I SA/Po 236/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna – Kubicka Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Sędzia WSA Dominik Mączyński Protokolant st. sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 lipca 2011r. sprawy ze skargi J.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku rolnym tj. II raty za 2009r. oddala skargę Burmistrz K. decyzją z dnia (...) lipca 2009r. na podstawie przepisów art. 67a § 1 pkt 3, art. 207 i art. 210 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.- dalej: O.p.) odmówił J. W. umorzenia zaległości z tytułu II raty w podatku rolnym za 2009r. w kwocie (...) zł wraz z odsetkami. W uzasadnieniu decyzji Burmistrz wskazał, podatnik wniósł o umorzenie raty podatku rolnego , powołując się na fakt wystąpienia suszy w 2008r. , której skutki w plonach potwierdzone zostały przez komisję powołaną przez wojewodę. Burmistrz wyjaśnił, że z przepisu art. 13c ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (tj. Dz. U. z 2006r. nr 136, poz. 969 ze zm.- dalej: uprol) wynika, że aby można było udzielić podatnikowi podatku rolnego ulgi poprzez zaniechanie ustalenia lub poboru podatku rolnego muszą jednocześnie zaistnieć dwie przesłanki: a) zaistnienie klęski żywiołowej, b) spowodowanie istotnych szkód w budynkach, ziemiopłodach, inwentarzu żywym lub martwym albo drzewostanie. Z kolei stosownie do art. 5 ustawy z 18 kwietnia 2002r. o stanie klęski żywiołowej (Dz. U. Nr 62, poz. 558, z późn. zm.- dalej: uokż), organem uprawnionym do wprowadzenia stanu klęski żywiołowej jest Rada Ministrów, która dokonuje tego w drodze rozporządzenia. W tym kontekście wskazana przez podatnika susza w 2008r. nie była klęską żywiołową. Rada Ministrów nie wydała bowiem stosownego rozporządzenia ogłaszającego stan klęski żywiołowej dla Gminy K. oraz gmin sąsiednich. Tym samym nie było podstaw do zaniechania poboru podatku na podstawie przepisu art. 13c uprol. Burmistrz ustalił również, iż podatnik jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. (...) ha z którego miesięczny dochód , obliczony w oparciu o przepisy ustawy z 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, wynosi (...) zł. Ponadto na terenie Gminy K. posiada również gospodarstwo rolne o pow. (...) ha z miesięcznym dochodem (...) zł. W 2008r. podatnik zasiłek jednorazowy w ramach pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez suszę w wysokości (...) zł oraz kwotę (...) zł tytułem wsparcia bezpośredniego. Ponadto jak wynika z oświadczenia wnioskodawcy ponosi on wydatki w kwocie (...) zł. Zapłata kwoty (...) zł nie zagrozi egzystencji podatnika (pomoc społeczna przysługuje osobie, której dochód nie przekracza kwoty (...) zł). Jednocześnie uwzględnienie wniosku byłoby sprzeczne z interesem publicznym, gdyż uszczupliłoby i tak niewystarczające na realizację zadań ustawowych dochody gminy. W odwołaniu podatnik zakwestionował stanowisko Burmistrza, że tylko Rada Ministrów jest uprawniona do stwierdzania wystąpienia klęski żywiołowej. Podkreślił przy tym, iż według załączonej do wniosku o umorzenie opinii wojewody w roku 2008 na terenie Województwa (...) wystąpiła klęska suszy. Z dokumentu tego wynika również wysokość utraconego dochodu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia (...) sierpnia 2009r., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza K. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że w sytuacji majątkowej podatnika nie można dopatrzyć się niemożliwości zapłacenia zaległości podatkowych. Podkreśliło, iż podatnik przekroczył o kwotę (...) zł kwotę stanowiącą podstawę do udzielenia pomocy społecznej w rodzinie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło także, iż na terenie Gminy K. nie został ogłoszony stan klęski żywiołowej. Nie zostały więc spełnione przesłanki, o których mowa w przepisie art. 13c ustawy o podatku rolnym. Podatnik wniósł skargę na powyższą decyzję w której podtrzymał swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2010r. sygn. akt I SA/Po 897/09 uchylił decyzje obu instancji podatkowych. Sąd stwierdził, że okoliczność wystąpienia suszy na terenie, na którym podatnik prowadzi gospodarstwo rolne organy podatkowe winny ocenić na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 O.p., w kontekście istnienia ważnego interesu podatnika bądź interesu publicznego czego jednak nie uczyniły. Ograniczyły się jedynie do ustalenia sytuacji materialnej wnioskodawcy oraz skonstatowania, że zapłata kwoty (...) zł nie zagrozi egzystencji podatnika. Sąd wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę, organy podatkowe winny ocenić, czy wystąpiły przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości, przede wszystkim w kontekście wystąpienia suszy w 2008r. obejmującej teren gospodarstwa, przyjmując jednocześnie, iż pojęcie ważnego interesu podatnika nie ogranicza się do nadzwyczajnych okoliczności, na które nie miał on wpływu, ale obejmuje również normalną sytuację ekonomiczną, w tym wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów, jak i konieczność ponoszenia wydatków. Ponowną decyzją z dnia (...) grudnia 2010r. Burmistrz K. odmówił podatnikowi umorzenia zaległości z tytułu II raty w podatku rolnym za 2009r. w kwocie (...) zł wraz z odsetkami. W odwołaniu podatnik domagał się uchylenia powyższej decyzji ponownego rozpatrzenia sprawy zarzucając nieuwzględnienie sytuacji materialnej swojej rodziny, wskazując na ponoszenie znacznych kosztów związanych z prowadzeniem działalności rolniczej oraz opieką nad matką. Ponadto powołał się na okoliczność strat poniesionych w wyniku suszy w roku 2008. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia (...) stycznia 2011r., po rozpatrzeniu odwołania podatnika, utrzymało w mocy decyzję Burmistrza K. Uzasadniając decyzję organ odwoławczy podał, że podatnik prowadzi wspólne z matką gospodarstwo domowe. Na terenie gminy K. posiada gospodarstwo rolne o pow. (...) ha z którego wyniósł w roku 2008 kwotę (...) zł. Podatnik posiada dwa traktory (...) rok produkcji (...),(...) rok produkcji (...), kombajn zbożowy rok produkcji (...), kombajn do zbioru ziemniaków rok produkcji (...) oraz inwentarz żywy: tj. (...) krów, (...) jałówek i (...) cielaki. Ponadto podatnik posiada na terenie gminy K. grunty rolne o pow. (...) ha, z którego dochód roczny wynosi kwotę (...) zł. Z tytułu posiadania tego gospodarstwa rolnego podatnik otrzymał dopłaty bezpośrednie w kwocie (...) zł. Natomiast z tytułu opieki nad matką podatnik od sierpnia 2010 pobiera świadczenie pielęgnacyjne w wysokości (...) zł/m. Podatnik osiąga również dochód z tytułu sprzedaży mleka - ok. (...) zł/m . Otrzymał także zwrot podatku akcyzowego zawartego w oleju napędowym w kwocie (...) zł (K.) oraz w kwocie (...) zł (K.) Dochód podatnika z wykazanych powyżej źródeł wyniósł miesięcznie kwotę (...). Podatnik określił sam koszty zapewnienia podstawowych potrzeb egzystencjalnych na kwotę ok. (...) zł. Zatem dochód miesięczny podatnika wynosi (...) zł. Zgodnie z protokołem z dnia (...) lipca 2008r. szkody w gospodarstwie zainteresowanego wywołane suszą w roku 2008, spowodowały straty w kwocie (...) zł. Kwota stanowiąca podstawę udzielenia pomocy społecznej nie może przekraczać kwoty (...) zł dla osoby w rodzinie (§ 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej). W przypadku podatnika kwota została przekroczona o (...) zł. W ocenie Kolegium w omawianym stanie faktycznym nie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności, które uniemożliwiałyby spłatę należności podatkowych. Zgodnie z art. 67 a § 1 pkt. 3 O.p., organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67 b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Z treści tego przepisu wynika, że umorzenie zaległości może mieć miejsce z uwagi na uzasadniony ważny interes podatnika. Następstwem umorzenia ma być sytuacja, która pozwoli na bieżące opłacanie podatków. W sprawie nadzwyczajne okoliczności miała stanowić susza, która spowodowała straty w uprawach rolnych zainteresowanego. Organ podatkowy w sposób prawidłowy dokonał analizy stanu faktycznego niniejszej sprawy i nie dopatrzył się zaistnienia ważnego interesu podatnika. Gospodarstwo stanowiące własność podatnika