I SA/Po 225/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie skargi w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego P. prowadził postępowanie zabezpieczające względem "A" sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej zwanej również skarżącą). Pismem z 3 października 2021 r. skarżąca złożyła skargę na działanie organu egzekucyjnego dotyczące zabezpieczenia ruchomości na podstawie zarządzeń zabezpieczenia nr [...] oraz [...] wystawionych przez Naczelnika L. Urzędu Skarbowego w [...] poprzez bezprawne ograniczenie dysponowaniem przez spółkę przedmiotami, których jest właścicielem oraz zabezpieczenie ruchomości na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z [...] listopada 2019 r. bez powiadomienia spółki o tym fakcie. W skardze skarżąca podniosła, że już kilkakrotnie zwracała się z prośbą o zmianę dozorcy sprzętu i wydanie zabezpieczonych ruchomości. Dozorca działający na zlecenie organu egzekucyjnego jest bowiem całkowicie przypadkową osobą niezwiązaną ze spółką, a organ egzekucyjny nie potrafi tych czynności przeprowadzić od maja 2021 r. Spółka na przestrzeni wskazanego okresu otrzymała trzykrotnie informacje, że zmiana dozorcy i przekazanie urządzeń jest niemożliwe z uwagi na fakt, iż dozorca jest nieobecny. Zdaniem spółki dozorca powinien wydać przedmioty na każde wezwanie organu egzekucyjnego, a to nie oznacza, że ich wydanie ma nastąpić wtedy, kiedy dozorca będzie chciał, czy będzie obecny tylko wtedy, kiedy wskazuje organ egzekucyjny. Ruchomości zabezpieczone w toku postępowania zabezpieczającego były poprzednio przedmiotem umów wynajmu, z których spółka czerpała znaczące zyski. Na dzień dzisiejszy spółka traci znaczne sumy z powodów braku działań organu egzekucyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego P. w [...] postanowieniem z [...] listopada 2021 r., nr [...] uznał skargę skarżącej za: – niezasadną w zakresie przewlekłości postępowania egzekucyjnego w kwestii zmiany dozorcy zabezpieczonych ruchomości, "poprzez ograniczenia dysponowaniem przez spółkę przedmiotami, których jest właścicielem"; – zasadną w zakresie niedręczenia zobowiązanej odpisu protokołu zajęcia ruchomości z [...] listopada 2019 r., dokonanego na podstawie zarządzenia zabezpieczenia nr [...] z [...] kwietnia 2019 r. wystawionego przez Naczelnika L. Urzędu Skarbowego w [...], jednocześnie usuwając stwierdzoną wadę czynności poprzez przesłanie odpisu ww. zajęcia zabezpieczającego ruchomości. W ocenie Naczelnika o przewlekłości można mówić wówczas, gdy organ egzekucyjny nie podejmuje czynności zmierzających do wyegzekwowania obowiązku, uwzględniając czas niezbędny do podjęcia tych czynności, a więc gdy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne z przyczyn leżących po stronie organu. W toku badania zasadności sprawy na przewlekłość postępowania ocenie podlega również zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Skarżąca upatruje przewlekłości postępowania w związku z kwestią zmiany dozorcy ruchomości objętych zajęciami zabezpieczającymi. Wyjaśniono, że zajęcie zabezpieczające ruchomości dokonane [...] października 2018 r. na podstawie zarządzenia zabezpieczenia nr [...] zostało uchylone przez Naczelnika L. Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z [...] lutego 2019 r., nr [...] Ponadto postanowieniem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z [...] grudnia 2018 r., nr [...] zwolniono spod zajęcia część ruchomości zajętych na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z [...] października 2018 r., nr [...] W konsekwencji aktualne zabezpieczenie obejmuje [...] sztuki koparek kryptowalut. Następnie zaś [...] listopada 2019 r. na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z [...] kwietnia 2019 r., nr [...] objęto powyższe ruchomości kolejnym zajęciem zabezpieczającym. W obu przypadkach zajęcia dokonał (działając jako organ rekwizycyjny) Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B., ustanawiając zarządcą J. G.. Zajęte ruchomości zostały pozostawione pod adresem dokonania czynności, tj. B. , ul. [...]