I SA/Po 2420/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Dominik Mączyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 marca 2016 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w [...] na rzecz skarżącego [...] kwotę [...] zł ( [...] złotych 00/100 ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia [...] .08.2015r. w oparciu o przepis art. 165a § 1 w zw. z art. 133 § 1 i § 2a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. z 2015r. poz. 613) – dalej O.p. odmówił XA, XB oraz XC wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za czerwiec 2014r. sp. z o.o. A. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podatkowy wskazał, że w dniu [...] .07.2015r. pełnomocnik XA, XB , XC byłych wspólników zlikwidowanej spółki A sp. z o.o. w [...] zwrócił się z wnioskiem do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] o zwrot na ich rzecz nadpłaconego przez spółkę A podatku od towarów i usług w kwotach: - po [...] zł na rzecz XB i XA , - [...] zł na rzecz XC. Uzasadniając wniosek pełnomocnik strony wskazał, że XB, XA i XC byli wspólnikami A sp. z o.o. Każdemu z nich przypadało 1/3 udziałów w spółce. Spółka została zlikwidowana, a Sąd Rejonowy [....]i [...] postanowieniem z dnia[...].01.2015r stwierdził zakończenie likwidacji podmiotu w dniu [...].06.2015r i wykreślił spółkę z rejestru przedsiębiorców. Wobec Spółki przed zakończeniem likwidacji stwierdzono nadpłatę podatku od towarów i usług w wysokości [...] zł. Nadpłata jest niewątpliwa, a przeprowadzona w spółce kontrola nie ujawniła żadnych nieprawidłowości. W dniu[...].11.2014r Spółka złożyła deklarację VAT-7 wykazującą nadpłatę. Umową datowaną w dniu[...] lipca 2015r. (podpisana w dniu[...] lipca 2015r.) byli wspólnicy zawarli umowę na podstawie art. 286 ustawy kodeks spółek handlowych o podział majątku pozostałego po spółce, przedmiotem którego jest wyłącznie wierzytelność wobec Urzędu Skarbowego w [...]. Odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za czerwiec 2014r. organ podatkowy stwierdził, że XA, XB oraz XC nie posiadają legitymacji do występowania jako strona w sprawie zwrotu nadwyżki podatku VAT wykazanego w deklaracji za czerwiec 2014r. przez zlikwidowaną już spółkę z o.o. A . Przesądzający dla rozstrzygnięcia w sprawie był zdaniem organu fakt, że w terminie zwrotu różnicy podatku uprawniony do otrzymania zwrotu podatnik, tj. A sp. z o.o. został już prawomocnie wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego, a tym samym ustał jego byt prawno-podatkowy. Pismem z dnia [...] sierpnia 2015r. podatnicy reprezentowani przez pełnomocnika złożyli zażalenie na ww. postanowienie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucili: - błędne zakwalifikowanie wniosku skarżących jako żądanie wszczęcia postępowania podatkowego, podczas gdy była to czynność techniczna, ponaglająca do zwrotu podatku, - naruszenie przepisów ustawy kodeks spółek handlowych poprzez nieuznanie skarżących za stronę postępowania - następców prawnych pod tytułem ogólnym A sp. z o.o. i odmowę wszczęcia postępowania w przedmiocie zwrotu podatku Zarzucając powyższe wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia lub zmianę zaskarżonego postanowienia i wszczęcia postępowania w przedmiocie zwrotu podatku VAT z udziałem byłych wspólników. Po zapoznaniu się ze stanem faktycznym sprawy i argumentami zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] października 2015r. stwierdził niedopuszczalność zażalenia złożonego przez XB od postanowienia organu I instancji z dnia [...] .08.2015r. odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za czerwiec 2014 r. zlikwidowanej spółki A sp. z o.o. W podjętym rozstrzygnięciu organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...].07.2015r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] wpłynęło podanie złożone przez trzech wnioskodawców działających przez pełnomocnika. Pomimo, że przedmiotowe podanie zostało złożone w jednym egzemplarzu przez wszystkich trzech wymienionych powyżej wnioskodawców, należało przyjąć, że faktycznie każda z tych osób składa to podanie odrębnie we własnym imieniu. Przepis art. 168 § 2 O.p. nie przewiduje bowiem możliwości składania podań zbiorowych, nie może więc być mowy o zbiorowym wnioskodawcy. W efekcie powyższego organ podatkowy, do którego wniesiono ww. podania winien każde z nich rozpatrzyć odrębnie. Tymczasem organ I instancji wydał postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania na podstawie art. 165a § 1 O.p., w którym jako stronę wskazał łącznie XA, XB i XC. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej takie działanie organu podatkowego skutkuje tym, że niemożliwe jest ustalenie strony, do której zaskarżone postanowienie zostało skierowane. Organ odwoławczy stwierdził, że ustalenie w toku postępowania wstępnego przesłanki negatywnej dopuszczalności odwołania powoduje, że danej sprawie brak jest podstaw do rozstrzygania jej co do istoty. W skardze z dnia [...] listopada 2015 r. strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Dyrektorowi Izby Skarbowej w[...] do ponownego rozpoznania. Uzasadniając powyższe strona skarżąca podważyła trafność stwierdzenia organu II instancji o braku możliwości ustalenia strony, do której skierowane zostało postanowienie organu I instancji. Podkreślono, że strony postępowania wymienione zostały z imienia i nazwiska oraz adresów, organy podatkowe nie powinny mieć zatem