doznało wymiernej szkody z tytułu suszy w roku 2008, jednakże nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż zainteresowany posiada wystarczające dochody, pozwalające na spłatę zaległości bez wpływu na możność zapewnienia potrzeb życiowych. Samo obniżenie dochodów stanowi ryzyko gospodarcze przy każdej działalności, w tym też rolniczej. Podatnik ma możliwości dokonania spłaty zaległości podatkowej. Jeżeli jednorazowa spłata należności stanowiłaby dlań zagrożenie podstawowych warunków egzystencjalnych, może zwrócić się do organu podatkowego odrębnym wnioskiem o rozłożenie zaległości na raty. Odnosząc się do zarzutu o obowiązku organu podatkowego umorzenia należności podatkowych, organ odwoławczy stwierdził, iż przepis art. 13 c ust. 1 uprol przewiduje taką możliwość w przypadku wystąpienia klęski żywiołowej. W myśl art. 5 uokż, organem uprawnionym do wprowadzenia stanu klęski żywiołowej jest Rada Ministrów. Na terenie gminy K. nie został ogłoszony klęski żywiołowej. Nie znajduje więc w sprawie zastosowania art. 13 c uprol, który by obligował organ podatkowy do umorzenia należności podatkowych. W rozpatrywanej sprawie wniosek zainteresowanego dotyczy umorzenia zaległości z tytułu II raty podatku rolnego za 2008. Organ podatkowy nie jest w tym zakresie uprawniony, z uwagi na treść żądania wnioskodawcy, do oceny, czy w ramach prowadzonego postępowania o umorzenie zaistniały przesłanki do zaniechania ustalenia lub poboru podatku rolnego, w oparciu o treść art. 13 c uprol. Należy bowiem podkreślić, iż instytucja zaniechania ustalenia lub poboru podatku, choćby z uwagi na odmienne przesłanki jej zastosowania, jest instytucją odrębną od umorzenia zaległości podatkowej. W skardze podatnik wnosił o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie zaległości wraz z odsetkami w drugiej racie podatku rolnego , ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Uzasadniając skargę stwierdził, że organy podatkowe nie oceniły prawidłowo, co nakazał w wyroku sąd , zaistnienia ważnego interesu podatnika. Podkreślił, że ustalając park maszynowy w gospodarstwie, organ odwoławczy nie wziął pod uwagę, że maszyny służą wyłącznie do produkcji rolnej i nie przynoszą żadnego innego dochodu, a ponadto stopniowo amortyzują się i koszty naprawy przewyższają wartość sprzętu. Oba organy administracyjne, nie wzięły też pod uwagę faktu, że podatnik sprawuje stałą opieką nad trwałą inwalidką matką liczącą (...) lata. Rachunki za niezbędne dla niej leki, zostały dołączone do prośby o umorzenie zaległości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie ustosunkowało się do tychże wydatków. Podatnik podkreślił, że nie ma żadnych oszczędności, gospodarstwo rolne o pow. (...) ha prowadzi sam, w sezonie najmuje ludzi do pomocy i płaci im dniówki, a świadczenie pielęgnacyjne, jakie otrzymuje z tytułu opieki nad matką, przeznacza w całości na zakup dla niej niezbędnych leków i dojazdy do lekarzy - specjalistów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Dokonując wykładni przepisów art. 67b O.p., należy mieć na względzie, iż mają one na celu m.in. uwzględnienie sytuacji majątkowej, rodzinnej, ekonomicznej podatnika i w konsekwencji faktyczną realizację równości podatkowej poprzez uwzględnienie tych okoliczności, które jako wyjątkowe, nie mogą być uwzględnione w konstrukcji podatku. Przesłanki umorzenia zostały sformułowane poprzez odwołanie się do klauzul generalnych, odsyłających do ocen pozaprawnych, umożliwiających odwołanie się do wartości wspólnych oraz uwzględnienie w każdym przypadku indywidualnej sytuacji konkretnego podatnika, ubiegającego się o umorzenie zaległości podatkowej. Z powyższego przepisu wynika, że decyzje wydane na jego podstawie mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ podatkowy może, ale nie musi wydać decyzji pozytywnej, czyli zastosowanie ustanowionej w nim ulgi podatkowej jest prawem, a nie obowiązkiem organów podatkowych. Uznaniem administracyjnym objęta jest jedynie możliwość umorzenia zaległości podatkowej. Natomiast ocena, czy w sprawie zachodzi ważny interes podatnika lub interes