I SA/Po 231/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku RT o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące październik, listopad i grudzień 2003r., I, II, III, IV kwartał 2004r., I, II, III, IV kwartał 2005r. oraz I, II, III kwartał 2006r. postanawia: 1. udzielić skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę [...]; 2. oddalić wniosek w przedmiocie przyznania prawa pomocy w pozostałej części. /-/V.Mielcarek Wpis od skargi wynosi [...]. RT pismem z dnia [...] wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Na zarządzenie Przewodniczącego z dnia [...] wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...]. Wobec tego skarżący RT pismem z dnia [...] wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i jednocześnie złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku podał, że jest zatrudniony w A na podstawie umowy o pracę i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] brutto. Wynagrodzenie zajęte zostało przez komornika sądowego z tytułu zadłużenia m.in. wobec B, C sp. z o.o w P. Żona skarżącego znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Nie osiąga w tej chwili żadnych dochodów, jednakże ma zarejestrowaną działalność gospodarczą. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z córką. Posiada dom o powierzchni [...]m2 w B. Posiada również nieruchomość rolną o powierzchni około [...]. Nieruchomości rolne zajęte zostały przez komornika skarbowego. Nie posiada natomiast oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 Euro. Oświadczył, że żona jest właścicielem domu o powierzchni około [...] m2, ale D prowadzi egzekucję z tej nieruchomości na kwotę ok. [...]. Małżonka skarżącego zadłużona jest również wobec Skarbu Państwa. Zadłużenie wynika z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, z której obecnie nie uzyskuje żadnych dochodów. Wnioskodawca podał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania swojej rodziny. Z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w wysokości [...] brutto. Skarżący oświadczył, ze korzysta z pomocy najbliższej rodziny. W załączeniu przedłożył kserokopię zaświadczenia o zatrudnieniu i zarobkach, kserokopię zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie, kserokopię postanowienia Komornika Sądowego , upomnienie, wezwanie do zapłaty należności. W odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy RT pismem z dnia [...] wskazał, że pomiędzy nim a jego małżonką istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska. Aktywnych kont bankowych skarżący i jego żona nie posiadają w związku z zajęciami egzekucyjnymi. Koszty miesięcznego utrzymania skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wynoszą około [...], przy czym woda i ścieki [...], ogrzewanie [...], energia elektryczna [...], koszty wyżywienia, środków higieny osobistej i leki [...], koszty nauki [...], rata kredytu mieszkaniowego w B [...]. Skarżący oświadczył, że posiada samochód osobowy marki A, rok produkcji [...], wartość rynkowa około [...]. Wnioskodawca i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskują żadnych dodatkowych dochodów, nie korzystają również z pomocy opieki społecznej. Podał, że utrzymuje się dzięki pomocy rodziny, zwłaszcza rodziców i teściów. Do pisma załączył kserokopie zeznań rocznych podatkowych za [...], zaświadczenia z banków, wydruk stanu zaległości w Urzędzie Skarbowym. Na kolejne wezwanie z dnia [...] R T w odpowiedzi z dnia [...] przedłożył kserokopie zeznań podatkowych za [...] złożonych przez skarżącego i jego żonę, z których wynika, że przychód skarżącego wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...], dochód [...], przychód żony skarżącego wyniósł [...], koszty uzyskania przychodu [...], strata [...]. Wniosek o udzielenie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie tylko w części przez zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od wpłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważa się, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Ponadto na uwagę zasługuje pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącego odnosząca się co do braku jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie wpisu należnego od skargi w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w kwocie około [...] zł brutto. Posiada nieruchomości (dom o powierzchni [...] m2, nieruchomość rolną o powierzchni [...]), natomiast żona skarżącego posiada dom o powierzchni [...] m2, które również mogą być choć w części źródłem finansowania wpisu od skargi. Wprawdzie na nieruchomościach skarżącego i jego żony ustanowiono hipoteki przymusowe, to jednak wnioskodawca może z tytułu dzierżawy, dopłat do nieruchomości rolnej z Unii Europejskiej, najmu domu uzyskać dodatkowy dochód. Z oświadczenia skarżącego wynika, że posiada samochód osobowy marki A o wartości rynkowej około [....]. Wnioskodawca razem z osobami pozostającymi we wspólnym gospodarstwie domowym ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości około [...], przy czym w wysokości około [...] spłaca ratę kredytu mieszkaniowego. Jednakże kredyt ten został udzielony na potrzeby mieszkaniowe skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, a zatem trudno jest z tego tytułu zwolnić go od kosztów sądowych i przerzucić obowiązek na opłacenie postępowania sądowoadministracyjnego prowadzonego w jego indywidualnej sprawie na ogół obywateli. Zauważyć również należy, że prawa pomocy nie można traktować jako formy kredytu Państwa dla skarżącego, a do czego sprowadzałoby się uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, tym bardziej, że skarżący był przedsiębiorcą i prowadził działalność gospodarczą. Zatem redukcja wysokości wpisu od kwoty [...] do kwoty [...] stanowi przyznanie prawa pomocy adekwatne do sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej skarżącego. Na obecnym etapie postępowania nie zwolniono skarżącego od ewentualnych przyszłych kosztów sądowych. W sytuacji gdyby skarżący nie był w stanie ich ponieść będzie mógł ponownie zwrócić się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek