I SA/Po 235/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Gorzan(spr) Sędziowie NSA Janusz Ruszyński as.sąd. WSA Karol Pawlicki Protokolant st.sekr.sąd. Urszula Kosowska po rozpoznaniu w dniu 26 października 2004 r. sprawy ze skargi T. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwolnienia spod egzekucji o d d a l a s k a r g ę /-/K.Pawlicki /-/G.Gorzan /-/J.Ruszyński Na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] doręczonych dłużnikowi T.K. dnia [...] 2003 r. wszczęto egzekucję w celu przymusowego ściągnięcia zaległości podatkowych wymienionego, powstałych w wyniku nieuregulowania kwot należności podatkowych wynikających z ustalonego decyzją Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych z nieujawnionych źródeł przychodu za rok 1993. Przedmiotowa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Izby Skarbowej , a następnie wyrokiem NSA O/Z w Poznaniu z 23.05.2000r. sygn.akt I SA/Po 854/99 skarga na tę decyzję została oddalona. W wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego dokonano zajęcia ruchomości w B. w związku z prowadzoną tam przez T.K. działalnością gospodarczą. Pismem z dnia [...] października 2003 r. T. K. (osobiście) zwrócił się z wnioskiem o zwolnienie zajętych ruchomości (wymienionych w protokołach zajęć z dnia [...] 2003 r.) przez Naczelnika Urzędu Skarbowego . W uzasadnieniu wniosku dłużnik podał, że zajęte ruchomości tracą na wartości, mógłby dokonać ich sprzedaży za godziwą cenę. Dochowuje ratalnej spłaty zaległości, określonej w decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] , przy czym ostatnia rata płatna w grudniu 2004 r. wynosi [...] zł długu głównego, [...] zł odsetek za zwłokę, [...] zł opłaty prolongacyjnej. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] nr [..]odmówił zwolnienia spod egzekucji zajętych ruchomości w dniu [...] 2003 r. W uzasadnieniu powyższego stanowiska Naczelnik Urzędu Skarbowego podaje, że na wniosek podatnika zaległość została rozłożona na spłaty ratalne i w związku z tym zawieszono postępowanie egzekucyjne postanowieniem z dnia [...] Nr [...]. Ponadto stwierdza, że przedstawione we wniosku o zwolnienie argumenty nie stanowią podstawy zwolnienia ruchomości oraz brak jest majątku do zabezpieczenia. W złożonym zażaleniu pełnomocnik M. J. kwestionuje zasadność prowadzonego postępowania egzekucyjnego, uważając, że przedmiotowe zobowiązanie uległo przedawnieniu i wnosi o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy sporne postanowienie, bowiem nie znaleziono podstaw do jego zmiany. W skardze na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 26 § 1 i art. 45 § 1 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 110 z 2000 r., poz. 968 ze zm.) – dalej określaną ustawą egzekucyjną – przez prowadzenie egzekucji zobowiązania, które uległo przedawnieniu oraz art. 107 § 3 kpa przez zaniechanie uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonego postanowienia. W ocenie skarżącego, działającego przez pełnomocnika następujące okoliczności i przepisy prawa decydują o zasadności twierdzenia, że prowadzona egzekucja obejmuje zobowiązanie podatkowe, które uległo przedawnieniu i z tego powodu winno nastąpić zwolnienie zajętych ruchomości spod egzekucji: - ustalenie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993 r. z ujawnionych źródeł przychodów na kwotę [...] zł nastąpiło decyzją z dnia [...] 1998r., która stała się ostateczną wobec utrzymania jej w mocy przez organ odwoławczy, a następnie oddalenie skargi od tej decyzji przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 23.05.2000 r., sygn. akt I SA/Po 854/99, - organ podatkowy do dnia [...] 1999 r. nie dokonał żadnej czynności egzekucyjnej, ani podatnik nie dokonał żadnej wpłaty na poczet zaległego zobowiązania podatkowego, - z art. 68 § 4 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym w 1998 i 1999 roku wynika, że bieg terminu przedawnienia do opodatkowania dochodu nie znajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu rozpoczyna się z końcem roku, w którym upłynął termin do złożenia zeznania rocznego dla podatników podatku dochodowego od osób fizycznych, a więc od 31.12.1994 roku, - termin płatności podatku dochodowego od osób fizycznych za 1993 rok upłynął 30 kwietnia 1994 roku, - na podstawie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe, objęte egzekucją, której niniejsza sprawa dotyczy uległo przedawnieniu z dniem 31.12.1999 roku, - pierwszą czynność egzekucyjną w niniejszej sprawie podjęto [...] 2003 r., czyli w stosunku do zobowiązania, które uległo przedawnieniu, - przepis art. 45 § 1 ustawy egzekucyjnej nakazuje odstąpić od czynności egzekucyjnych w przypadku nieistnienia obowiązku. Opierając się na powyższych założeniach skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego jako rażąco naruszających prawo oraz zasądzenie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego. Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Należy odróżnić przedawnienie prawa do ustalenia zobowiązania podatkowego od przedawnienia zobowiązań (zaległości) podatkowych. Pierwsze z wymienionych przedawnień uregulowane w art. 68 Ordynacji podatkowej na który powołuje się skarżący – poprzednio w art. 7 ustawy z dnia 19.12.1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz.U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze zm.), w obu przepisach wyżej wymienionych w odniesieniu do decyzji w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego od dochodu nie znajdującego pokrycia w ujawnionych lub zwolnionych od opodatkowania źródłach przychodów wynoszące 5 lat od końca roku podatkowego, w którym obowiązek powstał czy też upłynął termin do złożenia zeznania rocznego dla podatników podatku dochodowego od osób fizycznych, stoi na przeszkodzie wydaniu decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Natomiast przedawnienie zobowiązań podatkowych (zaległości), uregulowane w art. 70 Ordynacji podatkowej – poprzednio w art. 30 ustawy o zobowiązaniach podatkowych stoi na przeszkodzie wszczęciu egzekucji i jej prowadzeniu, jego upływ bowiem powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego (art. 59 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej). Zgodnie z art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe w sprawach opodatkowania dochodu nie znajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego ustalającego wysokość tego zobowiązania, a decyzja w takiej sprawie uznawana jest za decyzję konstytutywną. Tworzy ona stosunek prawno-podatkowy i w przeciwieństwie do decyzji deklaratoryjnych, potwierdzających jedynie stan prawny zaistniały niezależnie od jej wydania i doręczenia (art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej), powoduje, że wymagalność zobowiązania nią ustalonego, jako termin płatności podatku, wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji (art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej). Skoro zatem ostateczna decyzja organu podatkowego o ustaleniu zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym za rok 1993 na kwotę [...] zł, została wydana [...] 1998 r., termin płatności tego podatku, najwcześniej mógł upłynąć w styczniu 1999 roku. Zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe (zaległość) przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Upływ zatem przedawnienia, mającego znaczenie w postępowaniu egzekucyjnym, które organ egzekucyjny ma obowiązek badać z urzędu, jego bowiem wystąpienie powoduje obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego, nastąpi z dniem 31.12.2004 roku. Jeżeli zatem postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w 2003 roku – tytuły wykonawcze z dnia [...] doręczono skarżącemu dnia [...] 2003 r. – zaś zgodnie z art. 70 § 3 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony, nie ma racji skarżący, podnosząc, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło w stosunku do zobowiązania przedawnionego, zaś odmowa zwolnienia zajętych ruchomości, objętych protokołem zajęcia z dnia [...] 2003 r., z tego samego powodu tj. przedawnienia zobowiązania podatkowego, winna być uchylona i postępowanie egzekucyjne umorzone. Zarzut naruszenia art. 107 § 3 kpa w świetle treści zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej oraz przywołanej w nim decyzji Izby Skarbowej O/Z z dnia [...] Nr [...] uznać należało za chybiony. Dodać w końcu należy, że przerwa biegu przedawnienia powoduje z mocy prawa sytuację, iż zaczyna ono, po przerwie, biec na nowo jednak od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne (art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej). Nabycie przez dłużnika prawa do ulgi, czego w rozpoznawanej sprawie przejawem jest wydanie decyzji z dnia [...] o rozłożeniu spłaty zaległości na raty, wywołuje w myśl. art. 70 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej jedynie stan zawieszenia biegu przedawnienia do dnia wygaśnięcia przyznanego prawa, postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu, co w rozpoznawanej sprawie orzeczono (art. 56 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej), jednak dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy (art. 58 § 1 ustawy egzekucyjnej). Skoro zatem skarga jest nieuzasadniona na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) należało ją oddalić. /-/K.Pawlicki /-/G.Gorzan /-/J.Ruszyński LF