publiczny wykracza już poza zakres uznania i jest kategorią obiektywną, wynikającą z ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Jeżeli organ nie stwierdzi wystąpienia w sprawie ważnego interesu podatnika, ani interesu publicznego, które przemawiałyby za umorzeniem zaległości podatkowej, to zbędne jest powoływanie się na instytucję prawną uznania administracyjnego. Dopiero bowiem po zaistnieniu wspomnianego ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego może wchodzić w grę uznanie administracyjne co do tego, czy umorzyć zaległość podatkową, czy też nie. Reasumując, ustalenie istnienia przesłanek z art. 67a § 1 O.p. nie jest oparte o kryterium uznania, przy czym organ podatkowy zobowiązany jest (korzystając z systemu ocen pozaprawnych) skonkretyzować użyte w art. 67a § 1 O.p. pojęcia: "ważny interes podatnika" i "interes publiczny". Sąd podkreśla, że właściwa ocena występowania bądź braku przesłanek zastosowania ulgi podatkowej w konkretnej sprawie może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego (art. 191 O.p.), a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie materiału dowodowego (art. 187 O.p.) oraz dokładne wyjaśnienie i rozważenie wszystkich okoliczności faktycznych (art. 121 O.p.). Zasadą jest, że to po stronie podatnika, który ubiega się o przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości, jako tego, kto występuje o określone uprawnienie, leży obowiązek wykazania, że w dotyczącej go sprawie spełnione są przesłanki, o których mowa w art. 67a § 1 O.p. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 1999 r., III SA 7580/98, Lex Polonica Maxima). To podatnik domaga się, by te dowody świadczące o jego ważnym interesie ocenione zostały przez organy podatkowe korzystnie dla niego. Podkreślić należy, iż chodzi tu o takie dowody, które w sposób wiarygodny przedstawiałyby aktualną sytuację finansową podatnika z daty orzekania o umorzeniu. Stan finansowy i majątkowy dłużnika może stanowić samoistną przesłankę umorzenia zaległości podatkowej ( tak: wyrok z 31 stycznia 2006r.,I FSK 570/05; niepubl.). W nawiązaniu do powyższych rozważań w zakresie postępowania dowodowego Sąd (skład orzekający) stwierdza, że organy podatkowe prowadząc to postępowanie nie dopuściły się naruszenia przepisów procesowych. W szczególności potwierdzeniem powyższego stwierdzenia jest brak zarzutu w kwestii nieprzeprowadzenia z urzędu jakiegoś dowodu lub odmowy przeprowadzenia przez organ podatkowy jakiegokolwiek dowodu zawnioskowanego przez skarżącego podatnika. Organ I instancji w toku ponownego rozpatrywania sprawy uzupełnił i zaktualizował materiał dowodowy. Zgromadzone dowody w sposób wiarygodny przedstawiają aktualną sytuację finansową podatnika w dacie orzekania o umorzeniu. W szczególności podatnik został przesłuchany w charakterze strony, do materiału dowodowego włączone zostało oświadczenie majątkowe podatnika , rachunki za zakup leków dla matki podatnika, ale także zaświadczenie z dnia (...) grudnia 2010r. o przyznanym bezterminowo i wypłaconym do rąk podatnika świadczeniu pielęgnacyjnym " z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką" za okres od sierpnia do listopada 2010r. w kwocie łącznej (...) zł. Sąd mając na uwadze art. 141 § 4 łącznie z art. 188 zdanie drugie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: ppsa), i uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, ( opubl. ONSAiWSA 2010/3/39), wyraźnie określa, że za podstawę wyroku przyjmuje ustalony w oparciu o zgromadzone dowody, następujący stan faktyczny: Na terenie gminy K. podatnik posiada gospodarstwo rolne o pow. (...) ha z którego wyniósł w roku 2008 kwotę (...) zł. Ponadto podatnik posiada na terenie gminy K. dalsze grunty rolne o pow. (...) ha, z których dochód roczny wynosi kwotę (...) zł. Podatnik otrzymał płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z ARiMR za rok 2008 w kwocie (...) zł, a za rok 2009 w kwocie (...) zł. Otrzymał także zwrot podatku akcyzowego zawartego w oleju napędowym w kwocie (...) zł (K.) oraz w kwocie (...) zł (K.). Podatnik posiada (...) traktory: (...) rok produkcji (...), MF (...) rok produkcji (...), kombajn zbożowy rok produkcji (...), kombajn do zbioru ziemniaków rok produkcji (...). Podatnik jest także posiadaczem samochodu osobowego (...) rok produkcji (...). W gospodarstwie podatnik utrzymuje inwentarz żywy: tj. (...) krów, (...) jałówek i (...) cielaki. Prowadzi z matką gospodarstwo domowe. Z tytułu opieki nad matką podatnik od sierpnia 2010r. pobiera świadczenie pielęgnacyjne w wysokości (...) zł miesięcznie. Osiąga również dochód z tytułu sprzedaży mleka - ok. (...) zł miesięcznie. Dochód podatnika z wykazanych powyżej źródeł wyniósł miesięcznie kwotę (...) zł. Podatnik określił sam koszty zapewnienia podstawowych potrzeb egzystencjalnych na kwotę ok. (...) zł. Zatem dochód miesięczny podatnika wynosi (...) zł. Poza sporną kwotą II raty podatku rolnego podatnik ma inne zaległości: składka na spółkę wodną za okres od 2007 do 2010r. w kwocie (...) zł, składki ( II i III rata ) na KRUS za 2010r. Zgodnie z protokołem z dnia (...) lipca 2008r. szkody w gospodarstwie zainteresowanego wywołane suszą w roku 2008, spowodowały straty w kwocie (...) zł. Gmina K. w związku z tym w 2008r. wypłaciła podatnikowi jednorazowy zasiłek w kwocie (...) zł. Wobec tak ustalonego stanu faktycznego zachodzą podstawy do stwierdzenia, że organy podatkowe obu instancji znały rzeczywistą sytuację materialną i życiową podatnika. Jeżeli zatem organy podatkowe prawidłowo ustaliły stan faktyczny , to ocena Sądu, czy uzasadnia on przyjęcie istnienia po stronie podatnika "ważnego interesu" w rozumieniu art. 67a § 1 pkt 3 O.p., mogłaby być odmienna od oceny organu. Nie oznaczałoby to kwestionowania ustaleń faktycznych, lecz byłby to proces polegający na podciągnięciu ustalonych faktów pod przesłanki z art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Faktem nie jest bowiem "ważny interes" lecz zdarzenia i stany, takie jak np. zarobki, choroba, stan rodzinny, wysokość zaległości podatkowej itp. Sąd jednakże nie dopatrzył się by w sprawie występowała przesłanka "interesu publicznego", rozumianego jako dyrektywę postępowania, Sąd, mając względzie ocenę prawną zawartą w wyroku uchylającym nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej (jednostka samorządu terytorialnego), takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego. Z akt sprawy nie wynika, aby za uwzględnieniem wniosku skarżącego przemawiała którakolwiek z tych powszechnie akceptowanych wartości. poprzednie decyzje podatkowe, że iż pojęcie ważnego interesu podatnika nie ogranicza się do nadzwyczajnych okoliczności, na które nie miał on wpływu, ale obejmuje również normalną sytuację ekonomiczną, w tym wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów, jak i konieczność ponoszenia wydatków stwierdza, że w sprawie nie występuje także przesłanka "ważnego interesu podatnika". Wprawdzie gospodarstwo stanowiące własność podatnika doznało wymiernej szkody z tytułu suszy w roku 2008, jednakże nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, że konkretne dane liczbowe wskazują, że sytuacja materialna podatnika jako rolnika , a zwłaszcza wysokość zaległości podatkowej, nie stawiają podatnika przed niebezpieczeństwem utraty źródła utrzymania koniecznego dla siebie i matki. Podatnik dysponuje wystarczającymi dochodami w skali miesiąca, pozwalające na spłatę zaległości i to bez negatywnego wpływu na możność zaspokojenia bieżących potrzeb życiowych i regulowanie obciążeń publicznoprawnych związanych z własnością i prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Sytuacja powyższa nie przemawia za odstąpieniem wobec podatnika od zasady przestrzegania zasady powszechności opodatkowania (art. 84 Konstytucji RP). Ponieważ nie ma podstaw by stwierdzić, że po stronie skarżącego wystąpił "ważny interes podatnika" , czy też "interes publiczny" , które przemawiałyby za umorzeniem zaległości podatkowej, to zgodnie z uwagami poczynionymi na wstępie swego uzasadnienia, Sąd za zbędne uznał rozważania w kwestii instytucji prawnej uznania administracyjnego. Dlatego Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku.