I SA/Po 228/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący WSA Maciej Jaśniewicz NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Sędziowie WSA Roman Wiatrowski Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2009r. sprawy ze skargi S. sp. z o.o. w C. na postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji ruchomości zajętych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych oddala skargę /-/ R.Wiatrowski /-/ M.Jaśniewicz /-/ W. Zygmont Organ egzekucyjny - Naczelnik Pierwszego Wielkopolskiego Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art. 13 § 1 w zw. z art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2002r. nr 110, poz. 968 ze zm. - dalej: -upea) odmówił zobowiązanej [...} sp. z o.o. w Cz. zwolnienia spod egzekucji ruchomości zajętych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec spółki na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] z dnia [...] oraz [...] z dnia [...]. Z postanowienia wynika, że Naczelnik Pierwszego Wielkopolskiego Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie egzekucyjne wobec spółki na podstawie własnych tytułów wykonawczych obejmujących zaległości spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2004r. w łącznej kwocie [...] zł należności głównej plus należne odsetki za zwłokę, dokonując zajęcia w ruchomości spółki oszacowanych przez biegłego skarbowego na łączną kwotę [...] zł. Spółka, powołując się na art. 13 § 1 upea , wystąpiła o zwolnienie zajętych ruchomości z egzekucji podnosząc, że przemawia za tym ważny interes spółki, jak również ważny interes publiczny. Wywodziła, że egzekucja pozbawi spółkę środków technicznych do prowadzenia bezpiecznej dla środowiska i zdrowia okolicznych mieszkańców rekultywacji unieszkodliwianych na wysypisku odpadów. W konsekwencji wskazywała wystąpienie katastrofy ekologiczno-sanitarnej zagrażającej zdrowiu mieszkańców gminy oraz sprzyjającej skażeniu środowiska naturalnego regionu, zwłaszcza zaś jego wód i powietrza. Ostrzegała, że usunięcie tego stanu będzie wymagało znacznych nakładów finansowych pochodzących ze środków publicznych. Organ egzekucyjny wskazał, iż zastosowane dotychczas środki egzekucyjne (zajęcie wierzytelności w spółce [...] z/s w K., , [...] z/s w K.) okazały się bezskuteczne. Z analizy deklaracji złożonych przez spółkę wynika, iż w 2008r. wykazała ona przychód w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodów wynosiły [...] zł., natomiast stratę wykazano w kwocie [...] zł. W odniesieniu do rachunku bankowego spółki organ egzekucyjny zaznaczył, iż nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej z prowadzoną przez Komornika przy Sądzie Rejonowym w Ś.. W konkluzji organ egzekucyjny stwierdził, że zwolnienie ruchomości pozbawiłoby Skarb Państwa możliwości dochodzenia należności pieniężnych objętych egzekwowanymi tytułami wykonawczymi. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka ponownie podniosła, iż ewentualna egzekucja z ruchomości pozbawi ją środków technicznych do prowadzenia bezpiecznej dla środowiska i zdrowia okolicznych mieszkańców rekultywacji unieszkodliwianych na wysypisku odpadów, co w konsekwencji prowadzić może do katastrofy ekologiczno-sanitarnej, a także stanowić może przedmiot postępowania karnego w trybie art. 181 kk Obowiązek rekultywacji składowiska został nałożony na półkę na mocy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24.03.2003r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących lokalizacji, budowy, eksploatacji i zamknięcia, jakim powinny odpowiadać poszczególne typy składowisk odpadów. Dyrektor Izby Skarbowej w postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej: kpa) utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego I instancji. Uzasadniają rozstrzygnięcie podał, że zgodnie z art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny może na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeśli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela. W niniejszej sprawie w opinii zarówno organu egzekucyjnego jak i wierzyciela - zawartej w zaskarżonym postanowieniu - istnieje duże prawdopodobieństwo, że wierzytelności Skarbu Państwa mogą zostać nie zaspokojone, a podnoszone przez spółkę argumenty nie stanowią, przesłanki do zastosowania regulacji' powołanego przepisu, zaskarżam przedmiotowe postanowienie w całości. Spółka w skardze zakwestionowała w całości powyższe postanowienie i wskazując na przepisy art. 13 § 1 upea, zarzucając, że wydane zostało z naruszeniem tego przepisu poprzez brak zwolnienia zajętych ruchomości, pomimo iż przemawiania za tym waży interes spółki oraz ważny interes publiczny. Spółka zauważa, iż ewentualna egzekucja ostatecznie pozbawi spółkę środków technicznych do prowadzenia bezpiecznej dla środowiska i zdrowa okolicznych mieszkańców rekultywacji unieszkodliwianych na wysypisku odpadów. Duża ilość odpadów przyjętych w przeszłości na składowisko powoduje, iż ich rekultywacja odbywa się w ramach kosztownego i długotrwałego procesu technologicznego zapewniającego bezpieczeństwo środowisku naturalnemu oraz mieszkańcom gminy. Nagłe i niekontrolowane zaprzestanie podejmowania czynności rekultywacji składowiska, co niewątpliwie nastąpi w sytuacji egzekucji maszyn i urządzeń wykorzystywanych do czynności zabezpieczenia bryły składowiska, spowoduje naruszenie wskazanego procesu. W konsekwencji prawdopodobne jest wystąpienie katastrofy ekologiczno-sanitarnej zagrażającej zdrowiu mieszkańców gminy oraz sprzyjającej skażeniu środowiska naturalnego regionu, zwłaszcza zaś jego wód i powietrza. Spółka podkreśla, że obowiązek rekultywacji składowiska został nałożony na spółkę na mocy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 marca 2003 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących lokalizacji, budowy, eksploatacji i zamknięcia, jakim powinny odpowiadać poszczególne typy składowisk odpadów. Wskazała, że § 17 ust. 1 rozporządzenia w procesie zamknięcia składowiska odpadów lub jego części wykonuje się prace rekultywacyjne w sposób zabezpieczający składowisko odpadów przed jego szkodliwym oddziaływaniem na wody powierzchniowe i podziemne oraz powietrze, integrujący obszar składowiska odpadów z otaczającym środowiskiem oraz umożliwiający obserwację wpływu składowiska odpadów na środowisko. Z kolei w świetle ust. 4 "po zakończeniu eksploatacji składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne lub składowiska odpadów obojętnych lub ich części, skarpy oraz powierzchnię korony składowiska porządkuje się i zabezpiecza przed erozją wodną i wietrzną przez wykonanie odpowiedniej okrywy rekultywacyjnej, której konstrukcja uzależniona jest od właściwości odpadów". Spółka podkreśliła iż dalsze prowadzenie egzekucji z ruchomości wykorzystywanych do prowadzenia rekultywacji składowiska może doprowadzić do zakłucia wynikającego .z przepisów prawa procesu rekultywacji składowiska i w konsekwencji do zniszczenia środowiska naturalnego. Tego rodzaju czyn będzie zaś z pewnością przedmiotem postępowania karnego prowadzonego w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa określonego w art. 181 kk. Dyrektor Izby Skarbowej w P. w odpowiedzi na skargę stwierdził, że w stosunku do wniesionych zarzutów szczegółowo przedstawił swoje stanowisko w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Decyzja o zwolnieniu z egzekucji określonego składnika majątkowego ma charakter fakultatywny, co oznacza, iż organ egzekucyjny orzeka w ramach uznania administracyjnego, które przejawia się m.in. w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia jego wniosku. Z treści art. 13 upea wynika, że zwolnienie z egzekucji określonego składnika majątkowego zobowiązanego może nastąpić w sytuacji, gdy kumulatywnie zostaną spełnione trzy przesłanki: nastąpi złożenie w tym przedmiocie wniosku przez zobowiązanego, wierzyciel udzieli zgody na wnioskowane wyłączenie, za wyłączeniem przemawia ważny interes zobowiązanego. Spółka wymagany wniosek złożyła. Jeżeli chodzi o stanowisko wierzyciela odmawiającego zgody (lub wyrażającego zgodę) na zwolnienie z egzekucji składników majątkowych zobowiązanego, to w stanie faktycznym sprawy było zbędne. W sytuacji gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, zajmowanie w sposób formalny stanowiska należy uznać za bezprzedmiotowe (tak: K. Sobieralski, glosa do uchwały NSA z dnia 25 czerwca 2007 r. sygn. akt I FPS 4/06, OSP 2008/1/5). Nie mniej z akt sprawy wynika, że wierzyciel , nie wykraczając poza granice uznania administracyjnego, zgody takiej nie udzielił. Wierzyciel trafnie stwierdził, że zobowiązana spółka nie dysponuje innym niż zajęty majątkiem, który umożliwiłby zaspokojenie zaległości wobec Skarbu Państwa, że spółka nie wskazała innego środka egzekucyjnego wymienionego w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, którego zastosowanie skutkowałoby zaspokojeniem przedmiotowych należności publicznoprawnych. Sąd stwierdza, że w takiej sytuacji udzielenie zgody na wyłączenie majątku spod egzekucji nie może się zdarzyć, albowiem prowadziłoby to wprost do udaremnienia (bezskuteczności) egzekucji. Sąd stwierdza, że w tej sprawie organ właściwie ocenił w problem istnienia czy braku istnienia ważnego interesu spółki. Pojęcie " ważny jego interes" jest nieostre i w każdej sprawie musi być rozpatrywane indywidualnie. Organ dokonał więc tej oceny nie tylko w odniesieniu do sytuacji materialne spółki. W tej sprawie ważny interes zobowiązanej, nie może polegać na uznaniu spółki za wyłącznego gwaranta bezpieczeństwa środowiska oraz zdrowia okolicznych mieszkańców i tak rozumiany sam w sobie prowadzić do zwolnienia spod egzekucji składników majątkowych zobowiązanej. Sądowi z urzędu wiadomo, o ogromie składowiska: na powierzchni [...] ha znajduje się kopiec o wysokości ok. [...] m , a łączna waga zdeponowanych odpadów sięga [...] ton i że sposób jego dotychczasowego prowadzenia przez spółkę właśnie stwarza zagrożenie bezpieczeństwa. Sądowi z urzędu także wiadomo, iż od wielu lat spółka nie uzyskuje żadnych środków finansowych, a ponoszone wydatki dotyczą wyłącznie doglądania składowiska i rekultywacji zgromadzonych opadów (sprawa [...] ). Organy prawidłowo oceniły, że okoliczności przedstawione we wniosku (m.in. że zajęcie pozbawi spółkę środków technicznych do prowadzenia bezpiecznej dla środowiska i zdrowia okolicznych mieszkańców rekultywacji unieszkodliwianych na wysypisku odpadów...".) nie przemawiają za pozytywnym rozstrzygnięciem. Podkreślić należy, iż zajęte przez organ egzekucyjny ruchomości pozostawiono pod dozorem skarżącej spółki, a więc służą one w dalszym ciągu do wykonywania prac na wysypisku. Z tych powodów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. /-/ R.Wiatrowski /-/ M.Jaśniewicz /-/ W.Zygmont