. Jak wynika z wyjaśnień J. G. z [...] lipca 2021 r. zajęte ruchomości zostały przeniesione [...] grudnia 2020 r. do kontenera/magazynu przy ul. [...] w G.. Ruchomości zostały przeniesione następnie do mieszkania J. G., tj. pod adres ul. [...], B.. Umotywowano to faktem, że obiekt pod wskazanym ostatnio adresem jest dodatkowo zabezpieczony alarmem typu S. . Dozorca oświadczył również, że w okresie od [...] lipca do [...] sierpnia 2021 r. przebywa za granicą i po tej dacie deklaruje pełną współpracę w sprawie powyższych ruchomości. W związku z powyższym Naczelnik pismem z [...] sierpnia 2021 r. zwrócił się do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. jako organu rekwizycyjnego z wnioskiem o dokonanie czynności zabezpieczających pod adresem ul. [...], B., na podstawie kolejnych zarządzeń zabezpieczenia wystawionych przez Naczelnika L. Urzędu Skarbowego w [...] [...] marca 2020 r. Wniesiono również o doręczenie dotychczasowemu dozorcy postanowienia o zwolnieniu z obowiązku dozorowania zabezpieczonych ruchomości w przypadku uznania przez organ rekwizycyjny, że nie ma przeszkód, aby nadzór nad zabezpieczonymi ruchomościami sprawował prezes zarządu zobowiązanej spółki. Wyjaśniono, że zmiana dozorcy nie jest zależna wyłącznie od Naczelnika Urzędu Skarbowego P. , ale przede wszystkim od możliwości dokonania czynności przez organ rekwizycyjny, tj. Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B.. Jak wynika z informacji uzyskanych od ww. organu nie zdołał on wykonać zlecenia rekwizycyjnego z [...] sierpnia 2021 r. z uwagi na nieobecność dozorcy J. G.. Z informacji uzyskanych telefonicznie przez organ wynika, że dozorca przebywa aktualnie poza granicami kraju. Będzie on w Polsce w okresie od [...] do [...] grudnia 2021 r. W związku z powyższym w tym okresie podjęte zostaną ponownie czynności zmierzające do wykonania zlecenia rekwizycyjnego i ewentualnej zmiany dozorcy ruchomości. Wyjaśniono również, że w aktach sprawy przekazanych przez L. Urząd Skarbowy w [...] brak jest informacji o doręczeniu skarżącej zawiadomienia o zajęciu ruchomości z [...] listopada 2019 r. W związku z powyższym pismem z 24 września 2021 r. za pośrednictwem ePUAP na adres prezesa skarżącej przesłano pismo, jednak przez pomyłkę nie dołączono dokumentu związanego z zajęciem ruchomości. Wskazano, że wraz z omawianym postanowieniem został przekazany odpis protokołu zajęcia zabezpieczającego ruchomości z [...] listopada 2019 r. Tym samym została usunięta wada wskazanej czynności. Pismem z 03 października 2021 r. skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie Naczelnika z [...] listopada 2021 r. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] stycznia 2022 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z [...] listopada 2021 r. W ocenie Dyrektora nie można mówić o przewlekłości postępowania zabezpieczającego w zakresie zmiany dozorcy zajętych ruchomości. Organ egzekucyjny podejmował działania w zakresie ustalenia miejsca przechowywania zajętych ruchomości i w konsekwencji ustalone zostało, że według oświadczenia dozorcy J. G. znajdują się one w jego mieszkaniu w B. przy ul. [...]. Niemożność dokonania kolejnych czynności egzekucyjnych wynikała z przyczyn niezależnych od organu egzekucyjnego jak i organu rekwizycyjnego, którym jest Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B.. Z informacji uzyskanych od organu rekwizycyjnego z 3 listopada 2021 r. wynikało, że dalsze czynności, w tym potencjalna zmiana dozorcy zajętych ruchomości mogły zostać dokonane w dniach 3-6 grudnia 2021 r. po powrocie J. G. z zagranicy. Z informacji uzyskanych w toku postępowania odwoławczego od organu egzekucyjnego wynika, że Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. pismem z 20 grudnia 2021 r. poinformował o wykonaniu zlecenia rekwizycyjnego z [...] sierpnia 2021 r. Do pisma załączono protokół zajęcia ruchomości z [...] grudnia 2021 r. Zajęte ruchomości pozostawiono pod dozorem i wydano H. W. (prezesowi skarżącej). Poinformowano również, że 13 grudnia 2021 r. doręczono pełnomocnikowi J. G. postanowienie z [...] sierpnia 2021 r. o zwolnieniu z dozoru ruchomości. Wskazano również, że w związku z wystawieniem tytułu wykonawczego z [...] grudnia 2021 r., nr [...] doszło do przekształcenia zajęcia zabezpieczającego ruchomości z [...] października 2018 r. w zajecie egzekucyjne. W ocenie Dyrektora organ pierwszej instancji podjął niezwłocznie szereg czynności zmierzających do zabezpieczenia obowiązku wynikającego z zarządzeń zabezpieczenia. Organ drugiej instancji wziął pod uwagę czas niezbędny do podjęcia tych czynności. W ocenie Dyrektora nie można przyjąć, że postępowanie zabezpieczające trwa dłużej, niż to konieczne z przyczyn leżących po stronie organu. Organ egzekucyjny działał niezwłocznie w celu dokładnego wyjaśnienia i załatwienia sprawy. Prawidłowo uznano za zasadną skargę na czynność zabezpieczającą w zakresie niedoręczenia odpisu protokołu zajęcia ruchomości z [...] listopada 2019 r., dokonanego na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z [...] kwietnia 2019 r., nr [...] wystawionego przez Naczelnika L. Urzędu Skarbowego w [...]. Organ egzekucyjny usunął wadę czynności, przesyłając przedmiotowy protokół. Wyjaśniono również, że skarżąca już w październiku 2018 r. posiadała wiedzę o tym, że zarządcą zajętych ruchomości ustanowiono J. G. i w tamtym czasie nie wnoszono uwag. Okoliczność powierzenia zarządu "osobie niepowiązanej ze spółką" podniesiona została dopiero po zmianie organu egzekucyjnego właściwego do prowadzenia postępowania zabezpieczającego w związku ze zmianą siedziby skarżącej w marcu 2021 r. Podkreślono, że organ egzekucyjny uczynił wszystko, aby jak najszybciej i zgodnie z wnioskiem skarżącej zmienić dozorcę ruchomości oraz oddać zajęte ruchomości pod nadzór spółki. Biorąc pod uwagę dokonaną zmianę dozorcy ruchomości za niezasadny uznano zarzut braku pewności organu egzekucyjnego co do faktycznego położenia ruchomości. Dyrektor wskazał również, że nie odniósł się do kwestii ewentualnej odpowiedzialności za szkody i utracone przez skarżącą korzyści, gdyż nie stanowiło to przedmiotu postępowania. Pismem z 26 lutego 2022 r. skarżąca wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Wniesiono o niezwłoczne przekazanie pod dozór H. W. [...] szt. brakującego urządzenia marki [...] wyciągnięcie konsekwencji prawnych oraz finansowych w związku z nadużyciami w trakcie prowadzonego postępowania oraz w takcie przekazywania ruchomości, ustalenie, dlaczego dozorca używał przekazanego sprzętu bez zgody skarżącej i czy w związku z tym osiągał korzyści majątkowe i w jakiej wysokości oraz o ustalenie, kto i w jakim celu dokonał resetu urządzeń marki [...] oraz wyciągnięcie konsekwencji prawnych i finansowych w sytuacji potwierdzenia użytkowania niniejszych ruchomości. W skardze zarzucono: – pracownikom urzędu oraz wyznaczonemu dozorcy działanie przeciw interesom spółki, wyrządzając jej szkodzę znacznych rozmiarów poprzez bezprawne ograniczenie dysponowaniem przez spółkę przedmiotami, których jest właścicielem; – zabezpieczenie ruchomości tytułem [...] z [...] kwietnia 2019 r. w dniu [...] listopada 2019 r. bez powiadomienia spółki o tym fakcie, spółka 5 listopada 2021 r. otrzymała dopiero niepełny protokół (czyli 2 lata później), którego treść budzi wątpliwości, czy faktycznie doszło do przedmiotowego zabezpieczenia; – przewlekłość postępowania zabezpieczającego, prowadzonego na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z [...] lipca 2018 r., nr [...], z [...] lipca 2018 r., nr [...] i z [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w kwestii zmiany dozorcy zabezpieczonych w ich toku ruchomości; – działanie w sposób niebudzący zaufania do organów publicznych; – działania świadome