I SA/Po 234/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności prezesa zarządu za zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za lata 2003 i 2004 oraz kosztów egzekucyjnych postanawia: 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi powyżej [...], 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. /-/V.Mielcarek Wpis sądowy od skargi wynosi [...]. MP, reprezentowany przez adwokata AD pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Jednocześnie złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że aktualnie pozostaje w stosunku pracy, jest zatrudniony na cały etat i otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości [...] netto. Wobec wnioskodawcy prowadzone są postępowania egzekucyjne na łączną kwotę przekraczającą [...]. Nie posiada żadnych innych źródeł dochodu i majątku. Na utrzymaniu ma syna w wieku [...] lat. Jego sytuacja finansowa jest bardzo zła, nie posiada środków na uiszczenie kosztów sądowych. Dochody wystarczają na bieżące utrzymanie. Skarżący nie pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym, nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Dochód z tytułu umowy o pracę wynosi [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy MP w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że nie ma żony. Posiada konto bankowe w [...], którego nie używa, gdyż od [...] nie były wykonywane na tym koncie żadne operacje bankowe. Nie uzyskuje dodatkowych dochodów, nie korzysta również z pomocy opieki społecznej. Koszty miesięcznego utrzymania wynoszą od [...], przy czym [...]. Wskazał, że nie posiada telefonu komórkowego, nie opłaca abonamentu RTV i kablówki, nie zaciągał kredytów i pożyczek. Pozostałe środki przeznacza na utrzymanie małoletniego syna, przy czym nie ma zasądzonych alimentów, kwota jaką przeznacza na utrzymanie dziecka jest zróżnicowana i zależy od tego ile jemu pozostanie środków pieniężnych po opłaceniu w.w kosztów. Skarżący nie posiada samochodu osobowego, mieszka w domu będącym własnością jego rodziców i dokłada się do bieżących kosztów utrzymania nieruchomości. Do pisma załączył kserokopie zeznań podatkowych za [...] oraz informację o saldzie na rachunku. Na kolejne wezwanie z dnia [...] M.P. w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że mieszka ze swoimi rodzicami, jednakże prowadzi osobne gospodarstwo domowe. Rodzice nie wyrazili zgody na ujawnienie danych dotyczących ich sytuacji finansowej i majątkowej, gdyż sprawa ich nie dotyczy, ponadto skarżący nie pozostaje na ich utrzymaniu. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zauważyć nadto należy, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero gdyby poczynione oszczędności były niewystarczające na uiszczenie kosztów sądowych, może ubiegać się o taką pomoc. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Z argumentacji skarżącego wynika, że nie jest w stanie ponieść w pełnym zakresie kosztów sądowych, tzn., że zachodzą przesłanki, które dają podstawę do częściowego zwolnienia go od kosztów sądowych. Wnioskodawca oświadczył, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami. Ma na utrzymaniu syna, jednakże nie ma zasądzonych na niego alimentów. Wnioskodawca pomimo wezwania nie wskazał jaką kwotę przeznacza na jego utrzymanie. Na uwagę zasługuje również, że skarżący mieszka w domu należącym do jego rodziców, na opłacenie rachunków za gaz, wodę i energię elektryczną przeznacza [...] miesięcznie. Wnioskodawca mimo wezwania nie podał w jakiej wysokości jego rodzice ponoszą koszty związane z utrzymaniem domu i wobec tego nie wykazał, czy ponosi w.w opłaty proporcjonalnie do ilości osób mieszkających w domu i faktycznej kwoty wynikającej z w.w rachunków. Wprawdzie z wyjaśnień skarżącego wynika, że uzyskuje niewielkie dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę, jednakże na miesięczne utrzymanie przeznacza od [...], zatem z uzyskiwanych dochodów jest w stanie poczynić drobne oszczędności, które choć w części pozwolą na uiszczenie wpisu od skargi. Z uwagi na powyższe należy przyjąć, iż skarżący jest w stanie uiścić połowę wpisu od skargi, t.j. kwotę [...]. Na obecnym etapie postępowania nie zwolniono go od ewentualnych przyszłych kosztów sądowych. W sytuacji gdyby nie był w stanie ich uiścić będzie mógł zwrócić się z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek