I SA/Po 2592/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska /spr./ Sędziowie NSA Sylwia Zapalska as.sąd. WSA Maciej Jaśniewicz Protokolant: st.sekr.sąd Urszula Kosowska po rozpoznaniu w dniu 02 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi Spółka "A" B. i J.T. spółka jawna na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie podatku od towarów i usług o d d a l a s k a r g ę /-/M.Jaśniewicz /-/M.Skwierzyńska /-/S.Zapalska 1 Sygn. akt I SA/Po 2592/03 Uzasadnienie Spółka jawna J. i B. T. "A" w L. pismem z dnia [...]r. wystąpiła do Urzędu Skarbowego z wnioskiem o zwrot nadpłaconego, jej zdaniem, dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od września do grudnia [...]r. w kwocie [...]zł. Wniosek ten spółka uzasadniła przedawnieniem tego zobowiązania za miesiące od września do listopada [...]r. z dniem [...]grudnia 2002r. Mimo to podatnik w dniu 2 stycznia 2003r. zapłacił w.w kwotę bowiem, zgodnie z decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej doręczoną w dniu 19 grudnia 2002r., dodatkowe zobowiązanie podatkowe należało wpłacić w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, a termin ten mijał w dniu 2 stycznia 2003r. Tym samym zapłata w.w należności była nienależna zgodnie z art. 74 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Urząd Skarbowy decyzją z dnia [...]r., na podstawie art. 72 § 1, art. 73 Ordynacji podatkowej, odmówił zwrotu kwoty [...] zł uznając, że nie stanowi ona nadpłaty w rozumieniu art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy stwierdził, że przed wydaniem rozstrzygnięcia w tej sprawie postanowieniem z dnia [...]r. zawiesił postępowanie do czasu rozstrzygnięcia przez Dyrektora Izby Skarbowej odwołania podatnika od decyzji I instancji z dnia [...]r. w sprawie określenia podatku od towarów i usług za miesiące od września do grudnia [...]r. oraz ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego. Postanowienie to Izba Skarbowa uchyliła w związku z zażaleniem podatnika z dnia [...]r. Wcześniej, w dniu [...]r., Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną odwołaniem decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...]r. w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące [...]r. Po podjęciu zawieszonego postępowania Urząd Skarbowy rozpatrując wniosek Spółki "A" stwierdził, że podatnik wbrew obowiązkowi w deklaracjach VAT-7 za miesiące wrzesień i październik [...]r. wykazał zawyżoną kwotę zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym, a za miesiąc listopad i grudzień [...]r. wykazał nadwyżkę podatku należnego nad naliczonym podlegającą wpłaceniu do Urzędu Skarbowego w wysokości niższej niż należna, co skutkowało określeniem prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego i ustaleniem dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za te miesiące. Zgodnie z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia ulega przerwaniu wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Podatnik w dniu [...]r. został powiadomiony o zajęciu jego rachunku bankowego, w związku z czym nastąpiło przerwanie biegu 5-letniego przedawnienia, co spowodowało, że dodatkowe zobowiązanie podatkowe ustalone w decyzji z dnia [...]r., którego termin zapłaty mijał 2 stycznia 2003r. i które w tym dniu zostało zapłacone, było należne. W związku z tym brak podstaw do stwierdzenia nadpłaty. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...]r. na podstawie art. 233 § 1 pkt 2a i art. 208 Ordynacji podatkowej, uchylił w całości zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie w sprawie. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że skoro w związku z odwołaniem podatnika, Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...]r. w sprawie określenia podatku od towarów i usług za miesiące od września do listopada [...]r. oraz ustalenia za te miesiące dodatkowego zobowiązania podatkowego, to tym samym decyzja I instancji stała się ostateczna, co pozwala na stwierdzenie, że uiszczenie zobowiązania podatkowego na podstawie ostatecznej decyzji nie może być uznane za nienależne i skutkować stwierdzenie nadpłaty i w konsekwencji zwrot wpłaconej kwoty. Powołując się na przepis art. 79 § 1 Ordynacji podatkowej organ II instancji stwierdził ponadto, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty nie może się toczyć równolegle z postępowaniem podatkowym. Podatnik zaś złożył wniosek o stwierdzenie nadpłaty w toku postępowania odwoławczego, co czyni go bezprzedmiotowym wobec braku podstaw do stwierdzenia nadpłaty. 3 Decyzję tę pełnomocnik B. i J. T. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji I instancji. W uzasadnieniu skargi w.w podnosi w szczególności, że dodatkowe zobowiązanie podatkowe za miesiące wrzesień, październik i listopad [...]r. uległo przedawnieniu z dniem [...]grudnia 2002r., wobec czego wpłacona z tego tytułu w dniu 2 stycznia 2003r. kwota stanowiła uiszczenie nienależnego podatku w rozumieniu art. 79 § 1 Ordynacji podatkowej. Dodatkowe zobowiązanie podatkowe powstaje z chwilą doręczenia decyzji ustalającej jego wysokość, a termin jego płatności to 14 dni od dnia doręczenia decyzji w tej sprawie. Zobowiązanie to podlega takiemu samemu okresowi przedawnienia co zobowiązanie określone przez organ podatkowy (art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej). Zobowiązanie podatkowe określone w decyzji z [...]r. zostało wykonane w trybie egzekucji administracyjnej, co nie było możliwe w odniesieniu do dodatkowego zobowiązania podatkowego, którego termin płatności mijał 2 stycznia 2003r. Ponadto strona skarżąca zarzuca zaskarżonej decyzji naruszenie przepisu art. 79 § 1 i art. 208 Ordynacji podatkowej i wskazuje, że organ podatkowy powołując się na art. 79 § 1 tejże Ordynacji podatkowej nie wydał postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w trybie art. 165a Ordynacji podatkowej. Skoro organ I instancji wydał decyzję rozstrzygającą sprawę co do meritum to i organ odwoławczy winien również tak załatwić sprawę jeżeli przedmiot postępowania, wobec zaistnienia przedawnienia, istnieje. Z kolei w piśmie procesowym z dnia [...]r. pełnomocnik wspólników spółki "A" modyfikuje swoje stanowisko w kwestii przedawnienia stwierdzając, że zgodnie z art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej okres przedawnienia dodatkowego zobowiązania podatkowego wynosi 3 lata (a nie 5). Powołuje się też na wyroki NSA sygn. akt III SA* 43/03 i III SA 1813/03 oraz sygn. akt FSK 40/04 z dnia 24 maja 2004r. W związku z tym podatnik w każdym czasie mógł się domagać zwrotu uiszczonego nienależnie podatku, niezależnie od bytu prawnego decyzji podatkowych. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wnosi ojej oddalenie. 4 Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpatrując sprawę na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zważył, co następuje: Izba Skarbowa, po rozpatrzeniu odwołania podatnika, zaskarżoną decyzją uchyliła w całości decyzję I instancji i umorzyła postępowanie w sprawie, wskazując w sentencji jako podstawę prawną przepis art. 233 § 1 pkt 2a i art. 208 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu organ odwoławczy ustosunkował się do kwestii niezasadności stwierdzenia nadpłaty, a ponadto powołał się na przepis art. 79 § 1 Ordynacji podatkowej stanowiący, że w czasie toczącego się postępowania podatkowego (na etapie odwoławczym) nie może zostać wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty. Skoro więc Urząd Skarbowy wszczął mimo to postępowanie w tej sprawie i rozpatrzył wniosek co do meritum, to tym samym rażąco naruszył powołany wyżej przepis. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wskazano co prawda w sposób precyzyjny, że o rozstrzygnięciu sprawy w postępowaniu odwoławczym przesądziło niezgodne z art. 79 § 1 Ordynacji podatkowej działanie organu I instancji, tym nie mniej właśnie ta okoliczność zadecydowała o konieczności uchylenia decyzji Urzędu Skarbowego w całości i o umorzeniu postępowania. Zauważyć też należy, że z treści przepisu art. 233 Ordynacji podatkowej wynika, że jeżeli w postępowaniu odwoławczym organ II instancji stwierdzi zaistnienie przyczyny uzasadniającej stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (np. art. 247 § 1 pkt 3 Op - rażące naruszenie prawa) nie może stwierdzić w swej decyzji nieważności decyzji I instancji, lecz może jedynie uchylić tę decyzję, a w konsekwencji umorzyć postępowanie, co miało miejsce w sprawie. Zaskarżone rozstrzygnięcie oparte więc zostało na przepisach regulujących postępowanie podatkowe. Zbędne było natomiast powoływanie w sentencji zaskarżonej decyzji jako podstawy rozstrzygnięcia przepisu art. 208 Ordynacji podatkowej traktującego o bezprzedmiotowości postępowania tym bardziej, że z uzasadnienia nie wynika, by kwestię tę organ odwoławczy w ogóle brał pod uwagę. Umorzenie postępowania nie musi bowiem wiązać się z jego bezprzedmiotowością. Wskazane uchybienia zaskarżonej decyzji nie są jednak na tyle istotne, by rzutowały na ocenę prawidłowości uchylenia decyzji organu podatkowego I instancji i umorzenia postępowania w sprawie, skoro inne rozstrzygnięcie sprawy nie było zasadne. W związku z tym ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji prowadziłoby jedynie do przewlekłości postępowania. W związku z tym, że zaskarżona decyzja oparta została na przepisach postępowania i ma charakter rozstrzygnięcia formalnego, a nie merytorycznie załatwiającego sprawę bytu nadpłaty, pozostałe argumenty skargi i pisma procesowego nie są istotne w kwestii oceny zgodności z prawem tejże decyzji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. /-/M.Jaśniewicz /-/M.Skwierzyńska /-/S.Zapalska