I SA/Po 264/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Wójta Gminy K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...] w przedmiocie kary porządkowej postanawia: odrzucić skargę. Wójt Gminy K. pismem z [...] marca 2022 r. wniósł skargę na postanowienie wskazane w sentencji niniejszego orzeczenia. Zaskarżonym postanowieniem Kolegium uchyliło wydane przez Wójta postanowienie z [...] października 2021 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia na J. K. kary porządkowej. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o odrzucenie skargi. Podniesiono, że organ pierwszej instancji nie ma możliwości złożenia skargi do sądu administracyjnego. Pismem z [...] maja 2022 r. Kolegium poinformowało o wydaniu decyzji stwierdzającej nieważność zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić. Stosownie do postanowień art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. - dalej w skrócie: "p.p.s.a,"), w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. W doktrynie podnosi się, że pod pojęciem skarżącego należy rozumieć podmiot uprawniony w świetle regulacji art. 50 p.p.s.a., do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, który skorzystał z tego uprawnienia [por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, 2011, LEX nr 420192]. Stosownie z kolei do postanowień art. 50 § 1 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Mając na uwadze zasadę racjonalności prawodawcy oraz rozróżnianie przez ustawodawcę pojęcia skarżącego od organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, stwierdzić należy, że organ o którym mowa powyżej nie jest uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W tego rodzaju sytuacji organ który wydał zaskarżony akt musiałby bowiem występować w postępowaniu sądowoadministracyjnym w podwójnym charakterze, zarówno jako skarżący popierający skargę jak też jako organ broniący swojego poprzedniego stanowiska. Powyższe byłoby jednak nie do pogodzenia z kontradyktoryjnym charakterem postępowania sądowoadministracyjnego. Na potrzeby niniejszej sprawy rozważenia jednak wymaga czy organ, który wydał postanowienie w pierwszej instancji jest uprawniony do wniesienia skargi na postanowienie organu odwoławczego wydane w tej sprawie. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że nie można mówić o interesie prawnym organu administracji pierwszej instancji do kwestionowania przed sądem administracyjnym orzeczeń organu odwoławczego. Organ administracji, powołany do rozstrzygania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej, w ogóle nie jest podmiotem posiadającym własny interes prawny w prowadzonym przez siebie postępowaniu. Wykonywanie władztwa administracyjnego przez organ gminy następuje kosztem ograniczenia uprawnień samej gminy w sferze ochrony jej interesu prawnego [tak: postanowienie NSA z 20 listopada 2007 r., I OSK 1648/07]. Stroną postępowania sądowoadministracyjnego, a wcześniej administracyjnego nie może być gmina, której organ wydał zaskarżoną decyzję w pierwszej instancji. Jej rola w postępowaniu kończy się bowiem z chwilą wydania zindywidualizowanego aktu prawnego (decyzji, postanowienia) skierowanego w stosunku do podmiotu znajdującego się na zewnątrz administracji publicznej [tak: wyrok NSA z 18 lipca 2007 r., I OSK 1211/06], Powyższe rozważania pozostają przy tym zgodne z konstrukcją postępowania podatkowego, w którym to w razie wniesienia przez stronę tego postępowania odwołania bądź zażalenia kompetencje do ostatecznego załatwienia sprawy podatkowej zostają przekazane organowi wyższego stopnia. Wyrazem powyższej zasady są postanowienia przytoczonego powyżej art. 32 p.p.s.a., który jako stronę postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej wymienia organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, a więc co do zasady organ wyższego stopnia, nie zaś organ załatwiający sprawę w pierwszej instancji. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że Gmina, której organ wydał decyzję w sprawie w pierwszej instancji, nie ma legitymacji skargowej do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję organu odwoławczego wydaną w tejże sprawie [tak: wyrok NSA z 24 marca 2015 r., I OSK 1693/13]. Analogicznie brak jest legitymacji skargowej Gminy, której organ wydał postanowienie w pierwszej instancji do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na postanowienie organu odwoławczego wydane w tejże sprawie. Stosownie do postanowień art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę: jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Z powyższych rozważań wynika, że organ który wydał decyzję bądź postanowienie w pierwszej instancji nie ma legitymacji skargowej do wniesienia skargi na akt wydany przez organ wyższego stopnia. Powyższe świadczy o niedopuszczalności skargi wniesionej przez Wójta Gminy K. , co uzasadnia jej odrzucenie na podstawie przytoczonego ostatnio przepisu. W kontekście decyzji Kolegium stwierdzającej nieważność zaskarżonego postanowienia należy marginalnie wskazać, że Sąd z urzędu bada w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia [tak: postanowienie NSA z 3 stycznia 2008 r., I OSK 1829/07]. Ewentualne umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na bezprzedmiotowość może nastąpić jedynie w razie skutecznego wszczęcia tego postępowania, co w realiach niniejszej sprawy nie nastąpiło z uwagi na niedopuszczalność skargi. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 58 § 3 i art. 16 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.