I SA/Po 2637/03

WyrokWSA w Poznaniu2005-11-08

Skład orzekający: Maria Skwierzyńska, Janusz Ruszyński, Maciej Jaśniewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzje organów podatkowych odmawiające umorzenia zaległości podatkowych mogą zostać utrzymane w mocy, jeśli postanowienie organu samorządowego wyrażające brak zgody na umorzenie zostało wydane z naruszeniem przepisów proceduralnych Ordynacji podatkowej?
Ratio decidendi
Decyzje organów podatkowych odmawiające umorzenia zaległości podatkowych są nieważne, jeśli opierają się na postanowieniu organu samorządowego, które zostało wydane z naruszeniem przepisów proceduralnych, w szczególności gdy brak jest pouczenia o prawie do zażalenia oraz doręczenia postanowienia stronie. Takie naruszenia pozbawiają stronę możliwości obrony jej interesów i stanowią podstawę do uchylenia decyzji.
Stan faktyczny
E. P. złożył wniosek o umorzenie zaległości podatkowych z tytułu karty podatkowej oraz rozłożenie ich na raty, wskazując na trudną sytuację finansową i rodzinną. Urząd Skarbowy zwrócił się do Burmistrza Gminy o wyrażenie zgody na umorzenie, który odmówił zgody postanowieniem wydanym z naruszeniem przepisów proceduralnych. Organ podatkowy odmówił umorzenia zaległości, a Izba Skarbowa utrzymała tę decyzję w mocy. Skarżący zaskarżył decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego oraz postanowienie Burmistrza Gminy.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska (spr.) Sędziowie NSA Janusz Ruszyński Asesor sądowy Maciej Jaśniewicz Protokolant: sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu w dniu 08 listopada 2005r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych w zryczałtowanym podatku dochodowym uchyla zaskarżoną decyzję, poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] roku nr [...] oraz postanowienie Burmistrza Gminy z dnia [...] nr [...]; /-/M. Jaśniewicz /-/ M. Skwierzyńska /-/ J. Ruszyński L.Sz. E. P. wystąpił do Urzędu Skarbowego z wnioskiem o umorzenie zaległości z tytułu karty podatkowej lub rozłożenie na raty tej zaległości i umorzenie odsetek za okres od grudnia 1996r do stycznia 2002r. Wniosek ten uzasadnił swoją trudną sytuacją finansową i rodzinną tj. otrzymywaniem emerytury w wysokości [...] zł oraz utrzymywaniem niepełnosprawnego syna, który otrzymuje rentę w kwocie [...] zł. Urząd Skarbowy zwrócił się do Prezydenta Miasta o zajęcie stanowiska w sprawie zasadności zastosowania ww. ulgi w spłacie przez E. P. zaległości w kwocie [...] zł i odsetek w wysokości [...] zł. Prezydent Miasta przekazał sprawę do załatwienia wg właściwości Burmistrzowi , który postanowieniem z dnia [...] na podstawie art. 216 § 1 Ordynacji podatkowej i art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 26 listopada 1998r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 - 2003r. (Dz. U. Nr 150, poz. 9983 ze zm.) odmówił wyrażenia zgody na umorzenie zaległości z tytułu karty podatkowej i odsetek od zaległości podatkowej. Ww. organ stwierdził, że podatnik posiada nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, która ma określoną wartość i z której (sprzedaży) podatnik może zaspokoić wierzyciela. Po otrzymaniu tego postanowienia Urząd Skarbowy decyzją z dnia [...] , na podstawie art. 67 § 1 i § 1a Ordynacji podatkowej, odmówił E. P. umorzenia zaległości podatkowej w kwocie [...] zł z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego opłacanego w formie karty podatkowej za okres od grudnia 1999r. do stycznia 2002r. oraz odsetek od tej zaległości podatkowej w kwocie [...] zł liczonych na dzień złożenia wniosku. Organ podatkowy ustalił, że po uwzględnieniu wydatków na opłaty za gaz, energię, wodę i opał na utrzymanie podatnika i jego syna pozostaje kwota [...] zł miesięcznie, z czego [...] zł miesięcznie jest ściągane w trybie egzekucji na poczet ww. zobowiązań. Urząd Skarbowy uznał więc, że w