I SA/Po 2217/15
WyrokWSA w Poznaniu2016-04-06
Skład orzekający: Ireneusz Fornalik, Katarzyna Nikodem, Karol Pawlicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy doręczenie zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, wszczętego w związku z postępowaniem karnym-skarbowym, powinno nastąpić bezpośrednio do podatnika, czy też do jego pełnomocnika, jeśli taki został ustanowiony w postępowaniu podatkowym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że doręczenie zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, wszczętego w związku z postępowaniem karnym-skarbowym, powinno nastąpić bezpośrednio do podatnika, a nie do jego pełnomocnika. Uzasadniono to odrębnością postępowań podatkowych i karnych-skarbowych oraz koniecznością zapewnienia podatnikowi świadomości o braku przedawnienia jego zobowiązania podatkowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego uznające zarzuty podatnika w sprawie postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione. Podatnik zarzucał m.in. przedawnienie należności podatkowych z tytułu VAT za okresy od 01/2008 do 12/2008. Kluczowym zagadnieniem było skuteczne doręczenie zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego-skarbowego.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów za nieuzasadnione oddala skargę.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] uznał za nieuzasadnione zarzuty zgłoszone przez [...] w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] i [...].
W uzasadnieniu Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wyjaśnił, że działając jako organ egzekucyjny, wszczął postępowanie egzekucyjne wobec [...], na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia [...] grudnia 2014 r. o nr od [...] do [...], obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług za okres od 01/2008 do 05/2008 i od 07/2008 do 12/2008.
W celu wyegzekwowania zaległości objętych powyższymi tytułami wykonawczymi, organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. Zawiadomienie o zajęciu doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] grudnia 2014 r., zaś zobowiązanemu (wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych), w dniu [...] stycznia 2015 r.
[...] S.A. pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. poinformował organ egzekucyjny o przeszkodach w realizacji zajęcia spowodowanych brakiem środków przekraczających kwotę wolną od zajęcia.
Pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej określone w art. 33 § 1 pkt 1, 2 i 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm. – dalej: "u.p.e.a."), żądając jednocześnie uchylenia tytułów wykonawczych o nr [...] i nr od [...] do [...] i umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz stwierdzenia nieważności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wnosząc powyższe dłużnik zarzucił naruszenie:
1) art. 33 pkt 1, 2 u.p.e.a. poprzez wystawienie tytułu wykonawczego nr [...] wobec nieostatecznej decyzji z dnia [...] maja 2014 r. nr [...], której nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności, co w konsekwencji skutkuje nieistnieniem na moment wydania tytułu wykonawczego obowiązku oraz wymagalności zapłaty przedmiotowej kwoty;
2) art. 33 pkt 1 u.p.e.a. poprzez egzekwowanie należności z tytułu wykonawczego nr [...], jak również z tytułów wykonawczych nr od [...] do [...], po upływie okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego objętego przedmiotowymi tytułami wykonawczymi;
3) art. 33 pkt 7 u.p.e.a. poprzez egzekwowanie należności z tytułu wykonawczego nr [...], jak również z tytułów wykonawczych nr od [...] do [...], przy braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnień;
4) art. 33 pkt 1 i 2 u.p.e.a., poprzez wystawienie tytułu wykonawczego nr [...], jak również tytułów wykonawczych nr od [...] do [...], bez doręczenia jakichkolwiek pism oraz tytułów wykonawczych pełnomocnikowi ustanowionemu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Ponadto zobowiązany pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o powyższe tytuły wykonawcze z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego. W opinii strony, wbrew stanowisku organu egzekucyjnego, nie nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia, gdyż ani podatnik, ani jego pełnomocnik, przed upływem okresu przedawnienia w żaden sposób nie zostali poinformowani o wszczęciu postępowania karnego-skarbowego.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], mając wątpliwości co do treści żądania strony, pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. wezwał pełnomocnika zobowiązanego, aby w terminie 7 dni od otrzymania wezwania doprecyzował, który środek prawny wnosi, tj. zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej, czy też wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie organ egzekucyjny wskazał, iż w przypadku nieudzielenia odpowiedzi we wskazanym terminie, uzna że w odniesieniu do tytułów wykonawczych o nr [...] i nr [...] zobowiązany wnosi zarzuty w trybie art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 7 u.p.e.a., zaś w odniesieniu do tytułu wykonawczego nr [...] - wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, w trybie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.
