I SA/Po 2589/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr.) WSA Walentyna Długaszewska Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2006r. przy udziale sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz P. K. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/W. Długaszewska /-/ B. Sokołowska /-/M.Kosewska Zaskarżoną decyzję z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29.08.1997 roku - Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137 poz. 926 z. zm.) oraz art. 13 § 1, 23 § 1 i § 7, 29 § 1, 83 § 1-3, 85 § 1 i art. 262 ustawy z dnia 9.01.1997 roku - Kodeks celny (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 75 poz. 802 z. zm. ) po rozpatrzeniu odwołania P.K. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że P. K. w dniu [...] zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód ciężarowy używany, uszkodzony, marki [...] rok produkcji [...] a pojemność silnika [...], nr nadwozia [...] deklarując wartość celną towaru na kwotę [...] wskazując w polu 33 jako właściwy kod taryfowy PCN 8704 21 99 1. Do zgłoszenia celnego importer przedłożył rachunek nr [...] z dnia [...] w którym wartość pojazdu określono na kwotę [...], oraz ocenę techniczną nr [...] z dnia [...] sporządzoną przez rzeczoznawcę J. J. i deklarację wartości celnej: na zlecenie V wydziału Śledczego Prokuratury Okręgowej w G. została sporządzona opinia techniczną nr [...] z dnia [...] przez rzeczoznawcę J.B., z której to opinii wynika, iż wartość pojazdu na dzień [...] wynosiła [...] a rzeczywisty stopień zużycia z tytułu uszkodzeń w odniesieniu do wartości na dzień [...] ustalono na 19%. Pismem z dnia [...] Regionalny Inspektor Celny został poinformowany przez zarząd spółki "C" , że J. J. został zgodnie z uchwałą z dnia [...] zawieszony w prawach rzeczoznawcy. W związku z wątpliwościami w zakresie deklarowanej wartości celnej samochodu, oraz zadeklarowanym przez stronę kodem PCN Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z dnia [...] wszczął postępowanie celne dotyczące towaru zgłoszonego SAB nr [...] z dnia [...]. W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że przedmiotowy samochód został wyprodukowany jako samochód osobowy - pismo z dnia [...] Autoryzowanego Dealera [...] w B. Strona przedstawiła wycenę nr [...] sporządzoną [...] przez rzeczoznawców "E" oraz kalkulację napraw, dokument identyfikacyjny pojazdu, oraz rachunek zakupu. Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego uznał przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie kwalifikacji towarowej i wartości celnej. Importowany samochód zaklasyfikował do kodu taryfy celnej 8703 33401, a wartość celną towaru ustalił na kwotę [...], co spowodowało określenie niedoboru cła na kwotę [...]. Od wyżej wymienionej decyzji organu pierwszej instancji strona wniosła odwołanie. Zaskarżając decyzję w całości zażądała uchylenia decyzji i uznania przedmiotowego zgłoszenia za prawidłowe, zaś w przypadku przekazania sprawy do ponownego rozpoznania zobowiązanie organu I instancji do dopuszczenia dowodu z opinii biegłego, w celu ustalenia wartości transakcyjnej pojazdu, z uwzględnieniem okoliczności faktycznych i technicznych wskazanych w opinii biegłego M.M. z dnia [...]. Odwołujący się zarzucił naruszenie podstawowych reguł postępowania odnoszących się do postępowania dowodowego, a w szczególności zasady prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów. Organ odwoławczy rozpatrując odwołanie wskazał, że zgodnie z art. 13 § 1 i § 2 Kodeksu celnego, cła określone są na podstawie Taryfy celnej lub innych środków taryfowych, a środki polityki handlowej oraz środki taryfowe, stosuje się zgodnie z klasyfikacją nomenklatury towarowej taryfy celnej. Należności celne przywozowe są wymagane według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21.12.1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej ( Dz. U.Nr 107 poz. 1217 z. zm.) oraz "Wyjaśnienia