I SA/Po 264/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku EW o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2004r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: zwolnić skarżącą od kosztów sądowych. EW, reprezentowana przez doradcę podatkowego MG pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2004r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Skarżąca złożyła również sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że jest osobą rozwiedzioną i samotnie wychowuje córkę. Nie posiada żadnych dochodów z wyjątkiem alimentów na dziecko w kwocie [...] miesięcznie. Wnioskodawczyni pozostaje bez pracy i jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy i nie przysługuje jej prawo do zasiłku. Skarżąca podała, że pracę straciła [...], od tego czasu szuka pracy, jednak na razie bezskutecznie. Wskazała, że jedynym wartościowym składnikiem jej majątku jest dom w zabudowie szeregowej, w którym mieszka razem z córką i z rodzicami. Dom został wybudowany ok. [...] lat temu. Nieruchomość skarżąca kupiła za pieniądze otrzymane od rodziców w formie darowizny. Dom obciążony jest hipoteką przymusową na rzecz Urzędu Skarbowego w kwocie [...] z tytułu niezapłaconego podatku od w.w darowizny. Dom obciążony jest również nieodpłatną służebnością mieszkania na rzecz jej rodziców. Rodzice wspierają skarżącą w ramach swoich skromnych możliwości zapewniając część wyżywienia i inną pomoc materialną. Matka wnioskodawczyni nigdy nie pracowała i nie uzyskuje żadnych dochodów. Ojciec jest zatrudniony na pełen etat w firmie budowlanej. Skarżąca wyjaśniła, że ani ona ani jej rodzice nie są w stanie otrzymać kredytu lub pożyczki z banku, gdyż nie mają zdolności kredytowej. Nie posiadają również żadnych oszczędności, które mogliby przeznaczyć na zapłatę kosztów sądowych. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, ojcem i z córką. Posiada dom o powierzchni [...] m2, nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Osoby, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają żadnego majątku. Skarżąca otrzymuje alimenty na dziecko w wysokości [...], ojciec skarżącej z tytułu umowy o pracę otrzymuje [...] brutto, wnioskodawczyni i jej matka nie uzyskują żadnych dochodów. Do pisma załączyła kserokopie: wyroku z dnia [...] w sprawie o rozwód i alimenty, zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] o zarejestrowaniu skarżącej jako osoby bezrobotnej. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że ona i jej ojciec nie złożyli do tej pory zeznań rocznych podatkowych za [...]. Następnie wyjaśniła, że ojciec z tytułu umowy o pracę otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...], aczkolwiek z wynagrodzenia dokonywane są liczne potrącenia i na rękę otrzymuje ok. [...]. Jedynym wartościowym składnikiem majątku skarżącej jest dom, przy czym dom obciążony jest ograniczonym prawem rzeczowym, t.j. prawem dożywotniego i nieodpłatnego użytkowania nieruchomości na rzecz rodziców. Ponadto dom obciążony jest hipoteką przymusową zwykłą. Powyższe okoliczności powodują, że nieruchomość nie może stać się przedmiotem zabezpieczenia dla instytucji kredytowych, co z kolei wyklucza przyznanie skarżącej kredytu hipotecznego. Wnioskodawczyni nie może również sprzedać nieruchomości, gdyż pozbawiłaby siebie, dziecko i rodziców miejsca zamieszkania. Skarżąca podała, że ona i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym ponoszą koszty miesięcznego utrzymania w wysokości [...], przy czym [...]. Oświadczyła, że ona i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskują żadnych dodatkowych dochodów, nie korzystają z pomocy opieki społecznej, nie posiadają oszczędności, lokat bankowych, nie korzystają z kart kredytowych, nie posiadają samochodów osobowych. Skarżąca podała, że ojciec dysponuje samochodem osobowym S, który został oddany mu do wyłącznego użytku służbowego przez pracodawcę w związku z wykonywaniem pracy poza miejscem zamieszkania. Wnioskodawczyni oświadczyła, że zlikwidowała prowadzoną działalność gospodarczą w dniu [...], natomiast ojciec zlikwidował prowadzoną działalność gospodarczą w dniu [...]. Do pisma załączyła kserokopie: zeznań rocznych podatkowych za [...], decyzji o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej, umowy o pracę, wyciągu z rachunku bankowego, odpisu zwykłego księgi wieczystej - stan z dnia [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinna się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Ze złożonych przez skarżącą oświadczeń i kserokopii dokumentów wynika, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Zauważyć należy, że wnioskodawczyni aktualnie nie pracuje, szuka pracy i jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Wnioskodawczyni mieszka z córką, na którą otrzymuje alimenty w wysokości [...] i z rodzicami. Ojciec skarżącej pracuje i z tego tytułu otrzymuje [...] netto, matka nie pracuje. Wnioskodawczyni mieszka w domu będącym jej własnością, przy czym rodzicom skarżącej przysługuje prawo dożywotniego i nieodpłatnego użytkowania nieruchomości. Ponadto na nieruchomości ustanowiono hipotekę zwykłą. Wnioskodawczyni i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, które mogłyby stanowić źródło finansowania kosztów sądowych. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.