I SA/Po 255/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 2 maja 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku AJ o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od sierpnia do grudnia 2009r. oraz odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za sierpień i wrzesień 2009r. postanawia: zwolnić skarżącą od kosztów sądowych. Skarżąca AJ pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od sierpnia do grudnia 2009r. oraz odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za sierpień i wrzesień 2009r. Następnie złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że nie jest w stanie bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny ponieść kosztów sądowych. Wyjaśniła, że dochody rodziny z tytułu wynagrodzenia za pracę i renty są obciążone zajęciem komorniczym. Wnioskodawczyni wskazała, że nie posiada żadnego majątku, który mogłaby spieniężyć i przeznaczyć na opłacenie kosztów sądowych. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, synem B (data ur. [...]) i z córką A (data ur. [...]).Skarżąca nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym również nie posiadają żadnego majątku. Wnioskodawczyni z tytułu umowy o pracę otrzymuje wynagrodzenie, które po zajęciu komorniczym wynosi [...] brutto, mąż z tytułu renty w wysokości [...]. Wnioskodawczyni podała, że ponoszą koszty miesięcznego utrzymania w wysokości [...], przy czym [...]. Korzystają również z pomocy najbliższej rodziny. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że ona i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają kont ani lokat bankowych, wypłatę otrzymuje do ręki, konta firmowe zostały zamknięte w [...]. Podała, że mieszkanie jest spółdzielczo-lokatorskie, głównym najemcą jest mąż, koszt najmu to [...]. Wskazała, że nie otrzymują żadnych dodatkowych dochodów i nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Wyjaśniła, że otrzymuje pomoc od rodziców i siostry, w ramach pomocy dostaje żywność, środki czystości, czasami ubrania. Syn Skarżącej nie uzyskuje dochodów, jest studentem [...] roku studiów dziennych. Wnioskodawczyni i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie prowadzą działalności gospodarczej. Wnioskodawczyni i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają pojazdów mechanicznych, ostatni samochód został zlicytowany przez Urząd Skarbowy w ubiegłym roku. Skarżąca podała, że mąż ma zajętą rentę przez Urząd Skarbowy w wysokości [...] miesięcznie na poczet jego zobowiązań wobec ZUS i Urzędu Skarbowego, jest to kwota w wysokości [...] + odsetki. U Skarżącej prowadzona jest natomiast egzekucja łączna zobowiązań administracyjnych i sądowych przez komornika sądowego. Do tej pory z licytacji samochodów organ egzekucyjny uzyskał kwotę [...], z zajętej pensji około [...]. Do pisma załączyła zaświadczenie o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia, kserokopie: decyzji o waloryzacji policyjnej renty z dnia [...], wypisu z Centralnej Ewidencji i Informacji o działalności Gospodarczej, pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia [...] o zajęciu wierzytelności, pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia [...] o zajęciu wynagrodzenia za pracę oraz wierzytelności zasiłku chorobowego i wezwania do dokonywania potrąceń, pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] o przekazaniu spraw egzekucyjnych Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym, informacji Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia [...], zeznań rocznych podatkowych za [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji Skarżącej wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jej od kosztów sądowych, gdyż wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca pozostaje w związku małżeńskim, razem z mężem ma na utrzymaniu syna i córkę. Wnioskodawczyni uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę, które są częściowo zajęte. Mąż Skarżącej otrzymuje rentę policyjną, która również częściowo podlega zajęciu egzekucyjnemu. Cały miesięczny dochód uzyskiwany przez małżonków przeznaczany jest na koszty miesięcznego utrzymania. Skarżąca podała, że korzysta również z pomocy rzeczowej od rodziców i siostry w postaci żywności, środków czystości, czasami odzieży. Dzieci natomiast nie uzyskują żadnych dochodów, uczą się. Skarżąca i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają żadnego majątku. Mieszkają w mieszkaniu spółdzielczo-lokatorskim, którego głównym najemcą jest mąż Wnioskodawczyni. Nie posiadają również pojazdów mechanicznych, ostatni samochód został sprzedany na licytacji w ubiegłym roku. Wobec powyższego Skarżąca wykazała, że nie posiada żadnych środków pieniężnych jak i majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. W tych okolicznościach na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.