Skarżący nie ustosunkował się do powyższego wezwania organu wobec czego organ egzekucyjny żądanie strony, w odniesieniu do tytułów wykonawczych o nr [...] i nr [...] zakwalifikował jako zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia należności organ I instancji wskazał, że stosownie do treści art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. 2015, poz. 613 ze zm. – dalej: "O.p."), bieg terminu przedawnienia zobowiązań objętych powyższymi tytułami wykonawczymi został zawieszony na skutek wszczęcia w dniu [...] grudnia 2013 r. przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] postępowania przygotowawczego w sprawie o przestępstwo skarbowe z art. 56 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 186 – dalej: "k.k.s."). Stosownie do treści art. 70c O.p. o niniejszym zdarzeniu podatnik został zawiadomiony w dniu [...] grudnia 2013 r. w trybie zastępczym przewidzianym w art. 150 § 1 pkt 1 O.p. Ponadto, organ egzekucyjny wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie wystąpiła również przesłanka określona w art. 70 § 6 pkt 2 O.p., bowiem bieg terminu przedawnienia zobowiązań został zawieszony z powodu wniesienia przez zobowiązanego w dniu [...] listopada 2014 r. skargi do Sądu Administracyjnego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] października 2014 r. nr [...]. W związku z powyższym, należności wynikające z ww. tytułów wykonawczych, zdaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], są nadal wymagalne i nie uległy przedawnieniu. W opinii organu egzekucyjnego na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut zobowiązanego dotyczący braku doręczenia odpisów tytułów wykonawczych oraz innych pism pełnomocnikowi strony. Zdaniem organu I instancji z brzmienia art. 26 § 5 u.p.e.a. wynika, że tytuły wykonawcze powinny być doręczone bezpośrednio zobowiązanemu, a nie innej osobie, jak np. pełnomocnikowi. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] zaznaczył jednocześnie, że dopiero po doręczeniu zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego dalsze pisma mogą być kierowane do pełnomocnika, jeżeli został on ustanowiony przez zobowiązanego.
W zażaleniu z dnia [...] marca 2015 r. strona wniosła o uchylenie postanowienia oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu uchylił zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że postanowienia wydawane przez organy egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym, mając na uwadze przepis art. 18 u.p.e.a. odsyłający do stosowania w postępowaniu egzekucyjnym w sprawach nieuregulowanych przedmiotową ustawą, przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2013 r. poz. 267 ze zm. – dalej: "k.p.a."), winny odpowiadać wymogom przewidzianym w art. 124 § 1 i § 2 oraz art. 107 § 3 k.p.a.
Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie wydane przez organ I instancji postanowienie w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej nie czyniło zadość ww. wymaganiom określonym w przepisach k.p.a. ponieważ Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] nie odniósł się w pełni do żądania strony. Organ nadzoru wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], przy ponownym rozstrzyganiu w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego winien w wydanym postanowieniu ocenić wniesione zarzuty, zgodnie z żądaniem strony, także w odniesieniu do tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...].
Ponownie rozpoznając sprawę organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] uznał za nieuzasadnione zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...].
W uzasadnieniu Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] odnosząc się do ww. tytułów wykonawczych, przytoczył te same argumenty, które uprzednio wskazał w postanowieniu z dnia [...] lutego 2015 r.
Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organu nadzoru za prawidłowe uznał stanowisko organu egzekucyjnego dotyczące niezasadności zarzut przedawnienia obowiązku wynikającego z tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...], obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług za okres od 01/2008 do 05/2008 i od 07/2008 do 12/2008.
Uwzględniając brzmienie art. 70 § 1 O.p. organ stwierdził, że ustawowy termin przedawnienia zobowiązań podatkowych za miesiące od 01/2008 do 05/2008 i od 07/2008 do 11/2008 r. upłynąłby z dniem [...] grudnia 2013 r., natomiast termin przedawnienia zobowiązania za 12/2008 r. upłynąłby z dniem [...] grudnia 2014 r.