nakierowane na osłabienie sytuacji finansowej spółki; – nieodpowiednie sprawowanie dozoru nad zajętymi ruchomościami w okresie od [...] listopada 2018 r. do [...] grudnia 2021 r. świadczące o tym, że wszystkie urządzenia były w tym okresie użytkowane bez zgody spółki, – bezpodstawną odmowę pracowników organu co do weryfikacji sprawności sprzętu przekazywanego [...] grudnia 2021 r.; – nieprzekazanie kompletu urządzeń, próbę przekazania niewłaściwego urządzenia oraz niedostarczenie pod dozór prezesa zarządu spółki brakującego komputera obliczeniowego do dnia dzisiejszego przekazano [...] szt. z [...] szt. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Rację w sporze należało przyznać organom administracji publicznej. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2070 z późn. zm.) do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z art. 13 ust. 6 powołanego aktu do postępowań zabezpieczających wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy przepisy ust. 1-5 stosuje się odpowiednio. Prowadzone postępowanie zabezpieczające zostało wszczęte przed 30 lipca 2020 r., w związku z tym w sprawie na przewlekłość postępowania zabezpieczającego zastosowanie znajdą postanowienia u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 30 lipca 2020 r. Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Wskazany przepis stosuje się odpowiednio w postępowaniu zabezpieczającym na mocy art. 166b powołanego aktu. Ustawodawca na gruncie u.p.e.a. nie zdefiniował pojęcia przewlekłości postępowania egzekucyjnego. W piśmiennictwie wskazuje się, że stan przewlekłości postępowania może wystąpić w przypadku niepodejmowania przez organ egzekucyjny czynności zmierzających do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (tak M. Miłosz, Konstrukcja i rozpoznawanie środków zaskarżenia bezczynności w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, opubl. w Samorząd Terytorialny z 2007 r., nr 7-8, s. 134-135) albo w przypadku podejmowania tych czynności przez organ z nieuzasadnionym opóźnieniem lub niecelowo (tak P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2003, s. 164). Przewlekłości postępowania egzekucyjnego nie można zatem wprost utożsamiać z łącznym czasem trwania postępowania egzekucyjnego. Można o niej mówić tylko wówczas, gdy organ egzekucyjny nie podejmuje działań zmierzających do wyegzekwowania obowiązku w odpowiednim terminie, kiedy można zarzucić organowi, że postępowanie trwa dłużej niż to konieczne z przyczyn leżących po stronie organu. Organ egzekucyjny może odpowiadać wyłącznie za własne zaniechania i opóźnienia. Po wniesieniu przez skarżącą w piśmie z [...] lipca 2021 r. zastrzeżeń co do działania dozorcy zajętych ruchomości, podjęte zostały czynności ukierunkowane na ustalenie miejsca ich przechowywania. O powyższym świadczy m. in. pismo z 16 lipca 2021 r. skierowane do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B.. Innym pismem z 16 lipca 2021 r. wezwano J. G. do wyjaśnienia m. in. powodu przeniesienia zajętych ruchomości do magazynu w G. przy ul. [...]. Następnie pismem z 17 sierpnia 2021 r. ponownie zwrócono się do J. G., z zapytaniem, czy dozorowane przez niego ruchomości były przez niego używane, a jeśli tak, to w jakim celu. Pismem z 17 sierpnia 2021 r. zlecono również Naczelnikowi Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. zajęcie przedmiotowych koparek kryptowalut pod adresem wskazanym przez J. G., tj. przy ul. [...] w B.. Ponadto organ egzekucyjny wniósł o doręczenie dozorcy, po ustanowieniu ewentualnie nowego dozorcy, postanowienia z [...] sierpnia 2021 r. o zwolnieniu J. G. z obowiązku sprawowania dozoru nad ruchomościami. Pismem z 17 sierpnia 2021 r. poinformowano również skarżącą o zleconych Naczelnikowi Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. czynnościach zabezpieczających. Naczelnik Urzędu Skarbowego P. pismem z 5 października 2021 r. zwrócił się do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. o