I SA/Po 219/25
WyrokWSA w Poznaniu2025-12-04
Skład orzekający: Katarzyna Nikodem, Małgorzata Bejgerowska, Waldemar Inerowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wpłata dokonana przez podatnika na poczet zaległości podatkowej, która według podatnika uległa przedawnieniu, powinna zostać zaliczona zgodnie z dyspozycją podatnika, czy też organ podatkowy ma obowiązek zaliczyć ją na poczet najstarszej zaległości, nawet jeśli nie jest ona wskazana przez podatnika?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wpłata dokonana przez podatnika po terminie płatności powinna być zaliczona na poczet najstarszej zaległości podatkowej, nawet jeśli podatnik wskazał inny tytuł wpłaty. Dyspozycja podatnika jest wiążąca tylko wtedy, gdy nie posiada on zaległości podatkowych z wcześniejszym terminem płatności. W przypadku przerwania biegu terminu przedawnienia przez zastosowanie środka egzekucyjnego, zobowiązanie nie jest przedawnione.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zaliczenia przez organ podatkowy wpłaty w kwocie 650 zł dokonanej przez J. C. w dniu 17 stycznia 2023 r. na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2015 r. Podatnik kwestionował to zaliczenie, twierdząc, że zaległość jest przedawniona i domagał się zaliczenia wpłaty zgodnie z jego dyspozycją na poczet bieżącego zobowiązania. Organy podatkowe uznały, że wpłata została prawidłowo zaliczona na najstarszą zaległość, a termin przedawnienia został przerwany przez zastosowanie środków egzekucyjnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie WSA Małgorzata Bejgerowska WSA Waldemar Inerowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 7 stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2015 roku oddala skargę.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia 7 stycznia 2025 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia J. C. (dalej jako: "podatnik", "strona" lub "skarżący"), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 27 września 2024 r., nr [...], w przedmiocie zaliczenia wpłaty z dnia 17 stycznia 2023 r. w kwocie 650,00 zł, na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2015 r.
Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia 20 stycznia 2023 r. organ I instancji zaliczył wpłatę z dnia 17 stycznia 2023 r. dokonaną za pośrednictwem banku w kwocie 650,00 zł, na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2015 r. Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uchylił w całości powyższe rozstrzygnięcie i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Ponownie rozstrzygając sprawę, postanowieniem z dnia 27 września 2024 r., organ I instancji zaliczył wpłatę z dnia 17 stycznia 2023 r. dokonaną za pośrednictwem banku w kwocie 650,00 zł na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2015 r. (należność główna: 402,00 zł i odsetki: 248,00 zł).
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że na dzień zaliczenia, tj. na 17 stycznia 2023 r. na koncie szczegółowym w podatku od towarów i usług figurowała wymagalna zaległość z najwcześniejszym terminem płatności tj. grudzień 2015 r.
W dniu 25 stycznia 2016 r. do urzędu wpłynęła deklaracja podatku od towaru i usług VAT-7 za grudzień 2015 r., w której podatnik wykazał wysokość podatku podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego w wysokości 5084 zł. Termin płatności podatku od towarów i usług za grudzień 2015 r. upłynął 25 stycznia 2016 r. Podatek od towarów i usług za grudzień 2015 r. nie został zapłacony w całości, co spowodowało powstanie zaległości podatkowej i na dzień zaliczenia wpłaty wynosił 1066 zł.
Odnośnie przedawnienia organ wyjaśnił, że termin płatności podatku od towarów i usług za grudzień 2015 r. upłynął z dniem 25 stycznia 2016 r., zobowiązanie przedawniłoby się 31 grudnia 2021 r. Wobec zastosowania środka egzekucyjnego przerywającego bieg terminu przedawnienia, zobowiązanie w podatku od towarów i usług za grudzień 2015 r. ciążące na podatniku na dzień zaliczenia wpłaty jest nadal wymagalne.