W przedmiotowej sprawie Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r., w związku z postępowaniem kontrolnym przeprowadzonym u [...] wszczął postępowanie przygotowawcze (dochodzenie) w sprawie o przestępstwo skarbowe polegające m.in. na:
- podaniu nieprawdy, w złożonych w okresie od [...] lutego 2008 r. do [...] stycznia 2009 r. do Urzędu Skarbowego w [...] deklaracjach VAT-7, skutkujących uszczupleniem podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 r., w tym: za styczeń o kwotę [...] zł, za luty o kwotę [...] zł, za marzec o kwotę [...] zł, za kwiecień o kwotę [...] zł, za maj o kwotę [...] zł, za czerwiec o kwotę [...] zł, za lipiec o kwotę [...] zł, za sierpień o kwotę [...] zł za wrzesień o kwotę [...] zł, za październik o kwotę [...] zł, za listopad o kwotę [...] zł, za grudzień o kwotę [...] zł, tj. o łączną kwotę [...] zł należnego od [...] oraz nierzetelnym prowadzeniu rejestrów zakupu i sprzedaży dla podatku od towarów i usług, tj. o przestępstwo skarbowe z art 56 § 1 k.k.s. w zbiegu z art. 61 § 1 k.k.s. w zbiegu z art 62 § 2 k.k.s. w związku z art. 6 § 2 k.k.s. i w związku z art. 7 § 1 k.k.s.
Następnie w dniu [...] grudnia 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] działając na podstawie art. 70 c O.p. wysłał do [...] pismo nr [...], w którego treści zawiadomił podatnika, że w dniu [...] grudnia 2013 r. został zawieszony bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za okres od 01/2008 do 12/2008, na skutek wystąpienia przesłanki, o której mowa w art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Przesyłka ta została w dniu [...] grudnia 2013 r. zwrócona do nadawcy z adnotacją: "zwrot nie podjęto w terminie".
Zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za okres od 01/2008 do 12/200N zostało skierowane na adres zamieszkania [...], jednakże podatnik nie podjął przesyłki. Organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie zawiadomienie z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w trybie art. 70 c O.p. zostało przyjęte do doręczenia przez pocztową placówkę oddawczą (UP [...]) w dniu [...] grudnia 2013 r. W dniu [...] grudnia 2013 r., jak wynika z opisu zwrotnego potwierdzenia odbioru z powodu niemożności doręczenia, przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym [...], a zawiadomienie o pozostawieniu pisma w tym urzędzie umieszczono w skrzynce pocztowej adresata. Następnie z powodu nie podjęcia przesyłki w terminie 7 dni, przesyłkę awizowano powtórnie w dniu [...] grudnia 2013 r. Zwrot przedmiotowej korespondencji do adresata nastąpił zgodnie ze stemplem urzędu pocztowego, w dniu [...] grudnia 2013 r. Uwzględniając zatem brzmienie art. 150 § 2 O.p., jako termin doręczenia korespondencji zawiadamiającej stronę o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań objętych zaskarżoną decyzją, przyjąć należy dzień [...] grudnia 2013 r. Nie może zatem budzić wątpliwości, że zawiadomienie nastąpiło przed upływem terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych za okres od 01/2008 do 05/2008 i od 07/2008 do 11/2008 r. przypadającego na dzień [...] grudnia 2013 r. Wobec faktu, że spełniona została przesłanka z art. 70 § 6 pkt 1 O.p., a podatnik został o tym fakcie skutecznie zawiadomiony, organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za okres od 01/2008 do 05/2008 i od 07/2008 do 11/2008 r., z uwagi na trwające zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych za te okresy.
Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu nie podzielił poglądu skarżącego, że ww. zawiadomienie winno być skierowane również do pełnomocnika. Organ podkreślił, że sprawa podatkowa i sprawa karno-skarbowa to sprawy o odmiennym charakterze, wymagające odrębnych pełnomocnictw, a w niniejszej sprawie kluczowym jest skuteczne poinformowanie samego podatnika o zaistnieniu przesłanek zawieszających bieg terminu przedawnienia. Zawiadomienie musi zostać skierowane bezpośrednio do podatnika, a nie do jego pełnomocnika. Co więcej, w niniejszej sprawie zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązaniu podatkowego zostało wystosowane do skarżącego przez organ podatkowy w osobie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]. Organ ten był organem właściwym w sprawie zobowiązania podatkowego określonego zaskarżoną decyzją podatkową. W świetle treści art. 70c O.p. nie budzi wątpliwości, że to ten organ był właściwym do poinformowania podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Jednak co istotne w niniejszej sprawie, przed organem tym nigdy nie było prowadzone postępowanie podatkowe zmierzające do określenia zobowiązania podatkowego w prawidłowej wysokości.
Ponadto jak wynika z akt sprawy, zobowiązany w dniu [...] listopada 2014 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu nr [...] z dnia [...] października 2014 r. będącą podstawą wystawienia ww. tytułów wykonawczych. Sąd wyrokiem z dnia 28 maja 2015 r. sygn. akt I SA/Po 1246/14 oddalił skargę podatnika. Sprawa nadal jest w toku, bowiem zobowiązany pismem z dnia [...] lipca 2015 r. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu niezasadnym jest również zarzut braku doręczenia zobowiązanemu upomnień. Należności objęte tytułami wykonawczymi zostały określone w ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] października 2014 r. nr [...], zatem nie ulega wątpliwości, że niniejsza egzekucja administracyjna mogła zostać wszczęta bez uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnień.
Odnosząc się do kolejnego zarzutu strony, tj. braku doręczenia jakichkolwiek pism oraz tytułów wykonawczych pełnomocnikowi strony, Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu również podzielił pogląd Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]. Nie ulega wątpliwości, że organ egzekucyjny nie mógł doręczyć odpisów tytułów wykonawczych pełnomocnikowi strony.
Nawiązując z kolei do powołanego w zażaleniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2012 r. sygn. akt P 30/11 Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu wskazał, że [...] został poinformowany o toczącym się postępowaniu. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu uznał, że stosownie do treści powołanego wyroku, wszczęcie postępowania karnego-skarbowego spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, ponieważ przed upływem terminu przedawnienia podatnik został powiadomiony o wszczęciu postępowania karnego skarbowego. Organ zaznaczył, że takie stanowisko ma oparcie w treści interpretacji ogólnej Ministra Finansów nr PK4/8012/239/AAN/12/1804 z dnia 02 października 2012 r. (Dz. Urzędowy Ministra Finansów z 2012 r. poz. 48) w sprawie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
W skardze z dnia [...] października 2015 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o uchylenie postanowień obu instancji w części nieuznania zarzutu przedawnienia za okres od 01/2008 do 11/2008, zwrotu kosztów postępowania oraz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przypisanych. W uzasadnieniu skargi zarzucono niezgodność z prawem, z uwagi na istotne naruszenie przepisów O.p. oraz u.p.e.a., a w szczególności nieuznanie zarzutu z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. w związku z art. 70 § 6 pkt 1, 70 c, 145 § 2 O.p., poprzez egzekwowanie należności z tytułów wykonawczych po upływie okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego za okres 01/2008 do 11/2008, które zdaniem strony, miało istotny wpływ na rozpoznanie sprawy i wydanie przedmiotowego orzeczenia. Skarżący podniósł głównie kwestię doręczenia zawiadomienia nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., a w związku z tym również przedawnienia dochodzonych należności. Skarżący zauważył bowiem, iż w postępowaniu wymiarowym był reprezentowany przez pełnomocnika i to do pełnomocnika organ kierował wszelką korespondencję w sprawie, poza jednym wybiórczym zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...], które Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wysłał bezpośrednio do podatnika. Jednocześnie skarżący dodał, że podatnik w tamtym okresie nie przebywał w miejscu zamieszkania, dlatego też ustanowił pełnomocnika. W tej sytuacji nie może ponosić skutków błędnego doręczenia ww. zawiadomienia przez organ podatkowy. W związku z powyższym, skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem organu podatkowego, jakoby zawiadomienie skarżącego w dniu [...] grudnia 2013 r. o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych nastąpiło przed upływem terminu przedawnienia tych zobowiązań. W opinii skarżącego, zobowiązanie podatkowe w VAT za 01-11/2008 przedawniło się z upływem 2013 r., bowiem w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Jednocześnie, strona zauważyła, iż dla interpretacji powołanego przepisu zasadnicze znaczenie ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2012 r. sygn. P 30/11. Zdaniem skarżącego przy wykładni art. 70 § 1 pkt 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2005 r. należy uwzględnić ww. wyrok i interpretować go w ten sposób, że wszczęcie śledztwa lub dochodzenia zawiesza bieg terminu przedawnienia, jeśli podatnik został o tym fakcie zawiadomiony lub z okoliczności sprawy wynika, kiedy dowiedział się o toczącym się postępowaniu i jego przedmiocie, którym musi być podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia związanego z niewykonaniem zobowiązania podatkowego.
