I SA/Po 215/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie WSA Katarzyna Nikodem (spr.) WSA Karol Pawlicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi P. O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z 26 listopada 2021 r., nr [...] określił P. O. (dalej zwanemu również skarżącym) wysokość nieprzekazanej kwoty wynikającej z zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank z 17 marca 2021 r., nr [...] na kwotę [...]zł. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec M. K.. Zawiadomieniem z 17 marca 2021 r., nr [...] przesłano do skarżącego zajęcie wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z tytułu współpracy, świadczonych usług na kwotę [...]zł. Zawiadomienie zostało doręczone skarżącemu 19 marca 2021 r. Następnie 29 marca 2021 r. otrzymano odpowiedź skarżącego, z której wynika, że nie uznał on zajętej wierzytelności z uwagi na brak zobowiązania wobec M. K.. W wyniku sprawdzenia plików JPK_VAT złożonych przez zobowiązanego w sierpniu ustalono, że M. K. wystawił w lipcu 2022 r. na rzecz skarżącego dwie faktury. Kwoty wynikające z tych faktur winny zostać przekazane na rachunek organu egzekucyjnego do wysokości wskazanej w zawiadomieniu o zajęciu. Z kserokopii faktur [...] z 08 lipca 2021 r. na kwotę [...]zł oraz [...] z 09 lipca 2021 r. na kwotę [...]zł wynika, że skarżący dokonał zapłaty należności gotówką do rąk zobowiązanego. W ocenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. ustalenia protokołu kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności jednoznacznie wskazują, że kwoty wynikające z przedłożonych faktur zostały zapłacone do rąk zobowiązanego gotówką. Uwzględniając fakt, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego dochodzone należności od zobowiązanego zostały częściowo wyegzekwowane, wysokość nieprzekazanej kwoty objętej zawiadomieniem z 17 marca 2021 r. określono na kwotę [...]zł. Pismem z 09 grudnia 2021 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z 20 stycznia 2022 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z 26 listopada 2021 r. Odwołując się m. in. do postanowień art. 89 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 z późn. zm. – dalej w skrócie: "u.p.e.a.") organ II instancji wyjaśnił, że zajęcie wierzytelności może dotyczyć również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną z tytułu dostaw, robót i usług. Ustawodawca nie ograniczył stosowania zajęcia wyłącznie do wierzytelności, które można zindywidualizować w chwili jego dokonywania. Organ egzekucyjny dokonał skutecznego zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność u dłużnika zajętej wierzytelności. Skarżący 29 marca 2021 r. złożył do organu egzekucyjnego pismo, w którym wskazał, że aktualnie nie jest dłużnikiem wierzytelności wobec zobowiązanego, jednakże po dacie zastosowania środka egzekucyjnego zobowiązany wystawił dla skarżącego dwie faktury. Z ich kserokopii wynika, że skarżący był nabywcą usług/towarów od M. K.. Z faktur tych wynika również, że płatność za wykonane usługi nastąpiła w formie gotówkowej do rąk zobowiązanego, pomimo zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z 17 marca 2021 r. P. O. złożył skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 20 stycznia 2022 r.. w który wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zwolnienie skarżącego z kosztów postępowania. W ocenie skarżącego pracownik Urzędu Skarbowego w P. zlekceważył obowiązek ustosunkowania się do pisma z 29 marca 2021 r. stanowiącego odpowiedź na zawiadomienie o zajęciu wierzytelności, co spowodowało, że uznał, że sprawa jest zakończona. Bierne stanowisko organu spowodowało obciążenie skarżącego odpowiedzialnością za cudze długi. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Rozstrzygnięcie sporu wymaga dokonania kontroli zgodności z prawem postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, którym utrzymano w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji określające skarżącemu wysokość nieprzekazanej kwoty wynikającej z zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności. W postanowieniu stwierdzono, że skarżący mimo skutecznego zajęcia dokonał zapłaty na rzecz zobowiązanego wierzytelności udokumentowanych fakturą [...] z 08 lipca 2021 r. na kwotę [...]zł oraz fakturą [...] z 09 lipca 2021 r. na kwotę [...]zł. Zgodnie z art. 71a § 1 u.p.e.a. organy egzekucyjne uprawnione są do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności, z wyłączeniem banków, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, z zastrzeżeniem § 2. Zgodnie zaś z art. 71a § 9 powołanej ustawy, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie. Podzielić należy pogląd organów obu instancji co do tego, że skarżący bezpodstawnie uchylał się od przekazania zajętej wierzytelności. Z ustaleń faktycznych wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. prowadził wobec M. K. postępowanie egzekucyjne. W toku tego postępowania zawiadomieniem z 17 marca 2021 r., nr [...] przesłanym do skarżącego zajęto wierzytelność pieniężną zobowiązanego na kwotę [...]zł. Zawiadomienie to doręczono skarżącemu 19 marca 2021 r. Następnie Naczelnik 29 marca 2021 r. otrzymał odpowiedź skarżącego, z której wynika, że nie uznał on zajętej wierzytelności z uwagi na brak zobowiązania wobec M. K.. Na skutek weryfikacji plików JPK_VAT złożonych przez zobowiązanego ustalono, że M. K. wystawił w lipcu 2022 r. na rzecz skarżącego dwie faktury, tj. fakturę [...] z 08 lipca 2021 r. na kwotę [...]zł oraz fakturę [...] z 09 lipca 2021 r. na kwotę [...]zł. Z kopii wskazanych dokumentów wynika, że skarżący dokonał płatności za udokumentowane nimi usługi gotówką do rąk zobowiązanego. W ocenie Sądu mając na uwadze przedstawioną powyżej chronologię zdarzeń nie może budzić wątpliwości, że skarżący bezpodstawnie uchylił się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. W kontekście argumentacji skarżącego podkreślić należy, że tryb zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. art. 72-85 uregulowano w art. 89 u.p.e.a. Zgodnie z art. 89 § 1 wskazanej ustawy, organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zgodnie z art. 89 § 2 zd. pierwsze u.p.e.a., zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Co zaś szczególnie istotne w realiach niniejszej sprawy zgodnie z art. 89 § 2 zd. drugie analizowanej ustawy, zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Treść przytoczonego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że zajęcie wierzytelności dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, lecz powstały po jego dokonaniu. Sytuacja, o której mowa w analizowanym przepisie wystąpiła w niniejszej sprawie, ponieważ wierzytelności zobowiązanego względem skarżącego wynikające z faktury [...] z 08 lipca 2021 r. na kwotę [...]zł oraz faktury [...] z 09 lipca 2021 r. na kwotę [...]zł powstały po dniu doręczenia skarżącemu zawiadomienia o zajęciu, tj. po 19 marca 2021 r. Podkreślić przy tym należy, że w doręczonym skarżącemu zawiadomieniu zawarte zostało prawidłowe pouczenie, wyjaśniające, że zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. W tego rodzaju sytuacji za niemające żadnego oparcia w przepisach prawa należy uznać przekonanie skarżącego, że na skutek nieuznania przez niego w marcu 2021 r. zajętej wierzytelności doszło niejako do zakończenia sprawy. Stanowisko strony jest niezgodne z dyspozycją art. 89 § 2 zd. drugie u.p.e.a. jak i z pouczeniem zawartym w doręczonym skarżącemu zawiadomieniu o zajęciu z 17 marca 2021 r., nr [...] Należy stwierdzić zatem, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Trafnie uznano, że skarżący bezpodstawnie uchylił się od przekazanie zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. W konsekwencji zgodnie z prawem określono skarżącemu wysokość nieprzekazanej kwoty wynikającej z zawiadomienia o zajęciu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) należało orzec jak w sentencji.