I SA/Po 232/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku ZS o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: zwolnić skarżącego od wpisu od skargi. Skarżący ZS, reprezentowany przez radcę prawnego, pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wymienione w sentencji postanowienie. Równocześnie złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że miesięczny dochód jego rodziny to kwota ok. [...] brutto. Z kwoty tej ponosi następujące wydatki: [...]. Skarżący wyjaśnił, że miesięczne wydatki pochłaniają niemal całość uzyskiwanych dochodów. Wnioskodawca podał, że wszelkie ewentualne oszczędności zmuszony jest przeznaczyć na leczenie syna. Nie jest zatem w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie w jakiejkolwiek wysokości. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, z synem D (data ur. [...]) i z synem A (data ur. [...]). Skarżący nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Utrzymuje się z prac dorywczych, z tego tytułu uzyskał dochód w wysokości [...], żona zatrudniona jest na [...] etatu i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] netto, starszy syn nie pracuje i nie ma prawa do zasiłku dla bezrobotnych, młodszy syn otrzymuje rentę chorobową w wysokości [...]. Wnioskodawca wskazał, że młodszy syn ciężko choruje i potrzebuje stałej, całodobowej opieki. Skarżący do wniosku załączył kserokopię karty informacyjnej z leczenia szpitalnego syna oraz zaświadczenie o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia żony. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej w dniu [...], przy czym działalność ta nie została przez niego podjęta. Wskazał, że nie posiada rachunków bankowych i lokat bankowych. Wyjaśnił, że mieszkanie, w którym mieszka, jest własnością jego synów i wobec tego korzysta z niego na zasadzie użyczenia. Podał, że starszy syn pozostaje bez pracy od [...] i jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Skarżący oświadczył, że osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskują żadnych dodatkowych dochodów. Wnioskodawca i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie korzystają z pomocy opieki społecznej, nie posiadają również samochodów osobowych. Do pisma załączył kserokopie: wyciągów z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej oraz zeznań podatkowych. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że synowie nabyli mieszkanie na podstawie umowy darowizny zawartej z nim i jego żoną w dniu [...]. Skarżący wyjaśnił, że synowie poza w.w nieruchomością nie otrzymali od niego żadnych innych nieruchomości, ruchomości czy też środków pieniężnych. Wnioskodawca podał, że nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, gdyż w dalszym ciągu ma zarejestrowaną na siebie działalność gospodarczą, której wykonywanie w chwili obecnej jest jedynie zawieszone. Skarżący ma bowiem nadzieję, że po wyjaśnieniu wszelkich kwestii podatkowych, które w chwili obecnej zostały wszczęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego i po zmniejszeniu skali kryzysu gospodarczego, będzie mógł podjąć na nowo prowadzoną działalność gospodarczą. Wnioskodawca wyjaśnił, że w okresie w jakim faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej i nie ma prac dorywczych, pozostaje na utrzymaniu żony i dorosłych synów. W takich okresach zmuszony jest drastycznie ograniczyć swoje i swoich najbliższych wydatki, co przejawia się m.in. tym, że nie reguluje wymagalnych rachunków za media, itp. Do pisma załączył kserokopie: wypisu z aktu notarialnego z dnia [...], z którego wynika, że skarżący i jego żona darowali swoim synom A i DS nieruchomość położoną w R, o pow. [...] ha, zabudowaną murowanym parterowym budynkiem mieszkalnym o pow. użytkowej [...] m2, murowanym budynkiem gospodarczym o pow. [...] m2 oraz dwoma blaszanymi garażami, wypisu z aktu notarialnego z dnia [...] o ustanowieniu służebności osobistej mieszkania przez AS i DS na rzecz brata DS, książki przychodów i rozchodów za miesiące [...], deklaracji VAT-7 za miesiące [...]. Kolejnym pismem z dnia [...] skarżący przedłożył kserokopię zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym [...] oraz kserokopie z książki przychodów i rozchodów za miesiące [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że ze złożonych przez skarżącego oświadczeń i kserokopii dokumentów wynika, iż zasadnym jest zwolnienie go od wpisu od skargi, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z synami. Wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą, którą zawiesił w dniu [...], aktualnie dochody uzyskuje z tytułu prac dorywczych. Małżonka pracuje, jest zatrudniona na [...] etatu, starszy syn pozostaje bez pracy i jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, młodszy syn choruje i otrzymuje rentę chorobową. Wnioskodawca i jego żona nie posiadają żadnego majątku. Nieruchomość, którą posiadali, podarowali swoim synom. Z udzielonych przez skarżącego informacji wynika, że poza w.w nieruchomością, nie przekazali swoim dzieciom innych nieruchomości, ruchomości oraz środków pieniężnych. Obecnie małżonkowie mieszkają w domu synów. Skarżący i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają samochodów osobowych, nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Wnioskodawca wyjaśnił, że uzyskiwane dochody w całości przeznaczane są na utrzymanie [...] rodziny. W sytuacji gdy skarżący nie wykonuje prac dorywczych korzysta z pomocy synów. W tym czasie zmuszony jest także ograniczyć wydatki, co przejawia się m.in. tym, że nie reguluje wymaganych opłat. Ponadto skarżący oświadczył, że z uwagi na chorobę młodszego syna ponosi koszty jego leczenia w wysokości ok. [...] miesięcznie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy wzięto pod uwagę również okoliczność, że skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] skargi na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej. W tych okolicznościach na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.