Dokonując analizy przedawnienia zobowiązania w podatku od towarów i usług za grudzień 2015 r. organ wskazał na następujące czynności egzekucyjne:
- 29 sierpnia 2018 r. zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia nieruchomości, o którym powiadomienie podatnika nastąpiło 26 września 2018 r.,
- 28 kwietnia 2023 r. zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności, o którym bank został powiadomiony 5 maja 2023 r., a powiadomienie nastąpiło 22 maja 2023 r. Termin przedawnienia zobowiązania w podatku od towarów i usług za grudzień 2015 r. to 8 maja 2028 r.
Organ wyjaśnił, że w opisie wpłaty z 17 stycznia 2023 r., podatnik przekazał dyspozycję zaliczenia jej na poczet bieżącego zobowiązana tj. sierpień 2022 r. Wpłata w wysokości 650 zł z dnia 17 stycznia 2023 r. została zaliczona na następujące wymagalne zaległości: należność główną w podatku od towarów i usług VAT za grudzień 2015 r. w wysokości 402 zł oraz odsetki od należności głównej w podatku od towarów i usług VAT za grudzień 2015 r. w wysokości 248 zł. Według ustaleń organu, po dokonaniu przedmiotowego zaliczenia nadal pozostaje zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2015 r. w kwocie: 664 zł (należność główna).
W zażaleniu na powyższe postanowienie podatnik wniósł o jego uchylenie w całości zarzucając, że postanowienie jest bezprzedmiotowe, gdyż dotyczy należności już przedawnionych i nieistniejących. Zdaniem strony czynność zajęcia nieruchomości z dnia 29 sierpnia 2018 r. nie przerwała biegu przedawnienia i nie doszło do rozpoczęcia jego biegu na nowo, gdyż zajęcie nie dotyczyło żadnego z zobowiązań, na poczet którego dokonano zaliczeń. Powyższą czynność egzekucyjną w postaci zajęcia nieruchomości podatnik uznał za pozbawioną podstaw faktycznych i prawnych, podważając poszczególne pozycje wezwania.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej powołanym na wstępie postanowieniem z dnia 7 stycznia 2025 r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że przedmiotem sprawy jest wpłata z dnia 17 stycznia 2023 r. w kwocie 650,00 zł, którą zaliczono na zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2015 r. w kwocie 1066,00 zł. Wyjaśniono, że zobowiązanie w podatku od towarów i usług za grudzień 2015 r. wygasło w części wskutek wpłaty rozliczonej przez organ I instancji postanowieniami z dnia 27 września 2024 r. Do zapłaty pozostała kwota zobowiązania w podatku od towarów i usług za grudzień 2015 r. w wysokości: 1066,00 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. W dniu 17 stycznia 2023 r. podatnik wpłacił kwotę 650,00 zł wskazując jako tytuł wpłaty podatek od towarów i usług za sierpień 2022 r. Zaliczenia dokonano na dzień wpłaty, tj. na 17 stycznia 2023 r. Od przedmiotowej zaległości odsetki za zwłokę naliczone zostały w następujący sposób, za okres: od 26 stycznia 2016 r. do 17 stycznia 2023 r., tj. od dnia następującego po 25 styczniu 2016 r. - terminie płatności podatku od towarów i usług za grudzień 2015 r. do dnia zaliczenia: 17 stycznia 2023 r. i wyniosły: 844,00 zł.
W świetle powyższego zaliczenie przedmiotowej wpłaty przedstawia się następująco: grudzień 2015 r.: na zaległość podatkową: 402,00 zł, na odsetki za zwłokę: 248,00 zł. Po dokonaniu przedmiotowego zaliczenia nadal pozostaje zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2015 r. w kwocie: 1.066,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę liczonymi od dnia 26 stycznia 2016 r. do dnia wpłaty. Organ odwoławczy podzielił również ustalenia organu I instancji dotyczące przerwania biegu terminu przedawnienia i stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami. Zaznaczono, że przed upływem terminu przedawnienia powyższych zobowiązań zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia nieruchomości, co spowodowało jego przerwanie. Powyższe oznacza, że zobowiązania w podatku od towarów i usług za grudzień 2015 r. na dzień dokonania zaliczenia nie były przedawnione i były wymagalne. Zdaniem organu II instancji zastrzeżenia podatnika dotyczące wezwania z dnia 29 sierpnia 2018 r. pozostają bez znaczenia dla skuteczności przedmiotowego zaliczenia.
W skardze z dnia 17 lutego 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych postanowień. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
1) zasady legalizmu wyrażonej w art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 111 ze zm.; dalej w skrócie: "o.p.") poprzez uznanie, bez wskazania podstawy prawnej, że do zaliczenia wpłaty podatnika, na poczet przedawnionej zaległości podatkowej, można stosować per analogiam zasady określone w art. 502 Kodeksu cywilnego;
2) art. 234 o.p. poprzez wydanie decyzji na niekorzyść odwołującego i nieuzasadnione wskazanie per analogiam i po raz pierwszy, innej podstawy faktycznej i prawnej, niż określona przez organ I instancji w utrzymanych w mocy orzeczeniach, co pozbawiło podatnika prawa do dwóch instancji;
3) nierozpoznanie istoty sprawy, poprzez całkowite pominięcie zarzutów skarżącego odnoszących się do wskazania, że czynność z dnia 29 sierpnia 2018 r. w postaci zajęcia nieruchomości skarżącego, dotyczyła między innymi prawomocnie umorzonych zobowiązań, zapłaconych zobowiązań, zobowiązań, których egzekucja nie została poprzedzona upomnieniem bądź tytułem wykonawczym, a nadto, że nie dotyczyła zobowiązań objętych zaskarżonymi decyzjami organu II instancji z dnia 7 stycznia 2025 r.
W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął i umotywował sformułowane zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumenty w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – dalej w skrócie: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu lub czynności nie doszło do naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Uznanie skargi za zasadną następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź uchybienia prawu materialnemu (art. 145 § 1 p.p.s.a.), co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Badając zaskarżone postanowienie, według opisanych powyżej kryteriów, Sąd nie stwierdza, aby w sprawie doszło do obrazy prawa materialnego, bądź naruszenia przepisów prawa procesowego, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, które rodziłoby konieczność usunięcia owego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.
Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy prawidłowości zaliczenia dokonanej w dniu 17 stycznia 2023 r. przez podatnika wpłaty w kwocie 650 zł na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2015 r. Zdaniem skarżącego zaległość podatkowa, na którą dokonano powyższego zaliczenia uległa przedawnieniu. Z kolei organy obu instancji stoją na stanowisku, że przed upływem terminu przedawnienia powyższych zobowiązań zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia nieruchomości, co spowodowało przerwanie biegu tego terminu, stąd też zobowiązania nie były przedawnione i były wymagalne.
Na wstępie rozważań zaznaczyć należy, że Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę podziela stanowisko tut. Sądu, wyrażone na tle tożsamych okoliczności faktycznych i tożsamego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zajęte w toku sądowej kontroli postanowień organów podatkowych wydanych w przedmiocie zaliczenia innych wpłat skarżącego (m.in. wyroki z 4 grudnia 2025 r. wydane w sprawach o sygn. akt: I SA/Po 204-218/25). Sąd w pełni podziela pogląd zaprezentowany w tych wyrokach i do nich się odwołuje, posługując się zawartą tam argumentacją.
Stosownie do przepisu art. 21 § 1 pkt 1 o.p. zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. W myśl art. 21 § 2 o.p., jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w § 1 pkt 1, podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty.
Przepis art. 51 § 1 o.p. stanowi, że zaległość podatkowa to podatek niezapłacony w terminie płatności. Zgodnie z regulacją zawartą w art. 53 § 1 o.p. od zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem art. 54, naliczane są odsetki za zwłokę. Odsetki za zwłokę naliczane są od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku (art. 53 § 4 o.p.) do dnia, włącznie z tym dniem, zapłaty podatku, co wynika z § 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, a także zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach (Dz. U. 2021 r. poz. 703). Na podstawie art. 55 § 1 o.p. odsetki za zwłokę wpłacane są bez wezwania organu podatkowego. Natomiast zgodnie z przepisem art. 55 § 2 o.p., jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę. Stosownie do treści art. 59 § 1 pkt 1 o.p. zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek zapłaty.
Zgodnie z przepisem art. 62 § 1 o.p., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1520), jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe z różnych tytułów, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet podatku zgodnie ze wskazaniem podatnika, a w przypadku braku takiego wskazania - na poczet zobowiązania podatkowego o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zobowiązań podatkowych podatnika. W przypadku, gdy na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe, których termin płatności upłynął, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności we wskazanym przez podatnika podatku, a w przypadku braku takiego wskazania lub braku zaległości podatkowej we wskazanym podatku - na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zaległości podatkowych podatnika.
W ocenie Sądu, w stanie prawnym obowiązującym od 2020 r., powołany powyżej przepis art. 62 § 1 o.p. umożliwia dysponowanie przez podatnika dokonaną przez niego wpłatą, poprzez dokonanie wyboru na poczet, którego zobowiązania podatkowego spośród wielu ma być zarachowana wpłata. Jednak z istotnym zastrzeżeniem, że dotyczy to podatników, którzy terminowo, rzetelnie i systematycznie regulują swoje zobowiązania podatkowe. Dyspozycja zawarta na dowodzie wpłaty, wskazująca przeznaczenie dokonanej płatności w zakresie tytułu i okresu zobowiązania podatkowego, jest zatem wiążąca dla organu podatkowego tylko w sytuacji, gdy podatnik nie posiada zobowiązań podatkowych, dla których termin płatności upłynął. W sytuacji zatem posiadania zaległości podatkowych, podatnik dokonujący wpłaty może decydować o jej przeznaczeniu, ale tylko w zakresie tytułu podatkowego, a nie okresu, za który powstała zaległość, albowiem z urzędu będzie ona zaliczana na zaległość o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zaległości we wskazanym podatku, a w przypadku braku określenia podatku, albo braku zaległości podatkowej we wskazanym podatku - na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności, spośród wszystkich zaległości podatkowych.
Zdanie pierwsze przepisu art. 62 § 1 o.p. odnosi się do zobowiązań podatkowych, których termin płatności jeszcze nie upłynął. Natomiast na gruncie rozpatrywanej sprawy istotne znaczenie ma zdanie drugie, które dotyczy kolejności zaliczania wpłat w razie wystąpienia równolegle zaległości podatkowych lub zobowiązań podatkowych, albo samych zaległości podatkowych. Taka regulacja ma na celu zabezpieczenie wyeliminowania sytuacji, w których podatnik reguluje bieżące zobowiązania podatkowe, przy jednoczesnym posiadaniu zaległości podatkowych, powodując tym samym realne zagrożenie ich przedawnienia. Powyższe pozwala na stwierdzenie, że dyspozycja zawarta na dowodzie wpłaty (wskazująca przeznaczenie dokonanej płatności w zakresie tytułu i okresu zobowiązania podatkowego) jest wiążąca dla organu podatkowego tylko w sytuacji, w której podatnik nie posiada zobowiązań podatkowych, dla których termin płatności upłynął. Z regulacji zawartej w art. 62 § 1 o.p. wynika zatem sposób (kolejność) zaliczania wpłat i jest to przepis prawa materialnego Zasadą jest, że przepisy prawa materialnego stosuje się w brzmieniu obowiązującym w dacie zaistnienia zdarzenia, które wywołuje skutki prawne, a zatem zaliczenie wpłaty następuje z datą jej dokonania i odbywa się zawsze według reguł obowiązujących w czasie, gdy wpłata została dokonana (por. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2011 r., o sygn. akt II FSK 68/10; wyrok NSA z 29 stycznia 2025 r., o sygn. akt III FSK 779/24 - wszystkie powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, publ. CBOSA). Z powyższego wynika, że do wpłat dokonanych po dniu 1 stycznia 2020 r. ma zastosowanie art. 62 § 1 o.p. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1520).
Mając na uwadze powyższe regulacje za prawidłowe uznać należy w okolicznościach niniejszej sprawy działanie organu, który dokonaną przez skarżącego w dniu 17 stycznia 2023 r. wpłatę 650 zł zaliczył na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2015 r. (należność główna: 402 zł i odsetki: 248 zł). Wbrew zarzutom skargi, zaskarżone postanowienie jest odzwierciedleniem prawidłowo dokonanej czynności księgowej, tj. rozliczenia wpłaty podatnika z dnia 17 stycznia 2023 r. Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że w każdym przypadku do wpłat dokonanych po terminie płatności, organ podatkowy zobligowany jest zastosować przepis art. 55 § 2 o.p. Wskazane regulacje prawne nie pozostawiają organom podatkowym możliwości wyboru co do sposobu rozliczeń rachunkowych.
Z przepisu art. 62 § 4 o.p. wynika, że w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie z zastrzeżeniem § 4a. Przepis § 4a, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonego postanowienia, zawierał katalog należności, na które należało zaliczyć wpłatę, w przypadku zaległości podatkowych. Postanowienie wydane na podstawie art. 62 § 4 i § 5 o.p. ma charakter deklaratoryjny. To zaś oznacza, że dokonana wpłata podlega zaliczeniu na poczet zaległości podatkowej z dniem jej dokonania, a wydane postanowienie jedynie odzwierciedla i potwierdza dokonanie czynności materialno-technicznej polegającej na rozliczeniu dokonanej przez podatnika wpłaty na poczet zaległości podatkowych, według zasad określonych przepisami o.p. Wobec powyższego zaliczenie, wbrew twierdzeniom skarżącego, następuje z mocy prawa. Tym samym treść zaskarżonego postanowienia jest jedynie pochodną danych wynikających z deklaracji VAT-7.
Przytoczony przepis art. 62 § 1 o.p., który obowiązuje od 1 stycznia 2020 r. ma zastosowanie do wpłat dokonanych od 1 stycznia 2020 r., a więc tych, które wystąpiły w rozpoznawanym stanie faktycznym - bez względu na to, czy podatnik uiszcza bieżące zobowiązanie powstałe w 2023 r., czy też wcześniejsze zaległości podatkowe. W powyższych przepisie nie występuje swoista dowolność, jak w poprzednio obowiązujących przepisach dotyczących zasad regulowania przez podatników zaległości podatkowych. Innymi słowy wpłata jest obecnie zaliczana na poczet najstarszej zaległości we wskazanym przez podatnika podatku, nawet wówczas, gdy wskaże konkretną zaległość do pokrycia, a nie będzie to zaległość o najwcześniejszym terminie płatności. Organ podatkowy w przypadku zaległości podatkowych ma zatem obowiązek zaliczyć dokonaną przez podatnika wpłatę na poczet zaległości podatkowych o najwcześniejszym terminie płatności - nawet w przypadku, gdy podatnik wskazuje, że dokonuje zapłaty na poczet bieżącego zobowiązania w tym podatku. Wobec powyższego zaliczenie dokonanej przez skarżącego w dniu 17 stycznia 2023 r. wpłaty 650 zł na poczet najstarszych zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2015 r. uznać należy za dokonane prawidłowo.
Zasady wynikające z art. 62 o.p. stosowane są do dobrowolnych wpłat dokonanych przez podatnika. W judykaturze przyjmuje się, że przepis ten odnosi się do wpłat własnych podatnika, których nie można utożsamiać z wpłatą uzyskaną
z egzekucji prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych. W art. 62 § 1 o.p. mowa jest bowiem o "dokonanej wpłacie", co oznacza, że chodzi o wpłatę dokonaną dobrowolnie przez podatnika (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2021 r., o sygn. akt III FSK 2793/21).
Będące przedmiotem sądowej kontroli postanowienie o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości podatkowej jest aktem formalnym, nieprzesądzającym o istnieniu zaległości podatkowej, a jedynie informującym o sposobie zaliczenia owej wpłaty, stosownie do unormowania art. 62 § 1 i § 3 o.p. Dokonując zaliczenia wpłaty podatku na poczet zaległości podatkowych, organ podatkowy w tym postępowaniu nie jest uprawniony do weryfikacji prawidłowości złożonych przez podatnika deklaracji. Ze względu na charakter tego postępowania nie można w jego ramach rozstrzygać wszelkich zagadnień materialnoprawnych, choć oczywiście do zaliczenia wpłaty na zaległość podatkową konieczne jest ustalenie, że dana zaległość istnieje. Innymi słowy postanowienia wydane w przedmiocie zaliczenia informują jedynie podatnika o sposobie rozliczenia konkretnych kwot (nadpłaty, wpłat i zaległości podatkowych). Z chwilą doręczenia takich postanowień organ podatkowy jest nimi związany, zaś ich ostateczność oznacza tylko tyle, że do czasu wyeliminowania, w sposób przewidziany prawem, funkcjonują w obrocie prawnym (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2017 r., o sygn. akt II FSK 2082/15).
O ile z zasady postępowanie w przedmiocie zaliczenia wpłaty nie powinno obejmować zagadnień związanych z wymiarem podatku, to jednak wyjaśnienie kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego i w tym kontekście istnienia danej zaległości podatkowej uznać należy za uzasadnione. W zaskarżonym postanowieniu organ odniósł się do powyższej kwestii, zauważając, że zobowiązanie na poczet którego dokonano zaliczenia wpłaty nie uległo przedawnieniu.
Stosownie do przepisu art. 70 § 1 o.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zatem zgodnie z ogólną zasadą, wynikającą z art. 70 § 1 o.p., bieg terminu przedawnienia zobowiązania w podatku od towarów i usług za grudzień 2015 r. bieg terminu przedawnienia tego zobowiązania rozpoczął się z dniem 1 stycznia 2017 r. i zobowiązanie to przedawniłoby się z upływem 31 grudnia 2021 r. Jak jednak słusznie wyjaśniły organy obu instancji, powołując się na przepis art. 70 § 4 o.p., w sprawie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia na skutek zastosowanego w dniu 29 sierpnia 2018 r. środka egzekucyjnego w postaci zajęcia nieruchomości oraz zajęcia wierzytelności w dniu 28 kwietnia 2023 r., o czym strona skarżąca została prawidłowo zawiadomiona. Wobec powyższego zasadnie organy przyjęły, że termin przedawnienia zobowiązań w podatku od towarów i usług za grudzień 2015 r. przypada na dzień 8 maja 2028 r., albowiem po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Powyższa kwestia przedawnienia była przedmiotem badania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w wyrokach z dnia 21 grudnia 2021 r., o sygn. akt I SA/Po 684/22 - 687/22 i 702/22 - 707/22 i pogląd zawarty w powyższych judykatach Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela.
Uwzględniając zatem stan faktyczny i prawny istniejący na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, Sąd doszedł do wniosku, że skarżący nie podważył skutecznie oceny wyrażonej w zaskarżonym postanowieniu, w zakresie braku podstaw do przyjęcia przedawnienia spornego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za grudzień 2015 r. Organy obu instancji wykazały bowiem, że doszło do przerwania biegu owego terminu, na podstawie art. 70 § 4 o.p., z uwagi na zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Zaznaczyć tu należy, że organy podatkowe powołały się na doręczenie skarżącemu wezwania z 29 sierpnia 2018 r. o nr [...], nie zaś na powołane przez skarżącego inne zawiadomienie z 29 sierpnia 2018 r. o nr [...] W tej sytuacji podnoszone w skardze zastrzeżenia dotyczące wezwań z dnia 29 sierpnia 2018 r. i braku doręczeń tytułów wykonawczych nie mogły odnieść zamierzonego rezultatu. W konsekwencji na aprobatę zasługuje stanowisko organów podatkowych, że w niniejszej sprawie po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.
Wbrew zarzutom skargi, organy wyjaśniły istotne okoliczności sprawy, a zaskarżone postanowienie zostało podjęte na podstawie i w granicach prawa. Przy czym w niniejszej sprawie nie miały zastosowania powołane w skardze przepisy Kodeksu cywilnego, ale przepisy o.p., które zostały prawidłowo wskazane i zastosowane w niniejszej sprawie. Wobec powyższego twierdzenie skarżącego dotyczące rozróżnienia między potrąceniem z Kodeksu cywilnego a zaliczeniem na podstawie o.p. uznać należy za pozbawione podstaw. Reasumując nieuprawnione jest oczekiwanie strony skarżącej zaliczenia dokonanej w dniu 17 stycznia 2023 r. wpłaty 650 zł, zgodnie z dyspozycją zawartą na dowodzie wpłaty. Zdaniem Sądu owa dyspozycja wskazująca przeznaczenie dokonanej płatności w zakresie tytułu i okresu zobowiązania podatkowego, jest wiążąca dla organu podatkowego jedynie w sytuacji, w której podatnik nie posiada zobowiązań podatkowych, dla których termin płatności upłynął wcześniej.
Zdaniem Sądu w badanej sprawie nie doszło także do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, a powołana przez organ II instancji podstawa prawna rozstrzygnięcia, czyli przepisy art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 o.p., ma charakter stricte formalny. Wbrew stanowisku skarżącego w badanej sprawie nie zachodziły także żadne wątpliwości, które miałyby być rozstrzygnięte na niekorzyść strony. Powołana w skardze zasada in dubio pro tributario, sformułowana w przepisie art. 2a o.p., oznacza, że niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika. Wątpliwości winny zatem dotyczyć konkretnych regulacji prawnopodatkowych, których w skardze nie wskazano, co czyni powyższy zarzut bezzasadnym. W ocenie Sądu, motywy ujęte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia obrazują szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do jego wydania oraz wyjaśniają przesłanki faktyczne i prawne, jakimi kierował się organ podejmując owo rozstrzygnięcie.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 234 o.p. w sposób opisany w skardze. Zgodnie z tym przepisem, organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes publiczny. Sąd podziela wyrażony w orzecznictwie pogląd, według którego z mocy art. 239 o.p. przepis ten może mieć jedynie odpowiednie zastosowanie w postępowaniu zażaleniowym. Stosując przepisy o odwołaniach odpowiednio do zażaleń należy mieć na uwadze specyfikę rozstrzygnięć jakimi są postanowienia. Postanowienia nie rozstrzygają sprawy podatkowej co do istoty, zatem zawarty w art. 234 o.p. zakaz nie znajdzie zastosowania do zażaleń na te postanowienia i choćby z tego powodu organ odwoławczy nie mógł go naruszyć (por. wyrok NSA z 13 lutego 2014 r., o sygn. akt II FSK 487/12).
Reasumując Sąd stwierdza, że przy wydaniu zaskarżonych postanowień nie doszło do zarzucanych w skardze naruszeń przepisów o.p., a skarżący nie zdołał podważyć poczynionych w sprawie ustaleń. Dokonaną przez organy obu instancji wykładnię i subsumcję przepisów o.p. uznać należy za prawidłową, stąd zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 120 i art. 119 pkt 3 p.p.s.a., oddalił skargę w całości jako bezzasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło