I SA/Po 2590/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2006r. sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego w sprawie określenia kwoty długu celnego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/W. Długaszewska /-/B. Sokołowska /-/M. Kosewska JMd Dyrektor Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] na podstawie art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz 926 ze zm.) w zw. z art. 13, art. 19 § 1, art. 23 § 1, art. 65 § 4 pkt 2 lit b i c i § 7, art. 83,art.85 § 1, art. 209, art.2311 § 1 pkt 1, art.262 i 266 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (tj. Dz. U. 2001, Nr 75 poz.802 ze zm.), §11 ust. 2 i § 20 a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie określenia szczególnych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia ( Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej oraz ust.7 Cz. I A Postanowień wstępnych do Taryfy celnej ( dz. u. Nr 158, poz.1036) uznał za nie prawidłowe zgłoszenia celne SAD Nr [...] w części dotyczącej kraju pochodzenia, zastosowania stawek celnych i obliczenia kwoty wynikającej z długu celnego. organ ustalił na nowo kwotę długu celnego w kwocie [...] i naliczył odsetki wyrównawcze. W uzasadnieniu powołując się na treść art. 3 § 1 pkt 24 ustawy Kodeks celny organ I instancji wyjaśnił, że zgłoszenie celne , to czynności, poprzez którą, osoba wyraża w wymaganej formie i w określony sposób zamiar objęcia towaru określoną procedurą celną. Zgłoszenie ma charakter deklaracji, w której strona sama określa kwotę długu celnego oraz przedstawia organowi celnemu towar i wszystkie dokumenty niezbędne do objęcia towaru procedurą celną, do której jest zgłaszany . Zgodnie natomiast z art. 83 Kodeksu celnego organ celny po zwolnieni towarów może z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać kontroli zgłoszenia. Po zwolnieniu towaru organ celny może w szczególności kontrolować dokumenty i dane handlowe dotyczące operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem. Organ wyjaśnił też , że weryfikacja świadectw pochodzenia towaru opiera się na § 20 a rozporządzenia Rady ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. W przedmiotowej sprawie w wyniku weryfikacji tureckie organy celne zakwestionowały wiarygodność świadectw pochodzenia dołączonych do dokumentów SAD. Zgodnie z ust. 7 Części I.A Postanowień Wstępnych do taryfy celnej do towarów, dla których nie można ustalić kraju lub regionu pochodzenia stosuje się stawkę autonomiczną podwyższoną o 100% lub stawkę celną Konwencyjną podwyższoną o 100%, jeżeli jest wyższa od stawki autonomicznej. Organ podniósł też, że część towaru objętego zgłoszeniem jest towarem sekcji XI oraz pozycji 6401-6405, który znajduje się na liście wykazu towarów przywożonych na polski obszar celny, którego pochodzenie musi być udokumentowane. Na tej podstawie uznano, że powyższe zgłoszenia celne dokonywane przez firmę "A" P.B. za nieprawidłowe. Organ zwrócił też uwagę, że strona postępowania pomimo zawiadomienia o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem nie brała udziału w postępowaniu. Organ I instancji skierował zawiadomienie o przystąpieniu do kontroli siedziby filii w Poznaniu, jednakże pismo wróciło z adnotacją " nie podjęto w terminie" . Pismo o możliwości wypowiedzenia się odnośnie materiału dowodowego skierowano na drugi adres w B., i na adres w P. Pierwsze powróciło z adnotacją "adresat nieznany", a drugie "nie podjęto w terminie". Powyższą decyzje wysłano stronie na adres w P. Pismem z dnia [...] P. B. zwrócił się do Dyrektora Izby Celnej o wyjaśnienie podstaw obciążenia go kwotą [...] która wynika z decyzji z dnia [...]. O istnieniu decyzji dowiedział się z upomnienia otrzymanego w dniu [...]. Podniósł, że decyzji dotychczas nie otrzymał w związku z czym nie może wnieść odwołania. Pismem z dnia [...] P. B. złożył wniosek o przywrócenie terminu wniesienia odwołania , w którym wyjaśnił, że po 35 miesiącach od dnia dokonania zgłoszeń celnych wydano decyzje uznając je za nieprawidłowe. w tym czasie dokonał likwidacji firmy. Pomimo, że decyzji nie otrzymał doręczono mu upomnienie o obowiązku uiszczenia kwoty długu celnego. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej na podstawie art. 162 § 1 i §22, art. 163 §2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa w zw. z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W ocenie organu strona nie uprawdopodobniła , że uchybienie terminu nastąpiło bez winy, a nie odebranie korespondencji mogło wynikać z uporczywego uchylania się P. B., względnie jego współpracowników od odbierania korespondencji. P. B. wniósł skargę na powyższe postanowienie domagając się jego uchylenia . Wyjaśnił, że [...] firma [...] została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej w związku z tym twierdzi, że decyzja o uznaniu przedmiotowych zgłoszeń celnych za nieprawidłowe i określeniu kwoty długu celnego wraz z odsetkami wyrównawczymi nie została mu skutecznie doręczona. Podnosi, że [...] organ egzekucyjny ustalił prawidłowo adres do doręczeń - B. Po doręczeniu decyzji w terminie siedmiu dni wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wykazał tym samym brak winy w uchybieniu terminu. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa zainicjowana wniesieniem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. 153 poz.1269) i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz.1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1271). Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem , nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Również w myśl art. 3 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem i nie mają uprawnień do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Jednocześnie z przepisu art. 134 §1 ostatnio cytowanej ustawy wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednocześnie związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przedmiotowej sprawie kwestią sporną jest to czy zasadnie organ odwoławczy odmówił P. B. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...]. Kwestia ta pozostaje w bezpośrednim związku z uznaniem czy doręczenie przedmiotowej decyzji było skuteczne. Różnica w stanowisku stron wynika z tego, że organ celny twierdzi , że doręczenie zastępcze na adres filii firmy [...] w P. było prawidłowe, skarżący stoi natomiast na stanowisku, że decyzji mu nie doręczono, albowiem zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej w dniu [...]. Organ opiera zasadność swego rozstrzygnięcia na skuteczności dokonania tzw. doręczenia zasadniczego, uregulowanego w art. 150 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. 137, poz.926 ze zm.), zgodnie z którym w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art.149 Ordynacji podatkowej poczta przechowuje pismo przez okres 7 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczenia pisma przez pocztę. zawiadomienie o pozostawieni pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia , w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w §1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Jak przyjmuje się w orzecznictwie doręczenie zastępcze wprowadza swoistą fikcje prawną. Należy zważyć, że doręczenie to jest w pełni skuteczne i wywiera takie same skutki jak doręczenie rzeczywiste pisma adresatowi. Dotyczy wszelkich pism wydawanych w toku postępowania przez organ prowadzący postępowanie , a wiec również decyzji . Jednym ze skutków doręczenia decyzji w postępowaniu podatkowym jest rozpoczęcie biegu terminów przewidzianych przepisach postępowania związanych z doręczeniem decyzji, w tym również terminów do wniesienia środków zaskarżenia decyzji trybie zwyczajnym i nadzwyczajnym postępowania (por. wyrok WSA z dnia 25 lutego 2004r., III SA 1650/02, LEX 113592). W piśmiennictwie prezentowany jest pogląd, ze skutki tego rodzaju doręczenia mogą być obalone przeciwdowodem potwierdzającym, ze adresat pisma nie miał obiektywnej możliwości zapoznania się z treścią pisma doręczonego w takim trybie art. 148 §1 lub art.149(por. Z. Janowicz, Kodeks Postępowania Administracyjnego - Komentarz, Warszawa 1991,s.145). Jednakże warunkiem zastosowania przepisu art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej jest to, aby adresat pisma istotnie wykonał działalność gospodarczą pod wskazanym adresem, a nie jest możliwe doręczenie mu pisma w sposób przewidziany w przepisach (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 1995r.,IICRN 4/95 - niepublikowanie). Jak wynika z akt sprawy skarżący dokonując zgłoszę celnych posługiwał się dwoma adresami, głównie jednak adresem w B., podawał też adres filii w P. Podkreślić należy, że zgłoszenia objęte decyzją dokonywane były w kwietniu 1999 r., a postępowanie weryfikacyjne wszczęto po prawie dwóch latach. Zawiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w związku przystąpieniem do kontroli zgłoszeń z dnia [...] wysłano na adres w P. i w B. Pierwsze pismo wróciło z adnotacją "nie podjęto w terminie", drugie - "adresat nieznany". Kolejne pisma wysłano wyłącznie na adres w P. i wracały z taką samą adnotacja. Organ celny nie podjął jednak żadnych prób w celu ustalenia adresu P. B. Jak wcześniej wskazano, doręczenie zastępcze jest skuteczne jedynie wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość znany jest organowi adres strony. Twierdzenia organu , że nie odebranie pism mogło wynikać z uporczywego uchybiania się strony, jest jedynie domysłem, który należało wyjaśnić zwłaszcza, że do dnia wydania decyzji upłynął kolejny rok. Warto też podkreślić, ze na etapie postępowania egzekucyjnego organ ustalił prawidłowo adres skarżącego i skutecznie dołączył mu upomnienie. Organ celny mógł zwrócić się do urzędu skarbowego o wyjaśnienie aktualnej sytuacji skarżącego czy do organu ewidencyjnego. Mógł też ustalić adres zamieszkania poprzez Wydział Meldunkowy Urzędu Miasta w B. Z uwagi na nieskuteczność doręczenia zastępczego należało podkreślić zasadność zarzutów zawartych w skardze. W ocenie Sądu zaniechanie ustalenia adresu P. B. spowodowało, że skarżący został pobawiony prawa czynnego udziału w postępowaniu. Z tego powodu, zaskarżone postanowienie nie mogło ostać się w obrocie prawnym i dlatego przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie uwzględnienie wskazanych wyżej okoliczności. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 §1 pkt 1 a i c oraz art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji. /-/W. Długaszewska /-/B. Sokołowska /-/M. Kosewska JM