I SA/Po 2622/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Sędziowie NSA Maria Skwierzyńska as. sąd. WSA Maciej Jaśniewicz Protokolant: sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi P.H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz P. H. kwotę 10,- zł (dziesięć złotych), tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ M. Jaśniewicz /-/ W. Zygmont /-/ M. Skwierzyńska Zobowiązany P.H. nie płacił w okresie od [...].09.1998r. do [...]12.1999r. za postoje własnego pojazdu w strefie parkowania. Wierzyciel ZDM w P. wystosował do zobowiązanego upomnienie z dnia [...]12. 1999r., w którym wezwał zobowiązanego do zapłaty należności pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wobec bezskutecznego upływu wyznaczonego do zapłaty terminu, wierzyciel sporządził tytuł wykonawczy i przekazał go wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji do Naczelnika Urzędu Skarbowego . Zobowiązany, w piśmie skierowanym do Urzędu Skarbowego i zakwalifikowanym jako zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji, podnosił, że jest mieszkańcem obszaru, objętego strefą, po wprowadzeniu której początkowo wykupywał identyfikator, umożliwiający parkowanie w pobliżu miejsca zamieszkania, następnie jednak - wobec znacznej podwyżki opłaty za identyfikator - zrezygnował z jego zakupu. Nie płacił też za postój w innej formie gdyż uważał pobieranie opłat za bezprawne. Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia [...] 07.2003r., Nr [...]. wezwał wierzyciela do zajęcia stanowiska w sprawie zarzutów zobowiązanego. Wierzyciel Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich postanowieniem z dnia [...].08.2003r. nr [...], na podstawie art. 17 § 1 i art. 34 ustawy z dn. 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, oraz art. 106 § 5 kpa uznał zarzuty za zasadne w części dotyczącej wymagalności opłat ustalonych w oparciu o Uchwałę Nr 526/96 Zarządu Miasta P. z dnia [...].11.1996r. w sprawie opłat za parkowanie pojazdów na drogach publicznych w P. - uznanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dn. 30.04.1999r. za niezgodną z prawem (sygn. akt II SA/Po 905-906-907/98) i umniejszył należność główną wymienioną, w tytule wykonawczym do kwoty [...]zł - wymagalnej na podstawie Zarządzenia 22/99 Prezydenta Miasta P. z dnia [...]05.1999r. w sprawie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w P. oraz Zarządzenia Nr 41/99 Prezydenta Miasta P. z dnia [...].08.1999r. w sprawie zmiany Zarządzenia Nr 22/99 dotyczącego tych opłat, a także odstąpił od żądania odsetek za zwłokę od. Natomiast nie uznał za zasadne zarzutów dotyczących braku podstaw prawnych należności powstałych po wydaniu wyroku sądu administracyjnego. Uzasadniając wypowiedź wierzyciel stwierdził, że podstawę należności określonych w tytule wykonawczym stanowiła m.in. Uchwała Nr 526/96 Zarządu Miasta P. z dn. [...]11.1996r. w sprawie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w P.. Jednakże z uwagi na uznanie tej uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30.04.1999r. (sygn. akt II SA/Po 905-906-907/98) za niezgodną z prawem, nie powinna ona stanowić podstawy obowiązku wnoszenia opłat za postoje pojazdów w Strefie Parkowania w okresie od jej uchwalenia do wydania wyroku. Zatem należało umniejszyć należność główną do kwoty [...]zł. Ta zaś kwota jest wymagalna, bowiem dotyczy zapłaty za nieopłacone postoje w okresie po wydaniu wyroku, kiedy to obowiązek wniesienia opłaty za postoje pojazdu w Strefie Parkowania wynikał z Zarządzenia Nr 22/99 Prezydenta Miasta P. z dnia [...].05.1999r. w sprawie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w P. oraz Zarządzenia Nr 41/99 Prezydenta Miasta P. z dnia [...].08.1999r. w sprawie zmiany Zarządzenia Nr 22/99 dotyczącego tych opłat. Zasadne jest dochodzenie nie uiszczonych opłat za te postoje zaistniałe w okresie od [...].05.1999r. do [...].12.1999r. Przepisy wprowadzające opłaty za parkowanie pojazdów na drogach publicznych w P. obowiązujące w okresie kiedy w Strefie Parkowania stwierdzono postoje pojazdu zobowiązanego bez wymaganej opłaty, nie były zaskarżone do Trybunału Konstytucyjnego. Wówczas bowiem obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5.07.1994r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych (Dz.U. Nr 89, poz. 416). Wobec tego, po zaliczeniu kwoty [...]zł pobranej przez organ egzekucyjny, pozostaje do uregulowania kwota [...]należności głównej oraz [...]zł kosztów upomnienia (łącznie [...]zł). W zażaleniu zobowiązany podtrzymał dotychczasowe stanowisko stwierdzając, że dochodzenie od jakichkolwiek opłat za parkowanie jest bezprawne gdyż akty prawa miejscowego, wprowadzające odpłatność za parkowanie nie miały umocowania ustawowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...]. nr [...] na podstawie m. in. art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 kpa w zw. z art.17 , art. 18 oraz art. 34 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji a także art.13 ust. 4 ustawy z dnia 21.03.1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000r. Nr 71, poz. 838), § 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5.07.1994r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych (Dz. U. Nr 89, poz. 416) oraz Zarządzeń Prezydenta Miasta P. Nr 22/99 z 7.05.1999r. i Nr 41/99 z dnia 10.08.1999r. w sprawie opłat za parkowanie na drogach publicznych w P. - utrzymał w mocy postanowienie wierzyciela wyrażające stanowisko wobec zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Uzasadniając postanowienie organ odwoławczy podał, że zarządzenia Prezydenta Miasta P. w sprawie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w P. - Nr 22/99 z 7.05.1999r. i Nr 41/99 z dnia 10.08.1999r. - zapadły w oparciu o przepis § 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5.07.1994r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych, przyznający kompetencję do wprowadzania opłat organom zarządzającym ruchem na drodze. Z kolei delegacja do wydania rozporządzenia wynikała z art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 21.03.1985r. o drogach publicznych. Organ odwoławczy nie jest powołany do oceny legalności aktów prawa miejscowego (a powołane wyżej Zarządzenia mają niewątpliwie taki charakter) ani, tym bardziej, do badania zgodności rozporządzeń z ustawami czy ustaw z Konstytucją. Po odjęciu postojów samochodu zobowiązanego, które przypadały w okresie obowiązywania Uchwały Zarządu Nr 526/96, pozostały 34 nieopłacone postoje, za które zobowiązany nie uiścił należności dobrowolnie, więc zachodziły podstawy do jej dochodzenia w drodze egzekucji administracyjnej - w maksymalnej wysokości. W skardze zobowiązany zwrócił się z prośbą o rozstrzygnięcie czy zarządzenie Nr 22/99 Prezydenta Miasta P. z dnia [...].05 1999r. oraz zarządzenie Nr 41/99 Prezydenta Miasta P. z dnia [...].08.1999r. jest zgodne z Konstytucją RP. Zdaniem zobowiązanego w latach 1998, 1999 nie było ustawy na podstawie której Prezydent Miasta P. mógłby wydać powyższe zarządzenia. Ponadto wierzyciel nie wyjaśnia przyczyn drastycznej podwyżki opłat za identyfikatory. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego, jako niezgodne z prawem. Powody. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć z innych przyczyn aniżeli w niej podniesione (art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zarzuty są środkiem prawnym przysługującym w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie zaś w jego toku. Według w art. 27 § 1 pkt 9 w zw. z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego należy wnieść w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. W dalszych etapach postępowania pozostaje zobowiązanemu tylko obrona przed egzekucją poprzez przedstawienie organowi egzekucyjnemu dowodów stwierdzających wykonanie, umorzenie, wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku, odroczenie wykonania obowiązku, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych, albo gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego (art. 45 ustawy). Jednakże kwestie te rozstrzygane wyłącznie przez organ egzekucyjny, bez uzyskiwania stanowiska wierzyciela. Rozpoznanie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest możliwe jedynie w razie ich wniesienia i to wniesienia w terminie. Zarzut wniesiony po terminie (7 dni od dnia dokonania czynności egzekucyjnej lub doręczenia tytułu wykonawczego) nie podlega rozpatrzeniu, chyba że organ egzekucyjny uwzględni wniosek zobowiązanego o przywrócenie terminu do jego złożenia (art. 18 ustawy w zw. z art. 58 i art. 59 kpa). W osądzanej sprawie organ egzekucyjny zamiast ustalić w pierwszej kolejności, czy pismo zobowiązanego to istotnie zarzuty i czy zostały wniesione w terminie, uruchomił procedurę zajmowania stanowiska przez wierzyciela (art. 34 § 1 ustawy). Wprawdzie wierzyciel zajął stanowisko, ale w tej sytuacji niedopuszczalne jest wypowiadanie się przez sąd co do jego zasadności, skoro brak podstaw do przyjęcia, że organ egzekucyjny był w ogóle uprawniony do wystąpienia w tej kwestii do wierzyciela. NSA w wyroku z dnia 24.10.2000r., I SA/Ka 712/99, Lex nr 44897 stwierdził, że jeśli pomimo uchybienia terminu organ egzekucyjny rozpoznał zarzuty, to stosownie do art. 138 § 1 kpa, organ wyższego stopnia rozpoznając zażalenie na postanowienie o rozpatrzeniu zarzutów uchyla postanowienie i umarza postępowanie w tym zakresie. W takim przypadku nie ma bowiem podstaw do czynności organu egzekucyjnego, których uruchomienie może nastąpić wyłącznie w wyniku skutecznie wniesionego zarzutu, zaś w wyroku z dnia 8.02.1994r., sygn. akt SA Wr 1463/93, stwierdził, iż uchybienie terminu do złożenia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne powoduje bezskuteczność czynności zobowiązanego. Ponadto wyrażany bywa w orzecznictwie także pogląd, że rozpatrzenie środka zaskarżenia wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowić może nawet rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Rozpatrując ponownie sprawę organ egzekucyjny wyjaśni, czy pismo zobowiązanego z dnia 4 lipca 2003r., to istotnie zarzuty i czy wniesione zostały w terminie i czy pismo odpowiada wymogom formalnym podania w postępowaniu administracyjnym, czy też może jest to jakiś inny środek zaskarżenia, przewidziany w dalszych etapach postępowania egzekucyjnego. W dniu [...].07.2003r. organ egzekucyjny skonstatował, że wymienione pismo zobowiązanego to " zarzut na nieistnienie obowiązku", pomimo że pismo to wniesione zostało po ponad dwóch latach od daty wystawienia tytułu wykonawczego i zajęciu w dniu [...].06.2001r. wierzytelności zobowiązanego. Dlatego na podstawie art. 145 1 pkt 1 lit.c, art. 134 § 1, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł sąd jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania między stronami orzekł sąd na podstawie art. 200 powyższej ustawy. /-/ M. Jaśniewicz /-/ W. Zygmont /-/ M. Skwierzyńska