podanie stanu realizacji zlecenia rekwizycyjnego z [...] sierpnia 2021 r. Organ rekwizycyjny w odpowiedzi z 3 listopada 2021 r. poinformował, że nie zdołał zrealizować zlecenia rekwizycyjnego, z uwagi na nieobecność J. G.. Wskazał ponadto, że ustalił telefonicznie, że J. G. przebywa za granicą i będzie w Polsce w okresie [...] grudnia 2021 r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. pismem z 20 grudnia 2021 r. poinformował o wykonaniu zlecenia rekwizycyjnego z [...] sierpnia 2021 r. Do pisma załączono protokół zajęcia ruchomości z [...] grudnia 2021 r. Zajęte ruchomości pozostawiono pod dozorem i wydano prezesowi skarżącej. Organ rekwizycyjny poinformował także, że 13 grudnia 2021 r. doręczył pełnomocnikowi J. G. postanowienie z [...] sierpnia 2021 r. o zwolnieniu z dozoru ruchomości. W świetle przedstawionej powyżej chronologii zdarzeń przyjąć należy, że Naczelnik Urzędu Skarbowego P. podjął niezwłocznie czynności zmierzające do zapewnienia zgodności z prawem dokonanego zajęcia zabezpieczającego. Fakt, że na skutek nieobecności dozorcy w kraju, zlecenie rekwizycyjne z [...] sierpnia 2021 r. wykonano [...] grudnia 2021 r., nie może w realiach niniejszej sprawy świadczyć o przewlekłości postępowania. O przewlekłości postępowania zabezpieczającego można mówić tylko, gdy postępowanie to trwa dłużej niż to konieczne z przyczyn leżących po stronie organu. Sytuacja tego rodzaju w ocenie Sądu nie miała miejsca. Zwłoka w wykonaniu zlecenia rekwizycyjnego wynikała bowiem z okoliczności niezależnych od Naczelnika Urzędu Skarbowego P. . Organ pierwszej instancji rozpoznając skargę skarżącej prawidłowo stwierdził również, że w aktach sprawy brak było informacji o doręczeniu zawiadomienia o zajęciu ruchomości z [...] listopada 2019 r. Powyższe uchybienie zostało jednak naprawione w wyniku doręczenia skarżącej wraz z postanowieniem Naczelnika z [...] listopada 2021 r. odpisu protokołu zajęcia zabezpieczającego ruchomości z [...] listopada 2019 r. Zatem organ pierwszej instancji wywiązał się z przewidzianego przez postanowienia art. 54 § 5a u.p.e.a. obowiązku usunięcia stwierdzonych wad czynności. W kontekście argumentacji oraz wniosków skargi wyjaśnić należy, że rozpoznając skargę na zaskarżone postanowienie, Sąd uprawniony jest jedynie do kontroli postępowania zabezpieczającego pod kątem jego przewlekłości i wadliwości zajęcia zabezpieczającego dokonanego [...] listopada 2019 r. W tym zakresie z uwagi na postawienia art. 145 § 1 w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. – dalej w skrócie: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uprawniony jest m. in. do uchylenia zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu pierwszej instancji. Przepisy normujące postępowanie przed sądem administracyjnym nie pozwalają sądowi na zastępowanie organu egzekucyjnego w realizacji określonych czynności w trakcie postępowanie zabezpieczającego takich jak np. przekazanie ruchomości pod dozór określonej osoby. W postępowaniu sądowoadministracyjnym ze skargi na przewlekłość postępowania zabezpieczającego sąd administracyjny nie bada również poprawności dokonanych wcześniej czynności zabezpieczających jak i zasadności samego wszczęcia postępowania zabezpieczającego. Kwestionowanie prawidłowości konkretnej czynności zabezpieczającej może następować jedynie na skutek wniesienia skargi na tego rodzaju konkretnie oznaczoną czynność. Z uwagi na powyższe Sąd był uprawiony jedynie do zbadania poprawności zajęcia zabezpieczającego ruchomości dokonanego [...] listopada 2019 r. Kwestionowanie zasadności samego zabezpieczenia winno zaś następować w drodze wnoszenia środków zaskarżenia od orzeczeń stanowiących podstawę wystawienia zarządzeń zabezpieczenia. Podsumowując, w ocenie Sądu zaskarżone postanowienie wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu pierwszej instancji odpowiadają prawu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.