świetle dokonanych ustaleń po stronie podatnika nie występuje ważny interes, który mógłby zaistnieć w przypadku nadzwyczajnych losowych zdarzeń, które spowodowałyby, że nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowych. Organ podatkowy wskazuje też na to, że podatnik nie zgłaszał przerw w działalności, mimo, iż jak twierdzi miały one miejsce, a także na możliwość sprzedaży nieruchomości w celu uregulowania zaległości podatkowych. Izba Skarbowa, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podnosi m. in., że chociaż na utrzymanie podatnika i jego 33 letniego syna dotkniętego całkowitym niedorozwojem umysłowym pozostaje kwota [...] zł, to jednak posiada on grunt, którego sprzedaż pozwoliłaby zaspokoić wierzyciela. Poza tym Izba Skarbowa zauważa, że podatnik nie uregulował przez okres 5 lat należności podatkowych, mimo iż co roku otrzymywał decyzje o ich wymiarze i nie zgłaszał przerwy w działalności gospodarczej, co wskazuje na lekceważenia obowiązków podatkowych. Stwierdza też, że podatnik oświadczył do protokołu zapoznania go z materiałem zebranym w sprawie, że grunt rolny sprzedał sąsiadowi za [...] zł, lecz nie sporządzono jeszcze aktu notarialnego. Zdaniem organu II instancji wskazuje to na to, ze podatnik mógł umniejszyć istniejącą zaległość podatkową. Nie podjął też w urzędzie pocztowym decyzji w sprawie rozłożenia zaległości na raty. Decyzję tę E. P. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Treść skargi ogranicza się do prośby o rozpatrzenie jego sprawy załatwionej odmownie przez organy podatkowe. Izba Skarbowa w odpowiedzi na skargę wnosi o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpatrując sprawę na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zważył, co następuje: Zgodnie z postanowieniem przepisu art.3 pkt. 1 lit. "e" ustawy z dnia 26 listopada 1998r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 - 2003 (Dz. U. Nr 150, poz. 983 ze zm.) wpływy ze zryczałtowanego podatku dochodowego w formie karty podatkowej stanowią dochód gminy. W związku z tym umorzenie bądź rozłożenie na raty zaległości podatkowych z tego tytułu wymaga zgody organu samorządowego. W tej sytuacji organ podatkowy przed wydaniem decyzji w sprawie umorzenia obowiązany był uzyskać zgodę organu gminy, do czego obligował go przepis art. 209 § 1 Ordynacji podatkowej. Tym samym, w myśl przepisu art. 217 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, wydane przez Burmistrza Gminy postanowienie z dnia [...] w sprawie nie wyrażenia zgody na umorzenie E. P. winno zawierać pouczenie o przysługującym mu prawie wniesienia zażalenia. Co więcej postanowienie to, o czym przesądza art. 217 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, winno zawierać oznaczenie strony, której należało je doręczyć w myśl art. 218 ww. Ordynacji. Burmistrz Gminy, wbrew wymogom określonym w powołanych wyżej przepisach Ordynacji podatkowej, wydane przez siebie postanowienie zaadresował jedynie do Urzędu Skarbowego i jedynie jemu je doręczył. Organ podatkowy tak I jak i drugiej instancji nie dostrzegł wskazanych wadliwości postanowienia burmistrza i wydał decyzje odmawiające umorzenia skarżącemu określonych zaległości podatkowych i odsetek w sytuacji, gdy ww. postanowienie nie było ostateczne i ponadto wydane zostało z naruszeniem wyżej wskazanych przepisów, a także pozbawiało stronę możliwości obrony jej interesów, co stanowiło negatywną przesłankę uniemożliwiającą wydanie wskazanych decyzji. Z tych względów zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu podatkowego I instancji oraz postanowienie Burmistrza Gminy nie mogą ostać się w obrocie prawnym, wobec czego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. NR 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. /-/M. Jaśniewicz /-/ M. Skwierzyńska /-/ J. Ruszyński L.Sz.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło