I SA/Po 2314/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Ruszyński /spr./ Sędziowie NSA Gabriela Gorzan as.sąd. WSA Katarzyna Nikodem Protokolant: st.sekr.sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu w dniu 11 października 2005 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe oddala skargę. /-/ K.Nikodem /-/ J.Ruszyński /-/ G.Gorzan Urząd Skarbowy decyzją z dnia [...] orzekł o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu Spółki Akcyjnej - pana M. K. za zaległości podatkowe spółki A S.A. w Z. G. z tytułu dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia i od czerwca do grudnia 1998r. oraz za miesiąc styczeń 1999r. W wyniku rozpoznania odwołania od powyższej decyzji Izba Skarbowa decyzją z dnia [...] uchyliła zaskarżoną decyzję w całości i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, w związku z naruszeniem przepisów art. 247 § 1 pkt 3 ustawy - Ordynacja podatkowa. W konsekwencji powyższego Urząd Skarbowy ponownie wydał decyzję z dnia [...], którą orzekł o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu - pana M. K. za zaległości podatkowe A S.A. w Z.G. z tytułu dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia i od czerwca do grudnia 1998r. oraz za miesiąc styczeń 1999r. w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł. M. K., reprezentowany przez pełnomocnika adwokata A. D., złożył odwołanie z dnia [...] grudnia 2002r. od powyższej decyzji, w którym wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie lub uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniósł m.in., że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszenie przepisów prawa materialnego jak i formalnego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto zarzucił przedwczesne wydanie zaskarżonej decyzji, w sytuacji, gdy w dniu [...] listopada 2002r. A S.A. złożyła wniosek o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego obejmującego należności wskazane w decyzjach Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] 2001r. Izba Skarbowa, po rozpoznaniu odwołania podatnika z dnia [...] grudnia 2002r. decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...]. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że kwalifikacja prawna w ustalonym stanie sprawy, oparta na powołanych w decyzji organu I instancji przepisach prawa jest prawidłowa tak samo, jak prawidłowe jest ustalenie, iż pan M. K. z dniem [...] lipca 2001r. został powołany razem z panem A. D. do zarządu Spółki A do czasu zarejestrowania zmiany w § 20 statusu Spółki. Postanowieniem sygn. akt ZG VIII NS-Rej.[...] z dnia [...] grudnia 2001r. Sąd Rejonowy Wydział VIII Krajowego Rejestru Przedsiębiorców pod numerem [...], rejestrując jednocześnie zmianę § 20 statutu Spółki, w konsekwencji czego ustanowiony został zarząd jednoosobowy, w osobie pana A. D. Zatem pan M.K. pełnił funkcję członka zarządu A S.A. w Z. G. od [...] lipca 2001r. do [...] grudnia 2001r. i stąd też ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe, które powstały w tym okresie. Natomiast zaległości podatkowe, za które ponosi odpowiedzialność odwołujący, wynikają z decyzji wymiarowych wydanych w dniu [...] 2001r. przez Inspektora Kontroli Skarbowej H. K. z Urzędu Kontroli Skarbowej: 1. Nr [...] - określającej podatnikowi prawidłowe kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia, od czerwca do sierpnia i listopad 1998r., prawidłowe kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za miesiące maj, wrzesień, październik i grudzień 1998r., zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia, od czerwca do sierpnia i listopad 1998r. wraz z odsetkami za zwłokę - ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe za miesiące od stycznia do kwietnia i od czerwca do grudnia 1998r., w łącznej wysokości [...] zł. 2. Nr [...] - określającej podatnikowi prawidłową kwotę zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 1999r. oraz zaległość podatkową wraz z odsetkami za zwłokę, - ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe za w.w miesiąc w wysokości [...] zł. Powyższe rozstrzygnięcia zostały utrzymane w mocy decyzjami Izby Skarbowej Nr [...] i [...] z dnia [...]. Kolejną przesłanką do orzeczenia odpowiedzialności podatkowej pana M. K. była bezskuteczność egzekucji skierowanej do majątku A . Wierzyciel podjął starania zmierzające do zaspokojenia zobowiązania podatkowego z majątku Spółki. W tym celu skierowano do organu egzekucyjnego tytuły wykonawcze [...] nr [...]do nr [...] z dnia [...] 2001r. obejmujące zaległości z tytułu dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia i od czerwca do grudnia 1998r. oraz za miesiąc styczeń 1999r. Egzekucja okazała się bezskuteczna, gdyż organowi egzekucyjnemu udało się ściągnąć jedynie kwotę [...] zł z zajętego rachunku bankowego. Organ odwoławczy wykazał również, iż w niniejszej sprawie podatnik nie wykazał, aby mogła mieć do niego zastosowanie przesłanka wyłączająca odpowiedzialność, gdyż nie wskazał majątku Spółki, z której organ egzekucyjny mógłby zaspokoić swoje wierzytelności i nie udowodnił, że jakikolwiek uprawniony podmiot zgłosił wniosek o upadłość Spółki we właściwym czasie. W skardze na powyższą decyzję podatnik zarzucił naruszenie art. 122, 180, 187, 210 § 4 ustawy - Ordynacja podatkowa. Jednocześnie wywodzi, iż nie sprawował funkcji członka zarządu A S.A. w Z. G., gdyż nigdy nie był ujawniony w rejestrze handlowym ani w rejestrze przedsiębiorców. Zakwestionował także przedwczesne wydanie przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji, w sytuacji, gdy w trakcie postępowania odwoławczego organ restrukturyzacyjny wydał w stosunku do podatnika decyzję o warunkach restrukturyzacji zobowiązań publicznoprawnych, o których mowa w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. Nr 155, poz. 1287). Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpatrując na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) za zaległości podatkowe spółki akcyjnej odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Odpowiedzialność członków zarządu spółki określona w § 1 obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki (por. art. 116 § 2 cyt. ustawy). Zatem przedmiotem odpowiedzialności osób trzecich są zaległości podatkowe podatnika, a więc wyłącznie zobowiązania, których termin płatności upłynął. Były członek zarządu odpowiada za zaległości powstałe w czasie pełnienia przez niego tej funkcji. Dodatkową przesłanką odpowiedzialności jest bezskuteczność egzekucji przeciw spółce. Ponadto członek zarządu może się zwolnić od odpowiedzialności poprzez wykazanie, że albo we właściwym czasie zgłoszono upadłość spółki lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie nastąpiło nie z jego winy. Inną możliwością uniknięcia odpowiedzialności jest wskazanie majątku spółki, z którego możliwa będzie egzekucja. Z zebranego przez organy podatkowe materiału dowodowego wynika, że dokonały wnikliwej analizy zgromadzonych w postępowaniu dokumentów i wykazały, że z zebranych dowodów nie wynika, aby wystąpiła chociaż jedna przesłanka zwalniająca M. K. z odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zobowiązania podatkowe Spółki. Organy podatkowe wykazały natomiast, że pan M. K. w okresie od [...] lipca do [...] grudnia 2001r. pełnił funkcję członka zarządu Spółki A , gdyż z aktu notarialnego Rep. [...] z dnia [...] lipca 2001r. wynika, iż uchwałą Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy z dnia [...] lipca 2001r. w głosowaniu tajnym z zarządu A jednomyślnie odwołano: - A. D., - J. A. i jednomyślnie w głosowaniu tajnym powołano na członków zarządu : - A.D., - M. K. - do czasu zarejestrowania zmiany § 20 Statutu Spółki. Rejestracja zmiany § 20 Statutu Spółki nastąpiła postanowieniem z dnia 10 grudnia 2001r. sygn. sprawy [...], a zatem pan M.K. pełnił funkcję członka zarządu od [...] lipca 2001r. do [...] grudnia 2001r. Natomiast fakt, że pan M. K. nie był ujawniony w rejestrze handlowym, ani w rejestrze przedsiębiorców nie stanowi podstawy do twierdzenia, iż nie sprawował on funkcji członka zarządu A S.A. zs. w Z. G. O tym, że skarżący pełnił tę funkcję zadecydowała Uchwała podjęta w dniu [...] lipca 2001r. przez Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy, co zostało udokumentowane w akcie notarialnym Rep. [..] z dnia [...] lipca 2001r. Zatem ustanowienie skarżącego członkiem zarządu nastąpiło zgodnie z trybem określonym w przepisach Rozdziału 3, Oddział 1 ustawy z dnia 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037). Niedopełnienie natomiast przez zarząd spółki akcyjnej formalności w zakresie ujawnienia zmian osobowych w tym organie nie może skutkować uwolnieniem się członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe powstałe w okresie, gdy funkcję tę faktycznie sprawował. Nie można również podzielić stanowiska strony skarżącej co do naruszenia art. 123 i 200 Ordynacji podatkowej przez pozbawienie strony prawa do czynnego udziału w prowadzonym przez Urząd Skarbowy postępowaniu. Bezspornym jest bowiem, że organ podatkowy I instancji prawidłowo zawiadomił pełnomocnika o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia w sprawie zebranego materiału dowodowego. Pełnomocnik nie stawił się jednak w wyznaczonym terminie, nie udzielił też pełnomocnictwa substytucyjnego z uwagi na wyjazdy służbowe i uczestnictwo w wyznaczonych rozprawach sądowych, przy czym nie udowodnił, iż takie zdarzenia miały miejsce i wobec tego organ podatkowy I instancji nie wyznaczył kolejnego terminu, gdyż wypowiedzenie się strony co do zebranego w sprawie materiału dowodowego jest prawem, a nie obowiązkiem, a zatem realizacja tego prawa zależy od woli strony. Bezzasadny jest także zarzut naruszenia przepisów art. 122, 180, 187 i 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Argumenty pełnomocnika skarżącego zostały bowiem przez organ II instancji poddane wnikliwej ocenie, co znalazło miejsce w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyjaśniono skarżącemu, że wystąpiły przesłanki do orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki, wyjaśniono dlaczego ustalono odsetki w kwocie [...] zł od zaległości podatkowej oraz dlaczego, pomimo prowadzonego na wniosek spółki A S.A. zs. w Z. G. postępowania restrukturyzacyjnego, nie odstąpiono od orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe tejże Spółki i dlaczego nie zawieszono chociażby postępowania w tej sprawie Na uwagę skarżącego zasługuje również to, iż zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (por. art. 1 § 2 wyżej powołanej ustawy). Oznacza to, że sprawowany przez sądy administracyjne wymiar sprawiedliwości stanowi sądową kontrolę zgodności z prawem (legalności) działalności administracji publicznej, przy czym sądy administracyjne dokonują kontroli zaskarżonego aktu pod kątem jego legalności na dzień jego wydania. Zatem bezzasadny jest wniosek skarżącego zawarty w pismach z dnia [...] września i [...] października 2005r., iż w związku z zakończeniem restrukturyzacji postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe. Jednocześnie zauważa się, że zakres przedmiotowy odpowiedzialności podatkowej bezwzględnie ograniczony jest zakresem odpowiedzialności podatnika. Wygaśnięcie zobowiązania podatkowego u podatnika automatycznie powoduje wygaśnięcie odpowiedzialności osób trzecich. Skoro skarga jest niezasadna na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało ją oddalić. /-/K. Nikodem /-/J. Ruszyński /-/G. Gorzan uk