I SA/Po 2676/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Beata Sokołowska ( spr.) WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu w dniu 13 października 2005r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności środka odwoławczego w sprawie dotyczącej określenia kwoty długu celnego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego M. W. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane /-/W. Długaszewska /-/M. Kosewska /-/B. Sokołowska U Z A S A D N I N I E Decyzją nr [...] z dnia [...] (karta 249 - 259 akt administracyjnych) Dyrektor Urzędu Celnego uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne nr [...] z dnia [...] grudnia 2001 roku w części dotyczącej określenia wartości celnej importowanej odzieży oraz kwoty wynikającej z długu celnego. Adresatem decyzji było Przedsiębiorstwo "A" W. M. w W. oraz Agencja Celna "B" z R.- jako przedstawiciel pośredni. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł w imieniu M. W. oraz Agencji Celnej "B" J. C. - doradca podatkowy, w piśmie z dnia [...] kwietnia 2002 roku (k. 280-285), wnosząc o uchylenie decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] w całości oraz orzeczenie o uznaniu zgłoszenia celnego towaru objętego dokumentem JDA SAD nr [...] z dnia [...] za prawidłowe. Według odwołującego tryb i sposób ustalenia przez organ I instancji wartości celnej towaru budziły uzasadnione wątpliwości oraz były niezgodne z prawem. J. C. przedłożył wraz z odwołaniem odpis pełnomocnictwa udzielonego mu przez J. B.- pełnomocnika M. W., w dniu [...] marca 2002 roku, zgodnie z pełnomocnictwem z dnia [...] września 2001 roku (k. 40 - 41 - kserokopia pełnomocnictwa notarialnego). Zgodność pełnomocnictwa z oryginałem potwierdził sam J. C. (k - 279). Opatrzył je pieczątką "Doradca Podatkowy nr wpisu [...] mgr J. C.". W trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego Dyrektor Izby Celnej pismem z dnia [...] lipca 2002 roku (k - 297) wezwał J. C. do uzupełnienia odwołania poprzez nadesłanie: oryginału pełnomocnictwa wystawionego przez Przedsiębiorstwo "A" M. W. pod rygorem skutków określonych w art. 255 Kodeksu Celnego, opłaconego opłatą skarbową w wysokości 15 złotych oraz dokumentów założycielskich Przedsiębiorstwo "A" M. W., z których będzie wynikało, że J. B. jest upoważniona do udzielania pełnomocnictw w imieniu w/wym. przedsiębiorstwa. Ponadto wezwano J. C. do wyjaśnienia wątpliwości związanych z wystawieniem powyższego pełnomocnictwa w dniu [...] marca 2002 roku, albowiem z posiadanych przez organ dokumentów wynika, że firma została zlikwidowana lub zmieniła nazwę na Przedsiębiorstwo "C". Pismem z dnia [...] lipca 2002 roku (k - 299) Dyrektor Izby Celnej zwrócił się również do Przedsiębiorstwa "A" M. W. o wyjaśnienie wątpliwości związanych z wystawieniem pełnomocnictwa z dnia [...] marca 2002 roku. Zaznaczono też, że do wyjaśnień należy załączyć aktualne dokumenty firmy. M. W. nie odpowiedział na powyższe pismo. Natomiast doradca podatkowy J. C. po ponownym wezwaniu z dnia [...] sierpnia 2002 roku nadesłał oryginał opłaconego pełnomocnictwa z dnia [...] stycznia 2002 roku udzielonego mu jako pracownikowi Przedsiębiorstwa "A" - podpisany przez B. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] (k. 334-335) - adresowanym do J. C. Dyrektor Izby Celnej, na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej stwierdził niedopuszczalność odwołania J. C. wniesionego w imieniu Przedsiębiorstwa "A" M. W. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zgodnie z przepisem art. 134 § 2 Ordynacji podatkowej stronami mogą być osoby fizyczne. Strona może działać przez pełnomocnika, którym może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych (art. 136 i art. 137 § 1 Ordynacji podatkowej). Ordynacja podatkowa wymaga dla udzielenia pełnomocnictwa pisemnej formy oraz przedłożenie oryginału lub urzędowego odpisu tego dokumentu. Zgodnie zaś z art. 1 ust. 1 pkt 2a) ustawy z dnia 9 września 2000 roku o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 86 poz. 960 z zm.) oraz § 10 i V części "szczegółowego wykazu przedmiotów opłaty skarbowej, stawki oraz zwolnienia" stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 5 grudnia 2000 roku w sprawie sposobu pobierania, zapłaty i zwrotu opłaty skarbowej oraz sposobu prowadzenia rejestru tej opłaty (Dz. U. Nr 110 poz. 1176) dokumenty stwierdzające pełnomocnictwo podlegają opłacie skarbowej w kwocie 15 złotych. Zdaniem organu celnego skuteczne udzielenie pełnomocnictwa uzależnione jest od uprzedniego uiszczenia opłaty skarbowej oraz przedstawienia oryginału lub urzędowego odpisu umocowania podpisanego przez osobę do tego uprawnioną. Ponieważ nie przedstawiono dokumentów) z których wynikałoby, że J. B. jest upoważniona do udzielania pełnomocnictw w imieniu przedsiębiorstwa "A" M. W. należało stwierdzić niedopuszczalność odwołania wniesionego przez J. C. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie złożył M. W., wnosząc o jego uchylenie w całości, jako niezgodnego z prawem. Skarżący powołał się na przepis art. 253 § 3 Kodeksu celnego, według którego w przypadkach innych niż wymienione w art. 253 § 2 Kodeksu celnego przedstawicielem może być osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych jako przedstawiciel bezpośredni. Według skarżącego postępowanie celne dotyczące weryfikacji zgłoszenia celnego należy do tych "innych wypadków", ponieważ jest to już postępowanie celno - administracyjne, którego przebieg reguluje ordynacja podatkowa i znajdują tu zastosowanie również jej przepisy dotyczące pełnomocnictwa. Ponadto w skardze podniesiono, że istnieje możliwość występowania przed organami celnymi doradcy podatkowego jako pełnomocnika na podstawie art. 2 i 41 ustawy z dnia 5 lipca 1996 roku o doradztwie podatkowym. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę decyzji administracyjnych pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, przy czym w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga okazała się uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn, niż to zarzucał skarżący. W pierwszej kolejności wskazać należy, że przepisy prawne dotyczące przedstawicielstwa występujące w Kodeksie celnym są przepisami lex specialis w stosunku do przepisów regulujących instytucję przedstawicielstwa na gruncie Kodeksu cywilnego jak i Ordynacji podatkowej. Nietrafne są zatem wywody skargi wskazujące na przepis art. 137 § 1 Ordynacji podatkowej, jako podstawę działania pełnomocnika J. C. na etapie weryfikacji zgłoszenia celnego. Takim przepisem szczególnym jest art. 253 § 2 ustawy z dnia 09 stycznia 1997 roku Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), ograniczający krąg podmiotów umocowanych do sprawowania przedstawicielstwa w sprawach celnych. Zgodnie z tym przepisem (w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 maja 2002 roku, albowiem przedmiotowe odwołanie zostało wniesione w dniu [...] kwietnia 2002 roku) przedstawicielem bezpośrednim osoby może być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a przedstawicielem pośrednim wyłącznie agencja celna. Brzmienie tego przepisu wskazuje, że ograniczenie kręgu podmiotów mogących reprezentować stronę w postępowaniu przed dyrektorem urzędu celnego ma związek z przeznaczeniem towaru i wbrew twierdzeniom strony skarżącej nie jest ograniczone tylko do fazy zgłoszenia celnego. W niniejszej sprawie bezspornym było, że towar będący przedmiotem toczącego się postępowania w sprawie celnej był przeznaczony do działalności gospodarczej, a zatem z powyższego wyczerpującego wyliczenia podmiotów uprawnionych do reprezentowania strony postępowania celnego wynika jasno, że J.C., doradca podatkowy, nie mógł występować w charakterze pełnomocnika skarżącej strony. Zastosowanie przepisu art. 253 § 2 pkt 1 Kodeksu celnego wyłącza możliwość zastosowania postanowień art. 253 § 3 pkt 2 tego kodeksu, który dotyczy przecież "innych wypadków niż te, o których mowa w § 2". Również powołane w skardze przepisy art. 2 i 41 ustawy z dnia 05 lipca 1996 roku o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2002 roku Nr 9, poz. 86 ze zm.) nie uprawniały doradcy podatkowego do występowania w charakterze pełnomocnika M. W. w sprawie dotyczącej weryfikacji zgłoszenia celnego i uznania go za nieprawidłowe. Nie jest to bowiem postępowanie w sprawach obowiązków podatkowych. Skuteczne pełnomocnictwo mogło zatem zostać udzielone J. C. tylko jako podmiotowi będącemu pracownikiem strony. W sytuacji zaś, gdy organ przyjął, iż J. C. działa bez upoważnienia, albowiem nie wykazał, że osoba która udzieliła mu pełnomocnictwa była upoważniona do działania w imieniu M. W. winien był wezwać stronę skarżącą na podstawie art. 169 § 1 i art. 168 § 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego - do usunięcia braku formalnego odwołania poprzez podpisanie go przez stronę i to w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Odwołanie, jak każde podanie, musi przecież pod względem formy i treści spełniać wymagania stawiane w art. 168 § 1, § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej dla tej czynności procesowej strony. Pismo z dnia [...] lipca 2002 roku (k-299 akt adm.) nie stanowi zaś takiego wezwania. Nie wezwanie strony przez organ celny do usunięcia braku formalnego odwołania stanowi istotne naruszenie wyżej wymienionych przepisów postępowania oraz art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej (w zw. z art. 262 Kodeksu celnego), zgodnie z którym organy celne są zobowiązane udzielać stronom niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa celnego i postępowania celnego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania (por. wyrok NSA z 20 sierpnia 1999 roku, sygn. akt IV SA 848/98, LEX nr 47870). Przestrzeganie powyższych przepisów i zasad postępowania wyklucza też możliwość uznania, iż odwołanie wniósł rzekomy pełnomocnik we własnym imieniu. Zobowiązanie wynikające z decyzji wymiarowej nie przeszło bowiem w trakcie postępowania celnego na rzekomego pełnomocnika wskutek założenia przez niego odwołania. Stroną postępowania odwoławczego pozostał nadal M. W., a nie J. C. Ze względu na powyższe okoliczności należało uznać, że organ odwoławczy, wydając przedmiotowe postanowienie, naruszył przepisy postępowania (art. 121 § 2, art. 169 §1 w zw. z art. 168 § 3 oraz art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego) w sposób mający istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ celny winien wezwać stronę do podpisania odwołania zgodnie z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. Z uwagi na powyższe Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c), art. 200 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) jak w sentencji wyroku. /-/W. Długaszewska /-/M. Kosewska /-/B. Sokołowska