I SA/Po 2341/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku JM o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi JM na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn od nabycia tytułem dziedziczenia postanawia: zwolnić skarżącą od kosztów sądowych. Skarżąca JM pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Następnie skarżąca złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, który na wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] uzupełniła. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że od [...] jest wdową, dzieci z nią nie mieszkają, jedno dziecko z rodziną mieszka w P, drugie w K. Wnioskodawczyni podała, że czynsz za mieszkanie lokatorsko-własnościowe wynosi [...], opłata za wodę, [...], za energię elektryczną [...], za telewizję kablową i Internet [...]. Wnioskodawczyni ma zaciągnięty kredyt w A, rata kredytu wynosi [...], kartę kredytową w A, spłaca debet w wysokości minimalnej, tj po [...] oraz kredyt w B, rata kredytu [...]. Dodatkowo na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] nr [...] wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, Naczelnik Urzędu Skarbowego zajął jej świadczenie emerytalne, Nr zawiadomienia [...] z dnia [...] na kwotę [...] plus bieżące odsetki. Egzekwowane roszczenie dotyczy podatku od spadków i darowizn. Wnioskodawczyni podała, że w momencie podjęcia potrąceń egzekucyjnych, kwota jaka będzie jej wypłacana, nie wystarczy nawet na pokrycie wydatków stałych. Skarżąca wskazała, że nie ma z czego żyć, jest osobą schorowaną, w [...] przeszła operację, na leki wydaje [...] miesięcznie, cały szereg badań musi wykonywać odpłatnie. Przy niesprawności ruchowej musi również korzystać z transportu najemnego, co wiąże się z dodatkowymi kosztami. Skarżąca oświadczyła, że jest osoba samotną, nie prowadzi gospodarstwa domowego z innymi osobami, posiada mieszkanie lokatorsko-własnościowe o pow. [...] m2, nie posiada domu, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł. Skarżąca wskazała, że odziedziczony przez nią spadek w postaci ułamkowych udziałów w dziedzicznym prawie zabudowy, którego własności nigdy nie nabyła i nie uzyskała z tego tytułu żadnych przysporzeń majątkowych faktycznie od [...] stanowi niepodzielną własność Miasta. Skarżąca oświadczyła, że otrzymuje emeryturę w wysokości [...] netto. Emerytura została zajęta, jednakże z powodu wadliwego wszczęcia egzekucji, została ona chwilowo zawieszona. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że ze złożonych przez skarżącą oświadczeń wynika, że wnioskodawczyni ma [...] lat, jest emerytką, choruje, w [...] przeszła operację, jest osobą samotną, nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z innymi osobami. Skarżąca posiada mieszkanie lokatorsko-własnościowe, nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, wierzytelności, przedmiotów o wartości pow. 5.000,- zł, utrzymuje się z emerytury, którą w całości przeznacza na miesięczne utrzymanie. Zasadnym jest zatem zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych, gdyż wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Wnioskodawczyni nie posiada również żadnego majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania kosztów sądowych. W tych okolicznościach na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.