępowaniu naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153/2002 r., poz. 1270) stanowi podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że własność nieruchomości stanowiącej przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości za 2002 rok należy w częściach ułamkowych do kilku osób fizycznych. W wykazie nieruchomości podano, że jej współwłaścicielami są: B.P., J.P., J.P., M.S. Wielkość udziałów we współwłasności nieruchomości poszczególnych współwłaścicieli ze względu na treść art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 9 poz. 31 ze zm.) nie ma znaczenia w przedmiocie obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości, ponieważ w myśl powyżej powołanego przepisu ciąży on na wszystkich współwłaścicielach solidarnie. Oznacza to, że zgodnie z art. 134 § 1 Ordynacji podatkowej każdego współwłaściciela nieruchomości, jako podatnika, należy uznać za stronę postępowania podatkowego. Konsekwencją powyższego jest, że wszyscy współwłaściciele powinni być wymienieni w decyzji i wszystkim ta decyzja winna być doręczona. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podatek od nieruchomości od osób fizycznych ustala się w drodze decyzji, a z art. 21 § 1 pkt 2 i art. 92 Ordynacji podatkowej wynika, że wynikające z takiej decyzji zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem jej doręczenia, przy jednoczesnym ograniczeniu odpowiedzialności solidarnej jedynie do osób, którym decyzje ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego doręczono. Tymczasem z akt sprawy wynika, ze adresatem decyzji organu I instancji jest jedynie B.P., jedna ze współwłaścicieli nieruchomości. Wprawdzie w końcowym jej fragmencie wymieniono pozostałych współwłaścicieli, jednak żadnemu z nich tej decyzji nie doręczono. Nie brali oni także, poza J.P. i adresatką decyzji, udziału w postępowaniu odwoławczym, jak również nie doręczono im decyzji organu odwoławczego. Stwierdzając powyższe uznać należało, że w postępowaniu podatkowym przed organem I i II instancji doszło do naruszenia przepisów postępowania, dających podstawę do wznowienia postępowania (art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej). W rozpatrywanej sprawie nie mają zastosowania, wbrew odmiennemu stanowisku Samorządowego Kolegium Odwoławczego, przepisy rozporządzenia z dnia 21.12.1999 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego (Dz.U. Nr 105, poz. 1200), które obowiązywało w 2002 r., ponieważ nie zostało ustalone, jakoby zachodziły w odniesieniu do współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości przesłanki określone w art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 15.11.1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 1993 r. Nr 94, poz. 431 ze zm.), z upoważnienia której wymienione rozporządzenie zostało wydane, jak również w § 1 ust. 1 wymienionego rozporządzenia. Zresztą organ I instancji za podstawę prawną zaskarżonej odwołaniem decyzji nie przyjął przepisów powyższego rozporządzenia. W świetle zatem przedstawionego wyżej stanu prawnego za zasadny należało uznać zarzut skargi, podniesiony także w odwołaniu, że w rozpoznawanej sprawie organ I instancji, wydając decyzję o ustaleniu podatku od nieruchomości za rok 2002, dokonał wyboru podatnika według własnego uznania. Zauważenia przy tym wymaga, że wynikające z odpowiedzialności solidarnej prawo wyboru przez organ podatkowy osoby dłużnika (art. 366 k.c. w zw. z art. 91 Ordynacji podatkowej) przysługuje dopiero w fazie postępowania egzekucyjnego, gdy organ podatkowy wcześniej doprowadzi do powstania zobowiązania w podatku od nieruchomości od każdego ze współwłaścicieli. Z powyższych przyczyn, nie będąc związanym granicami skargi, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" i "c" oraz art. 152 i art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku. Ze względu natomiast na zarzut skargi dotyczący nieuwzględnienia przez organ odwoławczy podniesionej w odwołaniu okoliczności, iż skarżący J.P. z tytułu prowadzenia w tej nieruchomości działalności gospodarczej w ramach przyznanego statusu zakładu pracy chronionej korzystać winien ze zwolnienia podatkowego Sąd stwierdza, że w tym przedmiocie sprawa nie została w ogóle wyjaśniona. W aktach sprawy znajduje się decyzja o przyznaniu powyższego statusu prowadzącemu zakład pracy chronionej jedynie do [...] stycznia 2002 r., natomiast w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że powyższa okoliczność, gdy B.P. zakładu pracy chronionej nie prowadzi, nie stanowi przeszkody "do ustalenia Jej podatku". Argumentacji tej nie można uznać za uzasadnienie decyzji, odpowiadające wymogom art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej. /-/G.Gorzan /-/S.Zapalska /-/M.Skwierzyńska LF