I SA/Po 234/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z 30 kwietnia 2018 r., I SA/Po 234/18 w sprawie ze skargi "X." sp. z o.o. w restrukturyzacji na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2015 r.; postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. Pismem z 25 stycznia 2018 r. spółka w skardze na decyzję wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia wniosła m.in. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Na wezwanie Przewodniczącego Wydziału pełnomocnik skarżącej przedłożył sporządzony 14 marca 2018 r. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała , że nie ma dostatecznych środków na uiszczenie kosztów sądowych w związku z licznymi problemami z odzyskaniem wierzytelności. O złej sytuacji ekonomicznej skarżącej świadczy otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego. W obecnej sytuacji nie jest w stanie pozyskać środków finansowych na uiszczenie wpisu od skargi. Konieczność wpłaty na obecnym etapie postępowania restrukturyzacyjnego oznaczałaby zachwianie bieżącej sytuacji ekonomicznej. Z danych zawartych we wniosku wynika, że kapitał zakładowy skarżącej wynosi [...] zł, wartość środków trwałych wnioskodawczyni według bilansu za ostatni rok wynosi [...] zł, zysk za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniósł [...] zł. Na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wnioskodawczyni posiadała [...] zł oraz [...] euro na rachunkach w F(1) [...] zł, [...] zł oraz [...] euro na rachunkach w F(2), [...] euro na rachunku w F(3). Stan środków w kasie na 31 grudnia 2017 r. to [...] zł. Zobowiązania wnioskodawczyni to: zobowiązania z umów leasingu ([...] zł) oraz kredytów ([...] zł). Nadto wynagrodzenia pracownicze wynoszą [...] zł, zobowiązania podatkowe [...] zł, ubezpieczenia [...] zł, media [...] zł. Łączne miesięczne zobowiązania skarżącej to [...] zł. Skarżąca posiada nieruchomość w O. przy ul. [...], która jest obciążona hipoteką na rzecz F(2). W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z 22 marca 2018 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez udzielenie odpowiedzi na postawione w omawianym zarządzeniu pytania – w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma. W piśmie z 03 kwietnia 2018 r. skarżąca oświadczyła, że zatrudnia około 20 osób. Koszty działalności gospodarczej pokrywane są w całości z bieżących wpływów. Skarżąca nie posiada majątku wystarczającego na pokrycie zobowiązań, jednakże dalsza działalność i realizacja planu restrukturyzacyjnego daje możliwość wypracowywania zysków, które będą w całości przeznaczane na spłatę zobowiązań oraz kosztów bieżącej działalności. Korzysta z obiektu w miejscowości B., ul. [...] na mocy umowy dzierżawy zawartej w grudniu 2015 r. z Syndykiem Przedsiębiorstwa "F(4)" E.. R.. Ma zawarte umowy z operatorami i Urzędem Gminy G. na dostawy i usługi: energii elektrycznej ([...] zł), gazu ([...] zł), wody ([...] zł), odbioru nieczystości z kanalizacji ([...] zł), wywozu śmieci i odpadów ([...] zł), telefonii komórkowej i stacjonarnej ([...] zł), Internetu ([...] zł). Ponadto zawarła umowy na: dzierżawę obiektu ([...] zł), obsługę prawną ([...] zł), obsługę ksiąg rachunkowych ([...] zł), leasingi pojazdów ciężarowych i naczep ([...] zł). Do kosztów o zmiennym charakterze zaliczają się: opłaty autostradowe, ubezpieczenia, opłaty licencyjne, zakup hurtowy paliw, delegacje kierowców i inne wydatki z ich podróży służbowych. Skarżąca ponosi również wydatki ponadplanowe w związku z prowadzoną działalnością z tytułu: naprawy taboru, zakupu części zamiennych, usterek sprzętu komunikacyjnego i warsztatowego. Udziałowiec spółki dokonał na przestrzeni ostatnich 10 miesięcy pożyczek do jej kasy w wysokości ok. [...] zł. Z uwagi na trudną sytuację ekonomiczną udziałowiec nie pobiera wynagrodzenia z tytułu pełnionej funkcji. Skarżąca wskazała również, że do sprawy I SA/Po 231/18 załączyła kserokopię dokumentu oznaczonego jako "Test prywatnego wierzyciela. Wniosek dłużnika o otwarcie przyśpieszonego postępowania układowego. Sygnatura akt [...], Październik 2017 r.", oświadczenie udziałowca spółki z 03 kwietnia 2018 r., z którego wynika, że udziałowiec w związku z otwarciem i zatwierdzeniem przyspieszonego postępowania układowego przejął część zobowiązań dłużnika. Ponadto jako wspólnik spółki cywilnej F(5) s.c. znalazł się w grupie wierzycieli objętych układem. Obecnie nie jest w stanie podjąć kolejnych obciążeń finansowych za skarżącą, gdyż powyższe zdarzenia w dużym stopniu uszczuplają jego zdolność finansową. Prowadzona działalność nie przynosi obecnie dostatecznych dochodów pozwalających zabezpieczyć bieżące wydatki wraz z obsługą kredytów hipotecznych, kredytu obrotowego, a nadto przeznaczania dodatkowych środków na rzecz skarżącej. Udziałowiec nie posiada lokat ani innych zgromadzonych dóbr materialnych, które mógłby zbyć lub przeznaczyć na zabezpieczenie produktów kredytowych. Samochód osobowy marki "[...]" [...] z 2007 r. jest czynnie wykorzystywany do prowadzonej działalności. Samochód półciężarowy "[...]" [...]" z 2000 r. o wartości rynkowej ok. [...] zł wymaga kapitalnego remontu, na co niezbędne są środki finansowe w wysokości ok. [...] zł. Udziałowiec spółki ma na utrzymaniu córkę, która studiuje na studiach dziennych, co wiąże się z kolejnymi wydatkami związanymi z dojazdami i zamieszkaniem. Skarżąca do sprawy I SA/Po 231/18 załączyła także kserokopie: rachunku zysków i strat za okres od styczeń – grudzień 2016 r., z którego wynika, że przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi wyniosły [...] zł, zysk netto [...] zł, bilans na 31 grudnia 2016 r., porozumienie w sprawie spłaty zadłużenia zawarte 12 grudnia 2017 r. z udziałowcem spółki, z którego wynika, że udziałowiec spółki zobowiązał się do zapłaty zobowiązania spółki, której był poręczycielem w 12 miesięcznych ratach po [...] zł. Udziałowiec w okresie od stycznia 2018 r. do lutego 2018 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał przychód w wysokości [...] zł, poniósł koszty uzyskania przychodu w wysokości [...] zł i poniósł stratę w wysokości [...] zł. Do akt tej sprawy załączyła raporty kasowe za okres od 01 października 2017 r. do 28 lutego 2018 r., z których wynika, że stan kasy na 31 października 2017 r. wynosił [...] zł, na 30 listopada 2017 r. [...] zł, na 31 grudnia 2017 r. [...] zł, na 31 stycznia 2018 r. [...] zł, na 28 lutego 2018 r. [...] zł. Przedłożyła również postanowienie Sądu Rejonowego w K. z 17 sierpnia 2017r., [...] o otwarciu przyspieszonego postępowania układowego. W uzasadnieniu tego postanowienia sąd stwierdził, że dłużnik jest zdolny do bieżącego zaspokajania kosztów przyspieszonego postępowania układowego i zobowiązań powstałych po jego otwarciu. Z deklaracji VAT-7 wynika, że we wrześniu 2017 r. podstawa opodatkowania wynosiła [...] zł, w październiku 2017 r. [...] zł, w listopadzie 2017 r. [...] zł, w grudniu 2017 r. [...] zł, w styczniu 2018 r. [...] zł, w lutym 2018 r. [...] zł. Z wyciągów wynika, że saldo końcowe w F(3) wynosiło [...] euro (na 28 marca 2018 r.) oraz [...] zł (na 27 marca 2018 r.). Saldo w F(2) na 3 kwietnia 2018 r. wynosiło -[...] zł (przyznany limit zadłużenia [...] zł, saldo dostępne -[...] zł). W F(2) saldo na 31 marca 2018 r. wynosiło [...] euro oraz -[...] zł. Saldo w F(1) S.A. na 23 marca 2018 r. wynosiło [...] zł oraz [...] euro. Z załączonych wyciągów z rachunków bankowych wynika, że wpływają na nie środki pieniężne i że odnotowywane są obroty. Mimo wezwania skarżąca nie podała natomiast w jakiej wysokości w okresie od 1 stycznia 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. i od 1 stycznia 2018 r. do 28 lutego 2018 r. uzyskała przychody i w jakiej wysokości poniosła koszty. Nie złożyła pełnego sprawozdania finansowego za 2016 r. (przedłożyła bowiem jedynie bilans i rachunek zysków i strat). Nie przedłożyła rocznych zeznań podatkowych udziałowca spółki, nie wyjaśniła nawet czy udziałowiec spółki złożył zeznania podatkowe za 2016 i 2017 r. Nie przedłożyła wyciągów z rachunków bankowych udziałowca jak również nie wyjaśniła czy udziałowiec posiada takie rachunki. Kwestionowanym postanowieniem z 30 kwietnia 2018 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. W ocenie referendarza skarżąca nie wykazała przesłanek do przyznania jej prawa pomocy. Mimo wezwania nie odpowiedziała w pełni na wystosowane pod jej adresem pytania, z uwagi na niepodanie wysokości przychodów i kosztów za okres od 1 stycznia 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. oraz za okres od 1 stycznia 2018 r. do 28 lutego 2018 r. Nie złożyła podatkowych zeznań rocznych udziałowca za 2016 i 2017 r., nie wskazując nawet czy zostały one w ogóle złożone. Nie przedłożyła również wyciągów z rachunków bankowych udziałowca, jak też w nie wyjaśniała czy udziałowiec posiada takie rachunki. Okoliczność, że skarżąca znajduje się w stanie restrukturyzacji nie skutkuje koniecznością przyznania prawa pomocy. Optymalizacja kosztów postępowania restrukturyzacyjnego nie może opierać się na żądaniu zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca w okresie ostatnich dziesięciu miesięcy otrzymała od udziałowca pożyczki w wysokości ok. [...] zł, ostatnią w miesiącu lutym 2018 r. Posiada majątek, w tym środki trwałe. Pełnomocnik skarżącej wniósł sprzeciw o powyższego postanowienia wnosząc o jego zamianę i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, niewłaściwą ocenę materiału dowodowego, a w konsekwencji naruszenie art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), poprzez niezwolnienie skarżącej od kosztów sądowych w całości. Do sprzeciwu dołączył wyciąg z rachunku bankowego udziałowca skarżącej za okres od 01 maja 2018 r. do 15 maja 2018 r., zestawienie przychodów i kosztów udziałowca skarżącej za styczeń i luty 2018 r. oraz bilans udziałowca skarżącej za okres od 01 stycznia 2018 r. do 28 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie należało utrzymać w mocy. Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Z przepisu wynika, że rolą sądu jest merytoryczne rozpoznanie sprzeciwu, a więc definitywne rozstrzygnięcie kwestii z zakresu prawa pomocy będącej przedmiotem sprzeciwu. W niniejszej sprawie sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznał w oparciu m.in. o art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W świetle ostatniego z powołanych przepisów osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Sformułowanie przytoczonego przepisu wskazuje jednoznacznie, że ciężar dowodu w zakresie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie wnioskującej, o czym świadczy użyty w tym przepisie zwrot "gdy wykaże". Wyjątkowy charakter przepisów regulujących przesłanki przyznawania prawa pomocy oznacza, że nie można ich interpretować według zasad wykładni rozszerzającej. Oceniając zasadność wniosku, sąd musi rozważyć z jednej strony – interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzygnięcie sprawy, a z drugiej – interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi. Zaznacza jednak należy, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów sądowych spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Odnosząc się do argumentacji zawartej w sprzeciwie sąd ponownie podkreśla, że to stronę skarżącą obciąża obowiązek wykazania w niebudzący wątpliwości sposób przesłanek warunkujących możliwość przyznania prawa pomocy. Zwraca uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia referendarz trafnie wskazał, że skarżąca mimo wezwania nie odpowiedziała w pełni na postawione w nim pytania. Nie wskazała wartości przychodów oraz kosztów ich uzyskania w okresie od 1 stycznia 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. oraz w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 28 lutego 2018 r. Nie przedłożyła również zeznań podatkowych udziałowca za 2016 i 2017 r. jak również nie wyjaśniono czy zostały one w ogóle złożone. Nie złożyła również wyciągów z rachunków bankowych udziałowca. Twierdzeń tych nie może podważyć argumentacja sprzeciwu wraz z dołączonymi do niego dokumentami. Do sprzeciwu dołączyła bowiem wyciąg z rachunku bankowego swego udziałowca jedynie za bardzo krótki okres (od 01 maja 2018 r. do 15 maja 2018 r.). Zestawienie przychodów i kosztów udziałowca skarżącej obejmuje zaś wyłącznie styczeń oraz luty 2018 r., podobnie jak przedłożony bilans wskazanej ostatnio osoby. Sąd zauważa, że skarżąca posiada majątek z którego możliwe jest pokrycie kosztów związanych z niniejsza sprawą. Na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wnioskodawczyni posiadała na rachunku w F(1) środki pieniężne w kwocie [...]zł. 23 marca 2018 r. na rachunku skarżącej w F(1) znajdowały się środki w kwocie [...]zł oraz [...] euro. Z wyciągów wynika, że na rachunkach skarżącej generowany jest obrót co świadczy o dalszym prowadzeniu działalności gospodarczej. Z kolei w kasie skarżącej 31 grudnia 2017 r. znajdowały się środki o wartości [...] zł. Z kolei 28 lutego 2018 r. skarżąca dysponowała w kasie środkami w kwocie [...]zł. Wartość środków trwałych skarżącej według bilansu na ostatni rok wynosi [...] zł. Zysk za ostatnio rok wyniósł zaś [...] zł. Również w przedłożonym przez skarżącą postanowieniu Sądu Rejonowego w K. z 17 sierpnia 2017 r., [...] o otwarciu przyspieszonego postępowania układowego wskazano, że skarżąca jest zdolna do bieżącego zaspokajania kosztów przyspieszonego postępowania układowego i zobowiązań powstałych po jego otwarciu. Mając powyższe na uwadze sąd stwierdza, że zasadnie referendarz odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wobec tego sąd na podstawie art. 260 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.