wątpliwości ani kto występuje z żądaniem ani jakiego rozstrzygnięcia się domaga. W opinii strony kwestią wyłącznie techniczną jest złożenie podania 3 wnioskodawców w tożsamym stanie faktycznym przez jednego pełnomocnika w jednym piśmie, powołując się przy tym na treść art. 166 § 1 O.p. Podobnie kwestią techniczną jest rozstrzygnięcie sprawy wobec trzech odrębnych wnioskodawców jednym postanowieniem, ponieważ przepisy prawa nie wymagają, aby ( nawet przy identycznych żądaniach opartych na identycznym stanie faktycznym) wydawać trzy równobrzmiące decyzje. Postępowanie takie naraziłoby na zarzut nadmiernego i nieuzasadnionego formalizmu. Bezpodstawne jest twierdzenie organu odwoławczego, o niemożności ustalenia strony, do której skierowane zostało postanowienie organu I instancji, skoro zostały one jednoznacznie wskazane zarówno we wniosku jak i zażaleniu na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego. W takim przypadku zasadne byłoby twierdzenie o konieczności uchylenia tego orzeczenia, z uwagi na nieprawidłowe procedowanie przez organ pierwszej instancji, przejawiające się w zaniechaniu wezwania do usunięcia braków wniosku, względnie wydania postanowienia o połączeniu spraw do wspólnego rozpoznania. Takie uchybienia są niezależne od skarżących nie powinny blokować możliwości zaskarżenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego. Dyrektor Izby Skarbowej w [....] w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [....] wydane na podstawie art. 228 § 1 O.p. w związku z art. 239 O.p. stwierdzające niedopuszczalność złożonego zażalenia od postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] odmawiającego wszczęcia postępowania XA, XB oraz XC w sprawie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiąc czerwiec 2014 r. zlikwidowanej spółki z o.o.A , jego wspólnikom. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują możliwości składnia zbiorowych podań, w związku z tym organ, do którego wpłynęło podanie, powinien przyjąć, że każda z tych osób składa podanie odrębnie, we własnym imieniu i rozpatrzyć każde z nich oddzielnie. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej wydanie jednego postanowienia, którego adresatami są wszyscy wnioskujący o zwrot nadwyżki podatku VAT przysługującego zlikwidowanej spółce z o.o. A, powoduje, że niemożliwe jest ustalenie strony, do którego zaskarżone postanowienie zostało skierowane. Skarga, w ocenie Sądu, zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu organ odwoławczy naruszył art. 228 § 1 pkt 1 O.p. poprzez jego błędne zastosowanie, przez co pozbawiono stronę prawa do kontroli instancyjnej wydanego postanowienia, od którego w świetle obowiązującego prawa przysługuje środek zaskarżenia. Zgodnie z art. 228 § 1 pkt 1 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że niedopuszczalność odwołania (tym samym zażalenia - art. 219 O.p.) może wynikać ze względów podmiotowych lub przedmiotowych. Niedopuszczalność odwołania (zażalenia) z przyczyn o charakterze przedmiotowym obejmuje sytuacje, w których wystąpi brak przedmiotu zaskarżenia, jak również, w których dany akt organu I instancji z mocy przepisów prawa nie podlega zaskarżeniu. Przykładowo można wymienić sytuacje: gdy sprawa nie została jeszcze rozstrzygnięta przez organ I instancji, gdy dany akt administracyjny został wydany, lecz nie wszedł do obrotu prawnego przez doręczenie, gdy sprawa została rozstrzygnięta decyzją ostateczną, czy też gdy od danego aktu nie przysługuje żaden środek odwoławczy. Niedopuszczalność odwołania (zażalenia) z przyczyn podmiotowych wystąpi w wypadku wniesienia odwołania przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych lub przez podmiot niemający legitymacji do wniesienia odwołania, tzn. gdy podmiot wnoszący odwołanie czy zażalenie nie jest adresatem wydanego aktu prawnego i nie wykaże, że dany akt nie narusza jego interesu prawnego. Mając na uwadze stan faktyczny wynikający z akt sprawy jak i argumentację Dyrektora Izby Skarbowej w[...] zawartą w zaskarżonym postanowieniu, nie było przesłanek do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia, zarówno o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Niesporne jest, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania jest zaskarżalne. Postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym określonych kwot XB , XA oraz XC zostało doręczone pełnomocnikowi, działającemu w sprawie w imieniu byłych wspólników spółki z o.o. A, czyli bez wątpienia istniał przedmiot postępowania w postaci istniejącego w obrocie prawnym zaskarżalnego postanowienia. W ocenie Sądu nie było również podstaw do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia z przyczyn o charakterze podmiotowym, ponieważ zażalenie zostało złożone przez osoby, które były adresatem zaskarżonego postanowienia. Sąd nie podziela stanowiska organu odwoławczego, że w sprawie nie można ustalić strony postępowania. Argumentacja organu odwoławczego wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] winien w niniejszej sprawie uznać, że wpłynęły do organu trzy podania i rozpatrzyć je odrębnie, nie uzasadnia wydania postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność zażalenia, mogła być ewentualnie uzasadnieniem do uchylenia postanowienia organu I instancji. W związku z powyższym organ odwoławczy winien rozpoznać złożone zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zm. – zwanej dalej jako p.p.s.a.).