I SA/Po 2392/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek(spr.) Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Beata Sokołowska Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2005r. przy udziale sprawy ze skargi Spółki "A" na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej [...] kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ B. Sokołowska /-/ T.M. Geremek /-/ B. Koś Decyzją nr [...] z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego w P. uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne SAD nr [...] z dnia [...] w części dotyczącej określenia wartości celnej importowanej odzieży oraz kwoty wynikającej z długu celnego. Zakwestionowanie wartości celnej towaru sprowadzonego przez "A" ( reprezentowaną przez przedstawiciela bezpośredniego - Agencję Celną ) wynikało z zakwestionowania wiarygodności danych zawartych w fakturze z dnia [...] załączonej do przedmiotowego zgłoszenia. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł w imieniu Spółki "A" doradca podatkowy J. C. w piśmie z dnia [...] ( k. 34 - 39 akt administracyjnych ), żądając jej uchylenia w całości i orzeczenia o uznaniu zgłoszenia celnego za prawidłowe. Według strony odwołującej się tryb i sposób ustalenia przez organ I instancji wartości celnej towaru budziły uzasadnione wątpliwości i były niezgodne z prawem. J. C. występował przy tym jako pełnomocnik spółki na podstawie pełnomocnictwa udzielonego mu przez jej zarząd pismem z dnia [...] ( k. 33 akt ). Decyzją nr [...] z dnia [...] adresowaną do J. C. Dyrektor Izby Celnej - działając na podstawie art. 233 § 1 pkt. 3 i art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 262, 253 § 2 i 255 Kodeksu celnego - umorzył postępowanie wszczęte wniesieniem odwołania przez J. C. z dnia [...]. W uzasadnieniu organ II instancji podniósł, że przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej może być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim może być wyłącznie agencja celna ( zgodnie z przepisem art. 253 § 2 Kodeksu celnego ). Z tego względu uznano, że J. C. nie mógł reprezentować w niniejszej sprawie przedmiotowej Spółki. Jednocześnie przytoczono art. 255 Kodeksu celnego, zgodnie z którym osoba dokonująca czynności bez upoważnienia do działania w imieniu lub na rzecz innej osoby, albo osoba, która dokonuje czynności w imieniu lub na rzecz innej osoby bez upoważnienia do jej reprezentowania, jest uważana zawsze za osobę działającą we własnym imieniu i na swoją rzecz. Biorąc pod uwagę te okoliczności organ odwoławczy stwierdził, że J. C. nie mógł złożyć skutecznie odwołania w niniejszej sprawie, z tego względu umorzono postępowanie. Skargę na powyższą decyzję złożyła Spółka "A" ( reprezentowana przez J. C. ), która zażądała jej uchylenia w całości jako niezgodnej z prawem. Skarżąca powołała się na przepis art. 253 § 3 Kodeksu celnego, według którego w przypadkach innych niż wymienione w art. 253 § 2 Kodeksu celnego przedstawicielem może być osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych jako przedstawiciel bezpośredni. Według niej w postępowaniu celnym dotyczącym weryfikacji zgłoszenia celnego mają zastosowanie w zakresie pełnomocnictwa również przepisy Ordynacji podatkowej. Zgodnie z przepisem art. 137 § 1 Ordynacji pełnomocnikiem strony postępowania może być osoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych. Ponadto podniesiono, że istnieje możliwość występowania przed organami celnymi doradcy podatkowego jako pełnomocnika, co wynikać ma z art. 2 i 41 ustawy z dnia 05.07.1996r. o doradztwie podatkowym. Konieczność reprezentowania Spółki przez któryś z podmiotów wyliczonych taksatywnie w art. 253 § 2 Kodeksu celnego ( natomiast w jej przypadku - agencję celną ) istniała natomiast jedynie w momencie dokonywania przez nią zgłoszenia przedmiotowego towaru. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie , podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zmian. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę decyzji administracyjnych pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, przy czym w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) nie są związane granicami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga okazała się uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn, niż to przedstawił skarżący. Zgodnie z przepisem art. 253 § 2 ustawy z dnia 09.01.1997r. Kodeks celny ( Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zmian. ) w brzmieniu obowiązującym w dacie składania przedmiotowego odwołania oraz wydawania decyzji przez organ II instancji przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu przed organem celnym w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarcze, mógł być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim wyłącznie agencja celna. Z tego wyczerpującego wyliczenia podmiotów uprawnionych do reprezentowania strony postępowania celnego wynika jasno, że J. C., doradca podatkowy, nie mógł występować w charakterze pełnomocnika skarżącej Spółki. Również powołane w skardze przepisy art. 2 i 41 ustawy z dnia [...] o doradztwie podatkowym ( Dz. U. z 2002r. Nr 9, poz. 86 ze zmian. ) nie uprawniały doradcy podatkowego do występowania w charakterze pełnomocnika strony w sprawie dotyczącej uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, albowiem nie jest to postępowanie w sprawach obowiązków podatkowych. Skuteczne pełnomocnictwo mogło zatem zostać udzielone J. C. tylko jako podmiotowi będącemu jej pracownikiem. W ocenie Sądu organ celny odwoławczy niesłusznie uznał natomiast, iż poprzez niewykazanie przez J. C. umocowania do działania w postępowaniu odwoławczym w imieniu skarżącej Spółki sam stał się stroną tego postępowania , na zasadzie art. 255 Kodeksu celnego - wezwał go bowiem pismem z dnia [...] do wypowiedzenia się w kwestii zebranego materiału dowodowego i przejrzenia akt sprawy, był on również bezpośrednim adresatem zaskarżonej decyzji z dnia [...]. Co prawda według art. 255 Kodeksu celnego osoba dokonująca czynności bez upoważnienia do działania w imieniu lub na rzecz innej osoby, albo osoba, która dokonuje czynności w imieniu lub na rzecz innej osoby bez upoważnienia do jej reprezentowania, jest uważana za osobę działającą we własnym imieniu i na swoją rzecz, jednakże w przedmiotowej sprawie nie było zdaniem Sądu podstaw do uznania J. C. za podmiot działający we własnym imieniu i na swoją rzecz, a zatem posiadający przymiot strony postępowania odwoławczego w rozumieniu art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego. Nie sposób bowiem uznać , że miał on jakikolwiek interes prawny w rozstrzygnięciu tego postępowania. Jedynym podmiotem, który posiadał taki interes prawny była i pozostała wyłącznie skarżąca Spółka, która sprowadziła sporny towar do Polski. Była ona reprezentowana przez agencję celną w momencie dokonywania zgłoszenia celnego, a J. C. wniósł przedmiotowe odwołanie określając się jako jej pełnomocnik, czyli jedynie jako jej kolejny reprezentant w następnym stadium postępowania celnego. Odwołanie to nie dotyczyło w istocie sfery jego bezpośredniego interesu faktycznego czy prawnego ( patrz : red. B. Adamiak i inni, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2003, s. 497 ), albowiem związane było z wartością celną towaru sprowadzonego do kraju i zgłoszonego organom celnym przez Spółkę "A". Została ona obciążona w związku z tym kwotą wynikającą ze stwierdzonego długu celnego i zobowiązanie to nie przeszło w trakcie postępowania celnego na jakikolwiek inny podmiot, w tym również na J. C. W doktrynie podkreśla się zresztą , że stany faktyczne objęte działaniem normy prawnej zawartej w przepisie art. 255 Kodeksu celnego obejmują głównie sytuacje, gdy osoba nieupoważniona do działania w imieniu lub na rzecz innego podmiotu, w postępowaniu celnym deklaruje ( zaciąga zobowiązania celne ) i działa w imieniu lub na rzecz tego podmiotu, czyli tzw. rzekome przedstawicielstwo ( patrz m.in. : F. Prusak, Kodeks celny. Komentarz, Warszawa 2000, s. 1017 ). Z tego też względu organ celny II instancji winien był uznać - wobec stwierdzenia bezskuteczności pełnomocnictwa udzielonego J. C. - przedmiotowe odwołanie za wniesione przez samą skarżącą Spółkę ( jako podmiot wyłącznie posiadający przymiot strony niniejszego postępowania ) i wezwać ją - na podstawie art. 169 § 1 i art. 168 § 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego - do usunięcia braku formalnego tego odwołania poprzez podpisanie go przez osobę upoważnioną do reprezentowania Spółki i to w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Odwołanie bowiem, jak każde podanie musi pod względem formy i treści spełniać wymagania stawiane dla tej czynności procesowej strony w art. 168 § 1, § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z przepisem art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego organy celne są zobowiązane udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa celnego i postępowania celnego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Skoro zatem dołączone do odwołania pełnomocnictwo organ uważał za niewłaściwe - winien zawiadomić o tym stronę i wezwać ją do podpisania tego odwołania, a niedokonanie tego przez organ odwoławczy stanowi istotne naruszenie prawa postępowania, a w szczególności powyższej zasady udzielania niezbędnych informacji i wyjaśnień ( wyrok NSA z 20.08.1999r., sygn. akt IV SA 848/98, LEX nr 47870 ). Ze względu na powyższe okoliczności Sąd stwierdził, że organ odwoławczy, wydając przedmiotową decyzję, naruszył przepisy postępowania ( art. 121 § 2, art. 169 § 1 w zw. z art. 168 § 3 oraz art. 233 § 1 pkt. 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu Celnego ) w sposób mający istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ celny winien wezwać stronę do podpisania odwołania zgodnie z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. Ponieważ skarga okazała się uzasadniona, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 c ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmian. ) orzekł o uchyleniu decyzji Dyrektora Izby Celnej w P. W pkt. 2 wyroku Sąd na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądził na rzecz skarżącej Spółki kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów sądowych. Zgodnie natomiast z przepisem art. 152 powyższej ustawy, Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ B. Sokołowska /-/ T.M. Geremek /-/ B. Koś T.M.