I SA/Po 228/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Sędziowie NSA Jerzy Małecki (spr.) As.sąd. WSA Katarzyna Nikodem Protokolant sekr.sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2006 r. sprawy ze skargi Z.T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne o d d a l a s k a r g ę /-/K. Nikodem /-/M.Skwierzyńska /-/J.Małecki Wnioskiem z dnia [...] 2004 roku Z.T. zwrócił się z prośbą do organu podatkowego - Burmistrza miasta K. - o przeniesienie własności rzeczy w postaci kostki betonowej oraz obrzeży do budowy chodników o wartości [...] zł w zamian za zaległość w podatku od nieruchomości za 2004 rok. W odpowiedzi na ten wniosek, pismem z dnia [...] 2005 roku, organ poinformował skarżącego o odmownym ustosunkowaniu się do jego propozycji. Jednakże w opinii strony pismo to nie zostało jej dostarczone w terminie, czego skutkiem było złożenie w dniu [...] 2005 roku w Radzie Miejskiej miasta K. żądania o zajęcie stanowiska i wyjaśnienie stanowiska w jej sprawie. Skarżący skierował także z dniem [...] 2005 roku skargę do Wojewody, w której zarzucił Burmistrzowi Miasta i Gminy K. przewlekłe, biurokratyczne załatwienie sprawy oraz zaniedbywanie i nienależyte wykonywanie zadań. W wyniku przeprowadzonej kontroli, a wszczętej w oparciu o pismo z dnia [...] 2005 roku przez Komisję Rewizyjną Rady Miejskiej w K., sformułowane zostały wnioski dotyczące całokształtu sprawy. Następnie w dniu [...] 2005 roku do Urzędu Skarbowego zobowiązany kierował zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wraz wnioskiem o przywrócenie terminu. W konsekwencji wniesienia tego pisma Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił się do Burmistrza miasta K. z prośbą o zajęcie stanowiska jako wierzyciela, w zakresie zarzutu dotyczącego umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie właściwego tytułu wykonawczego. W odpowiedzi na to pismo Burmistrz miasta K. wydał w dniu [...] 2005 roku postanowienie (nr [...]) w sprawie zarzutów zobowiązanego, w którym uznane one zostały za nieuzasadnione. Na powyższe postanowienie organu podatkowego strona wniosła w dniu [...] 2005 roku zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w którym zażądała uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz wstrzymania wykonania tytułu wykonawczego do czasu rozpoznania zażalenia. Po rozpatrzeniu tegoż zażalenia postanowieniem z dnia [...] roku (nr [...] ) Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowiło utrzymać w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 roku Nr 110 poz. 968 z późn. zm.) podstawą prowadzenia egzekucji administracyjnej może być między innymi wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Zarzut taki zgłoszony został przez podatnika w prowadzonym przez urząd skarbowy postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym zaległego podatku od nieruchomości. Wierzyciel ustosunkowując się do powyższego zarzutu uznał go za nieuzasadniony, gdyż w jego opinii nie było podstaw do rozliczenia należnego od dłużnika podatku ze zobowiązaniami gminy K., albowiem takowe nie istniały. Po wnikliwym rozpatrzeniu sprawy, organ odwoławczy uznał, iż obowiązek podatkowy skarżącego istniał, w związku z czym za trafne uznał stanowisko wierzyciela o uznaniu zarzutu dłużnika za nieuzasadniony. Poza tym wskazał on na niezachowanie trybu przewidzianego ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 roku Nr 8 poz. 60 z późn. zm.) dotyczącego możliwości uregulowania zobowiązań podatkowych bądź to w drodze przeniesienia własności rzeczy, bądź to w drodze skompensowania wzajemnych zobowiązań. Nie zawarto bowiem umowy dotyczącej przeniesienia własności rzeczy, ani też nie zostało wydane postanowienie o potrąceniu na poczet podatku, bezspornych i wymagalnych wierzytelności dłużnika. W takim stanie rzeczy organ uznał, iż obowiązek podatkowy w zakresie IV raty podatku za 2004 rok i I raty podatku za 2005 rok nie wygasł i nadal istniał, w związku z czym brak było podstaw do uwzględnienia zgłoszonego przez dłużnika zarzutu. Na postanowienie to pismem z dnia [...] 2006 roku podatnik wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której żądał uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenia kosztów postępowania. Uzasadniając swą skargę strona wskazała na możliwość wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, przewidzianego w art. 66 §2 ustawy Ordynacja podatkowa, na podstawie umowy o przeniesieniu własności, do której dochodzi jedynie w przypadku zgodności oświadczeń woli obu jej stron. W przedmiotowej sprawie, podatnik wskazał także na fakt nie otrzymania, do dnia złożenia skargi, jakiejkolwiek odpowiedzi na złożony w dniu [...] 2004 roku wniosek o przeniesienie własności rzeczy w postaci kostki pozbrukowej oraz obrzeży do budowy chodnika w zamian za IV ratę podatku od nieruchomości za 2004 rok. Za odpowiedź taką, w opinii strony, nie można uznać kserokopii pisma datowanego na dzień [...] 2005 roku, które to pismo strona po raz pierwszy otrzymała w dniu [...] 2005 roku, a więc już po wszczęciu przeciw niej postępowania egzekucyjnego. Z uwagi na powyższe, zdaniem strony, nie wystąpiła wymagalność zobowiązania będącego przedmiotem postępowania, a wszczęte postępowanie uznać należy za przedwczesne. Podatnik uważa, iż miał prawo oczekiwać pozytywnego rozpatrzenia jego wniosku, po pierwsze ze względu na fakt, iż wcześniejsze jego wnioski w podobnych sprawach rozpatrywane były pozytywne, a po drugie, na koniec 2004 roku należności skarżącego wobec gminy nie były zbilansowane do zera. Tym samym, po prawidłowym zbilansowaniu kwot należności i zobowiązań strony wobec gminy, to ta ostatnia, według wyliczeń podatnika, winna być uznana za dłużnika i w jej interesie leżało polubowne zakończenie sporu. W odpowiedzi na powyższą skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze po ponownym przeanalizowaniu akt sprawy nie znalazło podstaw do zmiany swojego postanowienia, gdyż skarżący nie podniósł żadnych nowych argumentów, które mogłyby wpłynąć na zmianę jego stanowiska. W tym stanie rzeczy wniesiono o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) - Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlegają zatem akty administracyjne (w niniejszym przypadku postanowienie stanowiące wypowiedź wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów przez Z.T. na prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza K.) zarówno z uwagi na ich zgodność z prawem materialnym, jak i prawem formalnym. Kontrola sądu administracyjnego ograniczona jest zatem tylko i wyłącznie do zbadania, czy miała miejsce wypowiedź wierzyciela w związku z podniesionymi zarzutami w postępowaniu egzekucyjnym i czy wypowiedź wierzyciela odpowiada regułom prawnym wynikającym z przepisu art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 ze zm.). W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje ponadto zasada oficjalności mająca swoje tetyczne umocowanie i określone granice w postanowieniach przepisy art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Zgodnie ze sformułowaną tam zasadą oficjalności, wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Sąd zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich ewentualnych naruszeń prawa przez wierzyciela podatkowego, ale tylko i wyłącznie w zakresie jego wypowiedzi w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym i wniesionymi przez zobowiązanego zarzutami na toczące się postępowanie. Sąd wyjaśnia zatem skarżącemu Z.T., iż w niniejszej sprawie nie może badać legalności wszelkich jego pretensji oraz wniosków dotyczących wymiaru przez Burmistrza K. Podatku od nieruchomości czy też wniosku o przejęcie majątku podatnika w zamian za istniejące zaległości podatkowe. Są to bowiem zupełnie odrębne sprawy w których były wydawane decyzje i od których przysługiwały po wyczerpaniu administracyjnego toku instancji odrębne skargi do sądu administracyjnego. W przełożonych obecnie Sądowi aktach administracyjnych brakuje dowodu na to, iż Z.T. po wyczerpaniu toku instancji zaskarżył ostateczne decyzje ustalające mu wymiar podatku od nieruchomości czy zawarł pisemną umowę z Burmistrzem K. w sprawie przeniesienia własności swoich rzeczy czy praw majątkowych w zamian za zaległości w podatku od nieruchomości za 2004 r. co przewiduje art. 66 § 1 ust. 2 § 2 ust.2 oraz § 3 Ordynacji podatkowej. Do kognicji sądu administracyjnego nie należy również rozstrzyganie o ewentualnych roszczeniach cywilnoprawnych pomiędzy gminą a podatnikiem, gdyż jest to tylko i wyłącznie kompetencja sądu powszechnego. Sąd wyjaśnia ponadto skarżącemu, iż zgodnie z art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - organ egzekucyjny (w niniejszej sytuacji jest nim Naczelnik Urzędu Skarbowego) nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Postępowanie egzekucyjne ma charakter wykonawczy i nie służy merytorycznej weryfikacji decyzji podatkowych, których niewykonanie było podstawą jego wszczęcia. Zasadność wymiaru podatku może by kwestionowana jedynie w trybie określonym w Ordynacji podatkowej i organ egzekucyjny nie może w tym zakresie wyręczać dłużnika podatkowego. Podobnie brakuje jakichkolwiek podstaw prawnych na to, by organ egzekucyjny oraz SKO mogły w postępowaniu egzekucyjnym kwestionować odmowę zawarcia umowy o przejęciu majątku dłużnika za zaległości podatkowe. Instytucja wypowiedzi wierzyciela przewidziana postanowieniami art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ma miejsce jedynie w takich sytuacjach, gdy wierzyciel i organ podatkowy to dwa zupełnie inne podmioty. Instytucja uzyskania wypowiedzi wierzyciela ma organowi egzekucyjnemu jedynie pomóc w rozstrzygnięciu wniesionych zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, a więc w ustaleniu czy nie istnieją przeszkody w dalszym prowadzeniu takiego przymusowego postępowania (np. na skutek wygaśnięcia w międzyczasie zaległości podatkowej czy nie należy zastosować np. łagodniejszy środek egzekucyjny). W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się, by wierzyciel czy rozpatrujące zażalenie na wypowiedź wierzyciela Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyły obowiązujące przepisy ustawy egzekucyjnej. Dlatego na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/K.Nikodem /-/M.Skwierzyńska /-/J.Małecki