do taryfy celnej" stanowiące załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24.08.1999 r. ( Dz.U.Nr 74 poz. 830) wskazując jak należy klasyfikować towary. Pozycja PCN deklarowana przez Inspektora obejmuje pojazdy samochodowe do transportu towarowego. W "Wyjaśnienia do Taryfy celnej" ( tom IV str. 1980-1982) pozycja ta obejmuje w szczególności: zwykłe ciężarówki i furgony (płaskie, pokryte impregnowanym brezentem, o nadwoziu zamkniętym itd.), ciężarówki i furgony dostawcze wszelkiego rodzaju; ciężarówki wyposażone w urządzenia do automatycznego wyładunku ( wywrotki itp.); cysterny ( wyposażone w pompy i bez pomp); ciężarówki - chłodnie i izotermiczne, ciężarówki o dwóch lub więcej platformach ładunkowych do przewozu kwasu w gęsiorach butli z butanem itp.; ciężarówki przystosowane do dużych obciążeń z ramą kutą z pochyleniami ładunkowymi do przewozu czołgów, urządzeń podnoszących koparek, transformatorów elektrycznych itp.; ciężarówki specjalnie skonstruowane do przewozu świeżego cementu, inne inż. betoniarki transportowe objęte pozycją 8705: śmieciarki wyposażone w urządzenia do załadunku, prasowania itp. albo bez takich urządzeń. Pozycja ta obejmują również wywrotki, wozy porządkowe, pojazdy samoładujące, ciężarówki drogowo-kolejowe oraz podwozie pojazdu mechanicznego, wyposażone w silnik i kabinę. Natomiast pozycja 8703 przyjęta w zaskarżonej decyzji organu I instancji obejmuje pojazdy samochodowe i inne pojazdy mechaniczne przeznaczone zasadniczo do przewozu osób ( inne niż w pozycji 8702), włącznie z samochodami osobowo-towarowymi ( kombi) oraz samochodami wyścigowymi. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, iż samochód importowany został wyprodukowany jako samochód osobowy, posiada siedem miejsc siedzących oraz rodzaj karoserii ( kombilimuzyna) co dawało podstawy do zakwalifikowania przedmiotowego pojazdu do pozycji 8703 Taryfy celnej. W" Wyjaśnienia do Taryfy celnej , (tom IV str. 1979-1980) stwierdza się bowiem, że w rozumieniu pozycji 8703 określenie "samochody osobowo-bagażowe" oznacza pojazdy przeznaczony do przewozu najwyżej 9 osób ( wraz z kierowcą), których wnętrze może być używane bez zmiany konstrukcji do przewozu zarówno osób, jak i towarów, a takie warunki spełnia przedmiotowy pojazd. Uzasadniając swoje stanowisko w zakresie wartości celnej importowanego samochodu organ celny drugiej instancji wskazał, że wartość transakcyjna ( art. 23§ 1 Kodeksu celnego) nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostały one przedstawione przez zgłaszającego. W rozpatrywanej sprawie o zakwestionowanie wartości celnej wynikającej z dokumentów dołączonych do zgłoszenia celnego zadecydowała przede wszystkim niska cena importowanego pojazdu ( [...] ) w stosunku do jego rzeczywistej wartości, oraz informacje wynikające z opinii technicznej nr [...] z dnia [...] wykonanej na zlecenie Prokuratury Okręgowej w G., z której wynika, że stopień zużycia z tytułu uszkodzeń w odniesieniu do wartość pojazdu na dzień [...] wynosi 19 % ( a nie 55 % - jak podano w opinii załączonej do zgłoszenia), natomiast wartość pojazdu w dniu zgłoszenia towaru do dopuszczenia do obrotu wynosiła [...]. Nadto niewiarygodność dokumentów potwierdzających wartość celną towaru wskazaną przez stronę zakwestionowano z uwagi, iż rzeczoznawca sporządzający opinię techniczną przedstawioną wraz z zgłoszeniem celnym w dacie sporządzania opinii zawieszony był w czynnościach rzeczoznawcy. Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił zasady ustalania wartości celnej towaru w sposób określony w art. 25-29 Kodeksu celnego i uznał, że w decyzji organu pierwszej instancji prawidłowe ustalenie metody ostatniej szansy -art. 29 Kodeksu celnego oraz prawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy przyjmując dane i wnioski wynikające z opinii technicznej nr [...] z dnia [...] sporządzonej przez J. B. W ocenie organu odwoławczego opinia techniczna przedłożona przez stronę w toku postępowania, wykonana przez rzeczoznawcę nie może być brana pod uwagę w niniejszej sprawie albowiem została wydana z pominięciem oględzin pojazdu, opiera się na przypuszczeniach i w znacznej części odnosi się do ustaleń poczynionych w opinii J. J., którego opinia nie może być dowodem w sprawie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego P. K. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] i zasądzenie na swoją rzecz od strony przeciwnej kosztów postępowania. W zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania określonych art. 121 i 122 Ordynacji podatkowej oraz przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 29 Kodeksu celnego. Skarżący podniósł, iż organ celny przyjmując jako właściwy dla importowanego samochodu kod taryfy celnej 8703 nie wziął pod uwagę, iż samochód nie był sprowadzony bezpośrednio od producenta, ale po zmianach umożliwiających nadanie mu cech i funkcji samochodu ciężarowego potwierdzonych rejestracją w A. W tym zakresie stanu technicznego pojazdu nie przeprowadzono żadnej opinii biegłego pomimo wniosku strony w odwołaniu. Zdaniem skarżącego organy celne , opinia techniczna sporządzona przez J. J. mogła być traktowana jako dowód z dokumentu i stanowić istotne źródło informacji o stanie samochodu w dacie zgłoszenia celnego. P. K. podniósł także, że bezzasadnie odrzucono opinię przedłożoną przez niego, w toku postępowania sporządzone przez rzeczoznawców "B" Łodzi. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi i przedstawił argumenty tożsame jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1§ 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych ( Dz. U.Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dokonana przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że skarga jest zasadna. Okolicznością bezsporną w sprawie jest to, że przedmiotem importu był towar -samochód używany, uszkodzony marki [...] rok produkcji [...] o poj. Silnika [...] nr nadwozia [...]. Strona określiła samochód jako ciężarowy, klasyfikując go do kodu taryfy 8704 21 991 i podała jego wartość celną na kwotę [...]. Zgodnie z art. 85 § 1 Kodeksu celnego należności celne przywozowe są wymagane według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia i według stawek w tym dniu obowiązujących. W sytuacji gdy organy celne powzięły wątpliwości co do prawidłowości podanej przez importera klasyfikacji towaru i wartości celnej zobowiązane były ustalić stan i wartość importowanego samochodu w sposób jednoznaczny i wyczerpujący, co jest o tyle istotne, że klasyfikację taryfową przeprowadza się w oparciu o zakres przedmiotowy towaru odniesieniu do jego stanu w dacie zgłoszenia celnego, a wartość celna jeżeli nie może być ustalona na podstawie wartości transakcyjnej, to znaczy ceny faktycznie zapłaconej lub należnej za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny ( art. 23 Kodeksu celnego) następuje stosownie do okoliczności przy wykorzystaniu metod, które zostały określone kolejno w art. 25 Kodeksu celnego ( czyli według wartości transakcyjnej identycznych towarów), Art. 26 ( według wartości transakcyjnych podobnych towarów), art. 27 ( przyjmując cenę jednostkową towarów przywożonych, bądź identycznych lub podobnych sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach) lub art. 28 ( według wartości kalkulowanej), a dopiero gdy wartość celna nie może być ustalona na podstawie tych metod jest ona ustalana na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym z zastosowaniem środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami art. VII Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlowych z 1999r. Porozumienie w sprawie stosowania tego artykułu oraz przepisanie tytułu II, działu III Kodeksu celnego ("Wartości celne towarów") w świetle pozostałych przepisów organy celne miały obowiązek ustalenia wartości celnej zgłoszonego do odprawy celnej używanego samochodu przy zastosowaniu tzw. metody ostatniej szansy (art. 29 § 1 Kodeksu celnego). Z zaskarżonej decyzji wynika, że stan towaru w celu określenia prawidłowej klasyfikacji taryfowej organ celny ustalił na podstawie dokumentów: oświadczenie autoryzowanego Dealera [...] iż pojazd wyprodukowany został jako samochód osobowy, austriackiej książki pojazdu przedstawionej przez stronę, w której określono rodzaj karoserii kombilimuzyna i podano, że posiada on 7 miejsc siedzących. Nie odnosi się natomiast do określenia, że na terenie A. samochód został zarejestrowany jako samochód ciężarowy i jako taki został wprowadzony na polski obszar celny, co wynika z rewizji celnej przeprowadzonej w dniu zgłoszenia. Zdaniem Sądu organ celny chcąc obalić wyniki własnej rewizji celnej dokonanej w dniu ogłoszenia winien był przy pomocy dozwolonych prawem środków dowodowych, wyjaśnić jakich zmian dokonano w samochodzie, które umożliwiały zmianę rejestracji na ciężarowy na terenie A., pomimo wyprodukowania go jako samochodu osobowego i po dokonaniu tych ustaleń rozważyć czy dokonane zmiany mają wpływ na klasyfikację taryfową importowanego samochodu w rozumieniu postanowień taryfy celnej. Słuszny okazał się zarzut skargi odnoszący się co do naruszenia zasad postępowania dowodowego w zakresie ustalenia wartości celnej importowanego pojazdu. Należy bowiem zauważyć, że organy celne ustaliły wartość celną samochodu wykorzystując jako dowód opinię złożoną do akt innej sprawy, wykonana na potrzeby innego postępowania, tj. postępowania karnego prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w G. Opinia ta nie ma charakteru dowodu z opinii biegłego, gdyż organ celny nie wydał uprzednio postanowienia w przedmiocie dopuszczenia dowodu, nie wyznaczył biegłego i nie zakreślił mu przedmiotu i granic, w jakich ma się wypowiedzieć. ( art. 197 ordynacji podatkowej). Opinia ta winna być traktowana jako dokument prywatny, na podstawie którego organy celne słusznie mogły zakwestionować wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które zostały dołączone do zgłoszenia celnego ( art. 23 § 7 Kodeksu celnego), znajdując podstawy do wszczęcia postępowania ( postanowienie z dnia [...]). Ustalenie faktów odnoszących się do stanu importowanego pojazdu w dniu zgłoszenia celnego, a w konsekwencji wartości celnej towaru na podstawie opinii błędnie traktowanej przez organ celny jako dowód z opinii biegłego narusza takie prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu. (art. 123 Ordynacji podatkowej). Strona bowiem powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzonego dowodu z opinii biegłego, ma prawo brać udział w przeprowadzaniu dowodu, może zadawać biegłemu pytania oraz składać wyjaśnienia. (Pr. wyroku NSA z dn. 18.12.1996 r. III SA 1033/95. ). Wskazać tu należy, że organy celne mogą dokonywać ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przy pomocy każdego środka dowodowego , który może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczny z prawem. Sposób i reguły gromadzenia materiału dowodowego muszą odpowiadać wymogom stawianym przez ustawodawcę w odniesieniu do rodzaju danego środka dowodowego z uwzględnieniem zasady wymaganego udziału strony w czynnościach dowodowych ( art. 190 Ordynacji podatkowej ). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ celny winien we własnym zakresie przeprowadzić postępowanie dowodowe, w celu ustalenia okoliczności faktycznych mających znaczenie dla prawidłowej klasyfikacji taryfowej i wartości celnej towaru. Zapewnić w toku prowadzonego postępowania dowodowego (opinii biegłego, zeznań świadków , oględzin) czynny udział stronie. Następnie zebrany wyczerpujący materiał dowodowy ocenić zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Mają na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c , art. 200 i art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ) /-/W. Długaszewska /-/ B.Sokołowska /-/ M.Kosewska J.P.