I SA/Po 239/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie NSA Stanisław Małek /spr./ NSA Maria Skwierzyńska Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2010r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za wybrane miesiące 2003,2004,2005,2006,2007 i 2008r. oraz odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) adwokatowi W. K. kwotę [...] zł ([...]) uwzględniającą podatek od towarów i usług w wysokości [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. /-/ M. Skwierzyńska /-/ K. Wolna-Kubicka /-/ St. Małek B. P. pismem z dnia 1 października 2009r. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o umorzenie zaległości w podatku od towarów i usług za 2003, 2004, 2005, 2006, 2007 i 2008r. oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. W uzasadnieniu wskazał, że wszelkie przychody jakie uzyskiwał z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, zajmowane były przez Komornika. Ponadto w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego zajęto podatnikowi samochód i następnie sprzedano na poczet długów. Ponieważ wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą w zakresie usług transportowych konsekwencją utraty środka transportu niezbędnego do jej wykonywania była likwidacja działalności gospodarczej. Nadto podał, że nie miał funduszy na zakup drugiego samochodu. Obecnie pozostaje bez pracy i prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Podał, że korzysta z pomocy MOPR, otrzymywane środki przeznacza na zakup żywności dla siebie i trzyosobowej rodziny. Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia (...) Nr (...), (...), na podstawie przepisów art. 67a § 1 pkt 3, art. 207 Ordynacji podatkowej oraz § 15 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie właściwości organów podatkowych odmówił umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług oraz w podatku dochodowym wraz z odsetkami za zwłokę. W odwołaniu B. P. wniósł o ponowne rozpatrzenie jego wniosku. Wyjaśnił powody, które spowodowały brak terminowej wpłaty zobowiązań w podatku od towarów i usług oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych. Jako przyczynę powstania przedmiotowych zaległości wskazał, że Komornik zajmował całe przychody na rzecz ZUS z tytułu zaległości alimentacyjnych oraz, że w 2003r. przebywał w szpitalu i przebył dwie operacje. Rozwiązana została umowa z głównym kontrahentem A Sp. z o.o. Następnie zlikwidował działalność gospodarczą. Obecnie jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Korzysta z pomocy MOPR. Znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Posiada inne zadłużenia, w tym z tytułu alimentów na małoletnie dzieci w kwocie (...) zł, opłat za lokal mieszkalny w wysokości (...) zł, składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, fundusz pracy w kwocie około (...) zł, ma problem ze znalezieniem pracy. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją dnia (...), Nr (...), (...) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazał, iż po zapoznaniu się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz argumentami zawartymi w odwołaniu nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji wydanej przez organ I instancji. W skardze B. P. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie zaległości podatkowych w całości, ewentualnie o uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego. Zaskarżonej decyzji zarzucił: - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą żadne nadzwyczajne okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych, podczas gdy z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wynika, że jego sytuacja finansowa jest bardzo ciężka, jest zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku oraz brakuje mu środków na pokrycie niezbędnych wydatków bieżących, koniecznych do utrzymania rodziny, - naruszenie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej poprzez zupełnie dobrowolne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie występuje ważny interes podatnika. Wskazał, że w jego ocenie decyzje organów podatkowych są nietrafne i nie uwzględniają wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Podniósł, że organy podatkowe błędnie ustaliły, że w sprawie nie zachodzą żadne nadzwyczajne okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych. Wskazał, że nadal jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, poszukuje pracy, od września 2009r. Powiatowy Urząd Pracy nie znalazł dla niego żadnej oferty. Dlatego też stwierdzenie organu odwoławczego, że istnieje realna szansa na poprawę kondycji ekonomicznej poprzez znalezienie zatrudnienia jest oderwane od rzeczywistości. Podkreślił, że faktycznie działalność gospodarcza została zlikwidowana we wrześniu 2009r., jednakże została zawieszona już 1 stycznia 2009r. Wskazał, że również jego konkubina jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku, także ona nie otrzymała żadnej oferty pracy. Oświadczył, że jego sytuacja finansowa jest bardzo ciężka, brakuje mu środków na pokrycie niezbędnych wydatków bieżących, koniecznych do utrzymania rodziny, brakuje mu pieniędzy na pokrycie opłat związanych z utrzymaniem mieszkania, przeżycie i spłacenie zaległości podatkowych. Wskazał, że konkubina otrzymuje z MOPR pomoc w formie zasiłku okresowego z powodu bezrobocia w wysokości (...) zł oraz zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości (...) zł. Nadto syn konkubiny jest uczniem Ochotniczego Hufca Pracy i otrzymuje wynagrodzenie za praktykę w wysokości (...) zł miesięcznie. W.w środki pieniężne stanowią jedyny dochód skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja jest bowiem zgodna z przepisami prawa. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. nr 8, poz.60 ze zm.).Wskazany przepis reguluje instytucję umorzenia. Zgodnie z art. 67a § 1ustawy organ podatkowy na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że instytucja umorzenia zaległości podatkowych ma charakter wyjątkowy, gdyż jest odstępstwem od ogólnej zasady, że zobowiązania podatkowe określone ustawami mają charakter powszechny. Organ podatkowy prowadząc postępowanie w sprawie umorzenia zaległości podatkowej i odsetek za zwłokę, jest zobowiązany zebrać materiał dowodowy pod kątem przesłanek, które mogą być podstawą do umorzenia zaległości podatkowych, t.j. ważnego interesu podatnika i interesu publicznego. O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ podatkowy rozstrzyga o umorzeniu, bądź nie, zaległości podatkowej. Ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. W doktrynie przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika (S.Babiarz i In., Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004r., s. 253). Ustawodawca upoważnił organy podatkowe w tym zakresie do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego, który jest konstrukcją prawną pozwalającą organowi administracyjnemu na wybór konsekwencji zaistnienia sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego, sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tzn. czy organy prawidłowo zebrały materiał dowodowy i rozważyły wszystkie okoliczności sprawy mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie w zakresie umorzenia zaległości podatkowej. Sąd nie jest uprawniony do oceny wydanej decyzji z punktu widzenia jej słuszności. Sąd ocenia natomiast, czy postępowanie w tym zakresie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami procesowymi oraz czy wnioski wyprowadzone z zebranych w jego toku dowodów są spójne i logiczne. W przedmiotowej sprawie organy podatkowe obu instancji, prowadząc postępowanie dokonały analizy sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącego w oparciu o przesłane przez niego dokumenty. Analiza tego materiału doprowadziła organy podatkowe do odmowy umorzenia zaległości podatkowej. W ocenie Sądu z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ podatkowy dokonał wnikliwej analizy sytuacji materialnej wnioskodawcy. Skarżący domaga się umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003, 2004, 2005, 2006, 2007 i 2008r. w łącznej kwocie (...) zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości (...) zł oraz umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. w kwocie (...) zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości (...) zł. Należy podkreślić, że podatek VAT, o którego umorzenie strona skarżąca wnosi, jest podatkiem konsumpcyjnym, którego zapłata nie jest uzależniona od osiąganych dochodów. Podatek VAT obciąża bowiem ostatecznego konsumenta. Skarżący zaś pobierał należność za usługę wraz z podatkiem VAT, przy czym nie odprowadzał go na rachunek bankowy Urzędu Skarbowego, ale rozdysponował na inne potrzeby. Podstawowe reguły staranności nakazują takie gospodarowanie finansami, by w pierwszej kolejności zabezpieczyć płatności wynikające z obowiązku podatkowego, a nie poszukiwanie rekompensaty kosztem Budżetu Państwa. Podkreślić także należy, że zaległości, o których umorzenie wystąpił, powstały na przełomie sześciu lat. Bezsporne jest, że B. P. obecnie jest osobą bezrobotną, nie przysługuje mu prawo do zasiłku dla bezrobotnych, prowadzoną od 15 grudnia 1993r. działalność gospodarczą wyrejestrował w dniu 30 września 2009r. Skarżący mieszka z konkubiną i z jej synem. Zarówno on jak i konkubina pozostają bez pracy, utrzymują się z otrzymywanych przez nią świadczeń socjalnych. Jednakże skarżący w toku postępowania nie wykazał, że brak jest realnych szans na spłatę zadłużenia. Nie wskazał okoliczności, które byłyby spowodowane nadzwyczajnymi zdarzeniami, niezależnymi od niego, które uniemożliwiają mu spłatę zobowiązań podatkowych. Organ podatkowy słusznie zwrócił uwagę, że skarżący jest osobą w wieku 51 lat, czyli czynną zawodowo, likwidacja działalności gospodarczej miała miejsce w dniu 30 września 2009r., a więc nastąpiła niedawno, również w tym samym dniu podatnik nabył status osoby bezrobotnej. Zatem organ podatkowy słusznie wskazał, że zobowiązany nie wyczerpał jeszcze wszystkich możliwości poszukiwania pracy. Uzyskanie przez skarżącego zatrudnienia może w sposób znaczny zmienić jego sytuację finansową, co pozwoli na uregulowanie zaległości podatkowych. Nadto organ podatkowy prawidłowo zauważył, że to podatnik nie odprowadzając terminowo zobowiązań podatkowych przyczynił się do powstania niekorzystnych dla niego skutków. W tej sytuacji umorzenie zaległości i odsetek za zwłokę we wnioskowanym przez stronę skarżącą zakresie stanowiłoby uprzywilejowanie jego pozycji względem innych podatników, którzy także borykają się z problemami, a mimo to wywiązują się ze swoich obowiązków. Oceniając interes podatnika organy podatkowe występują jednocześnie jako rzecznicy interesu społecznego. Aktualnie, w warunkach gospodarki rynkowej wiele podmiotów gospodarczych boryka się z trudnościami. Jednakże zobowiązania podatkowe mają charakter priorytetowy i każdy podmiot powinien liczyć się z koniecznością ich ponoszenia. Podatnik prowadził działalność gospodarczą na własne ryzyko i musi ponosić konsekwencje podejmowanych decyzji. Nie można tego ryzyka przerzucać na Skarb Państwa. Wszystkie te okoliczności składają się na pojęcie interesu publicznego, którego wykładnia wymaga, aby organ uwzględniał wartości wspólne całego społeczeństwa, odwołując się do hierarchii wartości funkcjonujących w społeczeństwie. W ocenie składu orzekającego postępowanie podatkowe w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, a wydana decyzja mieści się w granicach uznania administracyjnego organu. Wobec powyższego Sąd na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. /-/ M.Skwierzyńska /-/ K.Wolna-Kubicka /-/ S.Małek