I SA/Po 2368/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku MG o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi MG na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: zwolnić skarżącą od kosztów sądowych. Skarżąca MG, reprezentowana przez adwokata, pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazane w sentencji postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej. Równocześnie złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że jest zatrudniona na umowę zlecenie. Całość wynagrodzenia jest zajęta na poczet zaległości w ZUS i w Urzędzie Skarbowym. Wnioskodawczyni podała, że tylko dzięki pomocy rodziny jest w stanie opłacić mieszkanie oraz przedszkole dla syna, przy czym koszty te będzie musiała zwrócić. Skarżąca wskazała, że nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem. Wnioskodawczyni nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł. Skarżąca podała, że syn nie ma dochodu. Wnioskodawczyni oświadczyła, że z tytułu umowy zlecenia otrzymuje [...] netto. Skarżąca podała, że koszty utrzymania mieszkania wynoszą [...], opłata za przedszkole [...] i wyżywienie [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że wszelkie rachunki są pokrywane przez matkę, skarżąca dokłada się jedynie w miarę możliwości. Z uwagi na fakt, że jest to budynek mieszkalny (wnioskodawczyni nie jest jego właścicielem) koszty związane z jego utrzymaniem to: [...]. Wnioskodawczyni podała, że mieszka z matką i z synem, który choruje, wydatki na lekarstwa dla syna to kwota [...], w przypadku hospitalizacji syna koszt ten wzrasta do kwoty [...] miesięcznie, wyżywienie ok. [...]. Skarżąca podała, że otrzymuje alimenty na syna w wysokości [...]. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiada żadnych udziałów, nie pełni funkcji członka zarządu lub prokurenta, członka rady nadzorczej, nie posiada żadnych pojazdów mechanicznych ani oszczędności. Skarżąca wyjaśniła, że nie pozostaje w związku małżeńskim, w chwili obecnej jest osobą bezrobotną, bowiem umowa zlecenia obowiązywała jedynie do końca [...], wnioskodawczyni nie prowadzi także działalności gospodarczej. Wynagrodzenie skarżącej z tytułu umowy zlecenia kształtowało się następująco: - w [...] – wynagrodzenie w kwocie [...], - w [...] – wynagrodzenie w kwocie [...], - w [...] – wynagrodzenie w kwocie [...]. Wnioskodawczyni podała, że przede wszystkim otrzymuje pomoc od swojej matki, która nie tylko ponosi koszty jej utrzymania, ale pomaga regulować także inne zobowiązania. Do pisma załączyła zaświadczenie wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], z którego wynika, że dochód skarżącej w [...] wyniósł [...], kserokopie paragonów fiskalnych dokumentujących zakup ekogroszku, miału, lekarstw, żywności i środków czystości, faktury za opłatę abonamentową [...], faktur za przedszkole, zawiadomień o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia [...] wystawionych przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz z dnia [...] wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Na kolejne wezwanie z dnia [...] skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] powtórzyła, że mieszka z synem oraz z matką, która ponosi koszty utrzymania nieruchomości, w której skarżąca mieszka. Wnioskodawczyni dokłada się do tych kosztów w miarę możliwości, jednakże ciężar utrzymania nieruchomości ponosi w większości matka. Matka pracuje, otrzymuje wynagrodzenie w kwocie ok. [...] netto. Wnioskodawczyni obecnie nie pracuje. Matka skarżącej nie posiada rachunku bankowego, udziałów w spółkach, nie pełni żadnej funkcji prezesa czy członka zarządu, prokurenta, członka rady nadzorczej w jakiejkolwiek spółce. Matka skarżącej nie posiada pojazdu mechanicznego, nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Matka poza domem, w którym mieszka razem z wnioskodawczynią i wnukiem nie posiada żadnych innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych czy przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł. Do pisma załączono postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] o wpisaniu skarżącej do Krajowego Rejestru Sądowego: Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Następnie pismem z dnia [...] skarżąca przedłożyła informację o dochodach matki oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w roku [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że ze złożonych przez skarżącą oświadczeń wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jej od kosztów sądowych, gdyż wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką i z synem. Matka pracuje, otrzymuje wynagrodzenie w wysokości ok. [...] miesięcznie, wnioskodawczyni nie pracuje, w okresie [...] pracowała na umowę zlecenie, skarżąca otrzymuje alimenty na dziecko w wysokości [...] miesięcznie. Z oświadczeń skarżącej wynika, ze mieszka w domu będącym własnością jej matki. Skarżąca i matka skarżącej poza w.w nieruchomością nie posiadają innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł, pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji, udziałów w spółkach. Z oświadczeń skarżącej wynika, że ma zaległości w opłatach za przedszkole syna, w opłacaniu abonamentu za [...]. Dochody uzyskiwane przez matkę skarżącej oraz alimenty na syna są w całości przeznaczane na miesięczne utrzymanie. Z oświadczeń skarżącej wynika zatem, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W tych okolicznościach na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.