I SA/Po 236/99

1. Od chwili wejścia w życie Kodeksu celnego, Jednolity Dokument Administracyjny SAD nie stanowi decyzji, a jedynie jest zgłoszeniem celnym. 2. W myśl par. 2 art. 224 Kodeksu celnego dług celny powstaje w chwili przyjęcia przez organ celny zgłoszenia celnego towarów do wywozu. Firma "J." zgłosiła do procedury wywozu produkt kompensacyjny w postaci papieru toaletowego, informując organ celny, iż przedmiotowy towar został uprzednio przywieziony na polski obszar celny i objęty procedurą uszlachetniania czynnego w systemie zawieszeń. Towar ten został objęty przez organ celny, zgodnie z wnioskiem strony, przeznaczeniem powrotnego wywozu poza polski obszar celny. W związku z wystawieniem dokumentu potwierdzającego pochodzenie powyższego produktu kompensacyjnego i uprawniającym do skorzystania z preferencyjnego traktowania w kraju pochodzenia. Dyrektor Urzędu Celnego w R. wydał decyzję ustalającą powstanie długu celnego od towaru w postaci bibułki higienicznej o wartości 3782 zł, objętego procedurą uszlachetniania czynnego w systemie zawieszeń. Od powyższej decyzji Spółka "J." wniosła odwołanie, zarzucając przede wszystkim naruszenie terminów, o których mowa w art. 226-229 Kodeksu celnego, i wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie. Prezes GUC utrzymał w mocy decyzję organu celnego I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, iż zarzut odwołującej się Spółki o naruszeniu terminów jest niesłuszny. Terminy bowiem. o których mowa w art. 226 i art. 227 par. 1 i par. 2 Kodeksu celnego, wprowadzają ogólną zasadę dotyczącą rejestracji kwoty należności celnych. Dopiero w przepisie par. 3 art. 227 Kodeksu celnego określono sposób postępowania w przypadku powstania długu celnego w warunkach innych niż te, o których mowa w par. 1 i par. 2 art. 227 Kodeksu celnego, do których zalicza się sytuacja uregulowana w art. 224 Kodeksu celnego. Ponadto Prezes GUC zwrócił uwagę, że w sytuacji gdyby nie nastąpiło zarejestrowanie kwoty należności celnych w terminie, o którym mowa w art. 227 S 3 Kodeksu celnego, to i tak organy celne mają możliwość skorzystania z instytucji zarejestrowania retrospektywnego. o której stanowi art. 229 Kodeksu celnego. Na powyższą decyzję Spółka "J." złożyła skargę, zarzucając naruszenie przepisów art. 128, art. 240, art. 243, art. 254 par. 1 i art. 139 par. 3 Ordynacji podatkowej i art. 226-229 Kodeksu celnego i wniosła o jej uchylenie. Jeżeli chodzi o zarzut naruszenia przepisów art. 240, art. 243 i art. 254 Ordynacji podatkowej. Sąd podkreślił, iż od chwili wejścia w życie Kodeksu celnego, JDA SAD nie stanowi decyzji, a jedynie jest zgłoszeniem celnym, a więc zarzut skarżącej jest chybiony-. Sąd zauważył iż istnieje zasadnicza różnica w stosunku do uprzednio obowiązującej regulacji, polegająca na tym, iż ustawodawca wprowadził regułę, iż dług celny powstaje z mocy prawa. Inaczej mówiąc, samo spełnienie okoliczności faktycznych, z którymi przepisy prawa łączą powstanie zobowiązania do uiszczenia należności celnych. spowoduje powstanie długu celnego. Skutek nowej regulacji jest taki, iż decyzje określonych organów w sprawie długu celnego mają charakter decyzji deklaratoryjnych. Przy czym dług celny powstający w przywozie został wyczerpująco wskazany i obejmuje przypadki określone w art. 224, a więc występujące w przedmiotowej sprawie. Przepis art. 224 par. 1 Kodeksu celnego stanowi, iż jeżeli: 1/ umowa międzynarodowa przewiduje zastosowanie preferencyjnych środków taryfowych dla towarów polskiego pochodzenia przywożonych do innego kraju oraz 2/ towary, o których mowa w pkt 1, wywożone są z kraju w postaci produktów kompensacyjnych uzyskanych pod procedurą uszlachetniania czynnego, oraz 3/ towary przywiezione do kraju były poddane procesowi uszlachetniania. o których mowa w pkt 2, i podlegały wcześniej należnościom celnym przywozowym. to w wypadku wystawienia dokumentów niezbędnych do zastosowania w innym kraju preferencyjnych środków powstaje dług celny w przywozie wobec tych towarów. Także przepis art. 15 protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego w pkt 1 lit. "a" stanowi, że materiały niepochodzące użyte do wytworzenia produktów pochodzących ze Wspólnoty lub Polski, lub z innych krajów wymienionych w art. 4, dla których dowód pochodzenia jest wystawiany zgodnie z postanowieniami Części V, nie będą we Wspólnocie lub w Polsce przedmiotem zwrotu bądź zwolnień z żadnego rodzaju ceł. Te dwa powyższe przepisy stanowią materialnoprawną podstawę powstania długu celnego skarżącej Spółki, zresztą przez nią nie kwestionowaną, skoro towar w postaci bibułki higienicznej został przywieziony z Ukrainy i zużyty do wyrobu kompensacyjnego - papieru toaletowego wyeksportowanego do Niemiec. Natomiast zarzut skarżącej Spółki o naruszeniu terminów określonych w art. 226-229 Kodeksu celnego nie może wpłynąć na stwierdzenie niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji, nawet gdyby był prawidłowy. Bowiem w myśl par. 2 art. 224 Kodeksu celnego dług celny powstaje w chwili przyjęcia przez organ celny zgłoszenia celnego towarów do wywozu. Zaś powołane przez skarżącą przepisy dotyczą jedynie zarejestrowania i podania do wiadomości dłużnika kwoty należności. Przy czym podkreślić należy, iż Kodeks celny wprowadził zupełnie nowe rozwiązania w zakresie rejestrowania należności celnych. Zaś należy przyjąć, iż zarejestrowanie i podanie do wiadomości dłużnika kwoty należności wynikających z długu celnego ma charakter czynności materialno-technicznej. Jednakże z uwagi na ochronę praw dłużników celnych, w tym prawa do sądu, wskazane byłoby w tych sprawach wydawanie decyzji administracyjnych, co zresztą w tej sprawie miało miejsce. W tej sytuacji konsekwentnie do takich decyzji powinny mieć zastosowanie przepisy art. 226 i następnych Kodeksu celnego.