Skarżący podkreślił, iż w przypadku, gdy strona działa przez pełnomocnika obowiązkiem organu jest doręczenie wszystkich pism procesowych ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi. Na poparcie swego stanowiska skarżący powołał wyroki sądów administracyjnych.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem prawnym w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Tryb postępowania w sprawie zarzutów określają przepisy art. 33 - 35 u.p.e.a. Zgodnie z art. 33 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
Stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku, o którym mowa w art. 33 § 2 u.p.e.a., stanowiska wierzyciela nie wymaga się.
W przedmiotowej sprawie skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, pismem z dnia [...] stycznia 2015 r., doprecyzowanym pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej prowadzonej w oparciu o tytuły wykonawcze o nr od [...] do [...], określone w art. 33 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a., tj. zarzut przedawnienia obowiązku oraz zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnień. Ponadto, strona zarzuciła brak doręczenia jakichkolwiek pism oraz tytułów wykonawczych pełnomocnikowi ustanowionemu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz wskazała, że ani podatnik, ani jego pełnomocnik, przed upływem okresu przedawnienia w żaden sposób nie zostali poinformowani o wszczęciu postępowania karnego-skarbowego.
Jak wynika z akt sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], będący w niniejszej sprawie jednocześnie organem egzekucyjnym i wierzycielem, po dokonaniu analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. uznał zgłoszone zarzuty za niezasadne.
W ocenie Sądu rozstrzygniecie organu egzekucyjnego było właściwe i w pełni uzasadnione. Organ egzekucyjny prawidłowo uznał za niezasadny zarzut przedawnienia obowiązku wynikającego z tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...], obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług za okres od 01/2008 do 05/2008 i od 07/2008 do 12/2008.
W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 59 § 1 pkt 9 O.p. zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek przedawnienia. Stosownie natomiast do art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Odnosząc się do zarzutu błędnego doręczenia zobowiązanemu zawiadomienia z dnia [...] grudnia 2013 r. (k. 36 akt adm.) wskazać należy, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] prawidłowo wysłał przedmiotowe zawiadomienie do [...]. Podkreślenia wymaga, że postępowanie karnoskarbowe i postępowanie podatkowe są to odrębne postępowania wymagające odrębnych pełnomocnictw. Przedmiot sprawy podatkowej stanowi zasadniczo: wymiar, zabezpieczenie i wykonywanie zobowiązań podatkowych. Instytucja przedawnienia z art. 70 O.p. obejmuje zarówno przedawnienie wymiaru, jak i przedawnienie wykonania zobowiązania podatkowego. Przedmiotem sprawy karnej jest natomiast ustalenie winy sprawcy, wymiar oraz wykonanie kary. Prawo karne skarbowe i prawo podatkowe służy więc zasadniczo odmiennym celom, a procedury właściwe dla każdej z tych gałęzi prawa cechują się również daleko posuniętymi odrębnościami. W razie stwierdzenia przez organ podatkowy, że podatnik nie wykonał lub nienależycie wykonał obowiązki z zakresu wymiaru zobowiązania podatkowego wszczyna się postępowanie podatkowe, a gdy nie wykonał wymierzonego zobowiązania, wszczyna się postępowanie egzekucyjne. Postępowanie podatkowe i postępowanie egzekucyjne są postępowaniami typu administracyjnego. Przesłanki wszczęcia postępowania w sprawie karnej o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe są natomiast zupełnie inne (najczęściej chodzi tu o uszczuplenie lub narażenie na uszczuplenie należności publicznoprawnej, niezłożenie deklaracji w terminie, uporczywe niepłacenie podatków itd.). Zatem Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], jako organ podatkowy był właściwym do zawiadomienia podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia na skutek wystąpienia przesłanki z art. 70 § 6 pkt 1 O.p., nie miał natomiast prawa działać na podstawie pełnomocnictwa udzielonego Dyrektorowi Urzędu Kontroli Skarbowej w [...].
Jednocześnie podkreślić należy, co zauważył również Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w zaskarżonym postanowieniu, iż w przedmiotowej kwestii wypowiedział się także WSA w Poznaniu, który w wyroku z dnia 28 maja 2015 r. sygn. akt I SA/Po 1246/14 wskazał, że stosownie do postanowień art. 70c O.p. obowiązkiem organu właściwego w sprawie zobowiązania podatkowego jest zawiadomienie podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Na mocy tego przepisu organ podatkowy zobowiązany jest do poinformowania o zawieszeniu biegu terminu przedawniania zobowiązania podatkowego bezpośrednio podatnika, nie zaś występującego w postępowaniu podatkowym pełnomocnika. Rozwiązanie to pozostaje przy tym w zgodzie z art. 136 O.p zgodnie, z którym to strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. W odniesieniu bowiem do zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na skutek wszczęcia postępowania karnoskarbowego konieczna jest świadomość podatnika, o tym, że jego zobowiązanie podatkowe nie ulegnie przedawnieniu w terminie wynikającym z art. 70 § 1 O.p. Powyższe świadczy o tym, że zawiadomienie musi zostać skierowane bezpośrednio do podatnika, a nie do jego pełnomocnika. W niniejszej sprawie zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego zostało wystosowane do skarżącego przez organ podatkowy w osobie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]. Organ ten był organem właściwym w sprawie zobowiązania podatkowego określonego zaskarżoną decyzją podatkową. W świetle treści art. 70c O.p. nie budzi wątpliwości, że to ten organ był właściwym do poinformowania podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Jednak co istotne w niniejszej sprawie, przed organem tym nie było prowadzone postępowanie podatkowe zmierzające do określenia zobowiązania podatkowego w prawidłowej wysokości. W poddanej sądowej kontroli sprawie organem I instancji był nie organ podatkowy, lecz organ kontroli skarbowej, tj. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w [...]. Z tego powodu to w aktach postępowania kontrolnego prowadzonego przez ten organ znajdowało się pełnomocnictwo złożone przez występującego w sprawie pełnomocnika. W realiach poddanej sądowej kontroli sprawy pomiędzy Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w [...], a skarżącym, nie doszło do zawiązania stosunku procesowego, bowiem organ ten nie prowadził postępowania podatkowego, którego stroną byłby skarżący. Skoro zatem Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] nie był gospodarzem postępowania będącego przedmiotem niniejszej sprawy i nie miał on dostępu do akt prowadzonego postępowania kontrolnego, to nie mógł on wiedzieć o tym, że w postępowaniu kontrolnym skarżący działa przez pełnomocnika. W takiej sytuacji nie można wymagać od organu podatkowego, który nie dysponuje aktami prowadzonego postępowania kontrolnego, ażeby kierował pisma do pełnomocnika występującego w postępowaniu przed innym organem.
Zgodnie z art. 120 § 1 k.k.s., w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe stronami są: oskarżyciel publiczny, oskarżony, podmiot pociągnięty do odpowiedzialności posiłkowej oraz interwenient. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] nie mógł postąpić inaczej jak wysłać przedmiotowe zawiadomienie z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] do [...].
Biorą powyższe pod uwagę, w badanej sprawie nie nastąpiło przedawnienie w podatku od towarów i usług za ww. okres, bowiem zgodnie z art. 70 § 6 pkt 1 O.p., bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego uległ zawieszeniu z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony.
Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w wyrokach, w których Sądy wskazały, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 lipca 2012 r. sygn. P 30/11 uznał, iż niepoinformowanie podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, w sytuacji gdy podatnik nie wiedział o wszczęciu takiego postępowania i mógł przyjąć, że zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu, jest naruszeniem zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Jednocześnie, podkreślić należy, iż organ w zaskarżonym postanowieniu nawiązując do powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, podkreślił, iż ani Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu powołanego wyroku, ani obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepisy prawne, nie określiły zasad i formy poinformowania podatnika o wszczęciu postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. Trybunał Konstytucyjny stwierdził jedynie, że podatnik winien zostać poinformowany o wszczęciu postępowania najpóźniej z upływem terminu przedawnienia danego zobowiązania. Skoro zatem zarówno Trybunał Konstytucyjny, jak i obowiązujące przepisy prawne nie określają w jaki sposób podatnik powinien być poinformowany o wszczęciu postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiążą się z niewykonaniem tego zobowiązania, należy przyjąć, że warunek ten zostanie spełniony jeżeli w sprawie nie będzie wątpliwości, że podatnik wiedział o wszczęciu postępowaniu bez względu na formę i okoliczności przekazania tej informacji podatnikowi.
Zdaniem Sądu organy rozstrzygając w przedmiotowej sprawie, działały w zgodzie z obowiązującym prawem, respektując zasady postępowania wyrażone w przepisach art. 6, 7 i 8 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło