I SA/Po 205/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna - Kubicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rennert Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz Protokolant: sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 lutego 2017 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] nr [...] obciążył wierzyciela Wójta Gminy opłatą komorniczą w wysokości [...]. Powyższe było następstwem prowadzenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postępowania egzekucyjnego na rzecz Wójta Gminy na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących podatek od nieruchomości i opłaty eksploatacyjne, wystawionych wobec HS i AS. Zażalenie na powyższe postanowienie zostało złożone pismem z dnia [...] wraz z wnioskiem wierzyciela o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] nr [...] orzekł o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, a kolejnym postanowieniem z dnia [...] nr [...] stwierdził uchybienie terminu do jego wniesienia. Skarga Wójta Gminy w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...], sygn. akt [...] została oddalona. Orzeczenie Sądu jest prawomocne. Pismem z dnia [...] Wójt Gminy wniósł o umorzenie opłaty komorniczej w kwocie [...] ustalonej w.w postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], Nr [...] ze względu na ważny interes publiczny. Wnioskodawca podkreślił, że przy jego ocenie uwzględnia się wartości wspólne dla całego społeczeństwa – mieszkańców ich wspólnoty gminnej. W uzasadnieniu wniosku wierzyciel wskazał, że zapłata opłaty komorniczej wymaga zmiany w budżecie Gminy, co oznacza rezygnację z wydatków służących zaspokojeniu innych potrzeb wspólnoty gminnej. Strona podniosła, że wierzytelności objęte tytułami wykonawczymi wystawionymi na HS, nie zostały uregulowane na skutek zastosowanych przez organ egzekucyjny środków egzekucyjnych. Wpłaty dokonał KK – nabywca nieruchomości, na której w.w wierzytelności zostały przez Gminę zabezpieczone wpisem hipoteki przymusowej. Według strony fakt zaangażowania Gminy w odzyskanie w.w należności, winien być uznany za okoliczność przemawiającą za umorzeniem kosztów egzekucyjnych. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 61a oraz art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1966 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej jako: "Kpa") w związku z art. 66 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm., dalej jako "u.p.e.a.") odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia opłaty komorniczej w kwocie [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wskazał, że nie jest władny orzec co do istoty sprawy, ze względu na brak podstawy materialno – prawnej do rozpatrzenia wniesionego żądania w trybie administracyjnym. Organ wskazał, że instytucja umorzenia zawarta w art. 64e § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje możliwość umorzenia kosztów egzekucyjnych, które nie są tożsame z opłatą komorniczą. Wójt Gminy w zażaleniu na w.w postanowienie wniósł o jego uchylenie i rozpatrzenie wniosku o umorzenie opłaty komorniczej. W uzasadnieniu powtórzył argumentację przemawiającą jego zdaniem za umorzeniem opłaty komorniczej. Ponadto stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie występują przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania w trybie art. 61 § 1 Kpa. Strona podniosła, że "treść przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczących umorzenia opłaty komorniczej dają podstawę do jej umorzenia". Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kpa oraz art. 66 u.p.e.a. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu powołał się na przepisy art. 61 § 1, art. 61a § 1 Kpa, art. 64e § 1, art. 64c § 1, art. 64 § 1 i 6 oraz art. 64a, art. 64b, art. 1a pkt 6 u.p.e.a. Organ II instancji stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie występuje przeszkoda do wszczęcia postępowania polegająca na tym, że brak jest podstawy prawnej do wydania decyzji załatwiającej wniesione żądanie. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że skoro przedmiotem wniosku strony o umorzenie jest opłata komornicza, słusznie organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania na mocy art. 61a § 1 Kpa. W ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji brak jest bowiem normy prawa materialnego, dającej organowi egzekucyjnemu kompetencję do rozstrzygania sprawy w zakresie wniesionego przez stronę żądania. Oczywisty brak podstawy prawnej do rozpatrywania sprawy w przedmiocie umorzenia opłaty komorniczej skutkuje niedopuszczalnością prowadzenia w tym zakresie postępowania administracyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Wójt Gminy wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w całości. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w piśmie z dnia [...] stanowiącym wniosek o umorzenie opłaty komorniczej w kwocie [...], ze względu na ważny interes publiczny. Podtrzymał także swoje stwierdzenia zawarte w zażaleniu. Skarżący wskazał, że "treść przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji daje podstawę do umorzenia opłaty komorniczej". Skarżący podkreślił, że brak określenia wprost, że opłata komornicza nie jest kosztem egzekucyjnym, nie stanowi podstawy do twierdzenia, że postępowanie z wniosku o umorzenie na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie może być prowadzone. Zdaniem strony opłata komornicza jest kosztem egzekucyjnym, ponieważ obciąża ona wierzyciela, który ponosząc inne koszty egzekucyjne dodatkowo ponosi koszty opłaty komorniczej, pomimo że organ egzekucyjny w żaden sposób nie przyczynił się do pozytywnego wyniku egzekucji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymując dotychczasowe argumenty wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontroli sądowej w niniejszej sprawie poddane zostało postanowienie, którym Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego, w drodze którego organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania z wniosku Wójta Gminy w sprawie umorzenia opłaty komorniczej w kwocie [...], ustalonej postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...]. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w rozpatrywanej sprawie wystąpiła przeszkoda do wszczęcia postępowania polegająca na tym, że brak jest podstawy prawnej do wydania decyzji w przedmiocie umorzenia opłaty komorniczej. Z takim poglądem należy się zgodzić. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 61 § 1 Kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Art. 61a § 1 Kpa stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W niniejszej sprawie, jak słusznie zauważyły organy egzekucyjne obydwu instancji, wystąpiła przeszkoda do wszczęcia postępowania w przedmiocie umorzenia opłaty komorniczej. Z akt sprawy wynika, że Wójt Gminy wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o umorzenie opłaty komorniczej, wynikającej z postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] wydanego na podstawie art. 66 § 3 u.p.e.a. Z treści art. 66 § 3 u.p.e.a. wynika, że wierzyciel, na rzecz którego organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych, z zastrzeżeniem § 4, jest obowiązany do uiszczenia opłaty komorniczej. Przez opłatę komorniczą rozumie się opłatę wynoszącą 5% kwot przekazanych wierzycielowi przez organ egzekucyjny lub przekazanych wierzycielowi przez zobowiązanego w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych. Sąd zauważa, że w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji brak jest normy prawa materialnego dającej organowi egzekucyjnemu kompetencję do rozstrzygania sprawy w zakresie wniesionego przez stronę skarżącą żądania. Brak podstawy prawnej do rozpatrywania sprawy w przedmiocie umorzenia opłaty komorniczej skutkuje tym samym niedopuszczalnością prowadzenia w tym zakresie postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącego treść przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji daje podstawę do umorzenia opłaty komorniczej. W ocenie Sądu stanowisko strony skarżącej jest bezzasadne. Takich regulacji ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zawiera. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 64e § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne to opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 54a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny (por. art. 64c § 1 u.p.e.a.). Wydatki egzekucyjne zostały wymienione w art. 64b u.p.e.a. Jednakże katalog opłat i wydatków egzekucyjnych nie obejmuje opłaty komorniczej. W ocenie Sądu organy egzekucyjne prawidłowo wskazały, że opłata komornicza ma swoisty charakter i nie może być utożsamiana z kosztami egzekucyjnymi. W konsekwencji organy egzekucyjne obydwu instancji prawidłowo stwierdziły, że do opłaty komorniczej nie odnosi się uprawnienie organu egzekucyjnego przewidziane w art. 64e § 1 u.p.e.a., stanowiące o możliwości umorzenia kosztów egzekucyjnych. Ponadto Sąd zauważa, że opłata komornicza przysługuje organowi egzekucyjnemu od wierzyciela z tytułu zastosowanych środków egzekucyjnych. W odróżnieniu od kosztów egzekucyjnych, do uiszczenia opłaty komorniczej obowiązany jest wyłącznie wierzyciel, na rzecz którego organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych, co wynika z art. 66 § 3 u.p.e.a. Z kolei art. 66 § 4 pkt 1 u.p.e.a. stanowi, że nie pobiera się opłaty komorniczej od kwot wpłaconych po wystąpieniu wierzyciela z żądaniem zawieszenia albo umorzenia postępowania egzekucyjnego, co oznacza, że Wójt Gminy mając na uwadze własne zaangażowanie w odzyskanie swoich należności, mógł uwolnić się od opłaty komorniczej składając wcześniej żądanie zawieszenia albo umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wystawionych przez siebie tytułów wykonawczych. Zauważyć również należy, że opłaty komorniczej skarżący nie może utożsamiać z kosztami egzekucyjnymi. W świetle powyższego, stanowisko organów w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie umorzenia opłaty komorniczej, jest prawidłowe. Mając zatem na uwadze, iż w związku z zaskarżonym postanowieniem nie doszło do naruszenia prawa, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). Wobec powyższego Sąd orzekł, jak w sentencji.