I SA/Po 269/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2017r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu B. W. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 9 maja 2017r. o sygn. akt I SA/Po 269/17 o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie podatek od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2007 r. postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że zwalnia skarżącą od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 maja 2017r., sygn. akt I SA/Po 269/17, starszy referendarz sądowy na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w zakresie wpisu od skargi, w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej wskazaną w sentencji. W powodach rozstrzygnięcia stwierdził , że skarżąca pozostaje w związku małżeńskim z J. W., lecz pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska. Skarżąca mieszka w domu będącym własnością jej męża, ma wydzielony pokój z osobnym wejściem i nie ponosi kosztów związanych z mieszkaniem. Utrzymuje się z prac dorywczych, z tego tytułu ma ok. [...],- zł miesięcznie. Sporadycznie otrzymuje pomoc od matki w wysokości od [...] do [...],- zł. Opiekuje się swoimi dziećmi, za to ma zapewnione wyżywienie i mieszkanie. Nie otrzymuje od męża J. W. żadnych środków pieniężnych. Z oświadczeń skarżącej wynika, że nie posiada nieruchomości, oszczędności, praw majątkowych, wierzytelności, papierów wartościowych, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł, pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji, udziałów w spółkach. Nie prowadzi działalności gospodarczej, zawiesiła jej prowadzenie od [...] r. Mimo wezwania skarżąca nie podała jaka jest sytuacja finansowa i majątkowa jej męża. Podała, że pozostaje w konflikcie z mężem, nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego, pozostaje w stanie separacji z mężem, jednakże nie jest to separacji orzeczona przez sąd. Mąż posiada nieruchomość, spłaca kredyt (brak danych na jaki cel kredyt został zaciągnięty, kiedy, w jakiej wysokości, jak wysokie są raty spłat kredytu) i otrzymuje zasiłek rodzinny na dzieci w wysokości po [...],- zł miesięcznie. W szczególności skarżąca mimo wezwania nie wyjaśniła w jakiej wysokości i z jakiego tytułu małżonek uzyskuje miesięczne dochody, w jakiej wysokości ponosi koszty miesięcznego utrzymania, czy posiada inne nieruchomości, oszczędności, papiery wartościowe, wierzytelności, przedmioty o wartości powyżej 5.000,- zł, pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji (marka, typ, rok produkcji i wartość rynkowa), udziały w spółkach, czy pełni funkcje członka zarządu, prokurenta, członka rady nadzorczej, czy prowadzi działalność gospodarczą. Skarżąca mimo wezwania nie złożyła zeznań rocznych podatkowych małżonka za 2015 r. i za 2016 r., wyciągów z lokat bankowych, rachunków bankowych, w tym kart kredytowych za ostatnie sześć miesięcy, nie wyjaśniła nawet, czy mąż rachunki bankowe posiada. W ocenie referendarza sądowego, skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Pomimo wezwania nie wyjaśniła swojej rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej, na którą wpływ ma również sytuacja majątkowa i finansowa jej męża. Skarżąca uchyliła się od obowiązku złożenia pełnych wyjaśnień odnośnie swoich rzeczywistych możliwości finansowych i majątkowych. Dane przedstawione przez skarżącą okazały się niewystarczające dla przyjęcia, że nie jest w stanie ponieść wpisu sądowego od skargi. Skarżąca złożyła sprzeciw od opisanego wyżej orzeczenia, wnosząc o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca wskazała, że przedłożyła sądowi na wezwanie całą posiadaną dokumentację. Podkreśliła, że pozostaje z mężem w ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej (przedłożyła kopie umowy) która została zawarta jeszcze przed ślubem. Ponadto wyjaśniła, że mąż nie udostępnia jej informacji na temat swoich dochodów i nie może ich uzyskać ponieważ pozostaje z mężem w sporze. Ponadto skarżąca przedłożyła dokument z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., z którego wynika że jej maż J. W. korzysta z pomocy społecznej na dzieci. Zwróciła uwagę, że takiej decyzji o takiej pomocy nie uzyska się bez podania np. rocznych dochodów obojga rodziców. Mąż nie przekracza minimum socjalnego skoro otrzymał świadczenie. Prawo pomocy o które się ubiega, to nie prawo pomocy męża. Nawet jeśli wytoczy teraz sprawę o rozwód lub separację to minie jej czas na sprzeciw. Przekona jest , że tego prawa nie uzyskała tylko dlatego, że nie ma dostępu do dokumentów męża. Podsumowując skarżąca stwierdziła, że jej sytuacja jest wiarygodna, ma długi wobec skarbowe ( tego dotyczy spór ) na setki tysięcy złotych, małżeństwo jest w wieloletnim kryzysie. Również nieruchomość męża jest obciążona kredytem, który mąż spłaca. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zadaniem sądu jest merytoryczne rozpoznanie sprzeciwu, a więc ostateczne rozstrzygnięcie sporu z zakresu prawa pomocy objętego sprzeciwem. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. osobie fizycznej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym miejscu, należy zauważyć, że instytucja prawa pomocy na którą to składa się także zwolnienie strony od kosztów sądowych jest wyjątkiem od zasady wynikającej z postanowień art. 199 p.p.s.a., gdzie mowa o tym, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątkowy charakter przepisów regulujących przesłanki przyznawania prawa pomocy oznacza, że nie można ich interpretować według zasad wykładni rozszerzającej. Prawo pomocy ma na jednak celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Sąd rozpatrując wniosek obowiązany jest określić właściwą proporcję między interesem państwa w pobieraniu opłat za rozstrzygnięcie sprawy, a interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem. Z przepisów regulujących prawo pomocy wynika , że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów sądowych spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. W opinii sądu , że skarżąca w sposób wystarczający wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Skarżąca z tytułu prac dorywczych otrzymuje ok. [...] zł miesięcznie. Sporadycznie wspiera ją finansowo matka przekazując jej w niektórych miesiącach kwoty od [...] do [...] zł. Wnioskodawczyni zamieszkuje obecnie w mieszczącym się w domu jej męża pokoju z osobnym wejściem. Pozostaje przy tym z mężem w ustroju rozdzielności majątkowej. Dzieci skarżącej pozostają na utrzymaniu męża. Z uwagi na konflikt z mężem skarżąca nie była w stanie udzielić wyjaśnień w zakresie jego sytuacji majątkowej i finansowej. Postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wynika, że skarżąca nie jest właścicielem żadnego majątku ruchomego oraz nieruchomego, z którego można by prowadzić egzekucję. Ponadto z decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] r. przyznającej mężowi skarżącej pomoc socjalną w formie zasiłku rodzinnego wynika, że miesięczny dochód w gospodarstwie domowym męża skarżącej na osobę nie przekracza kwoty [...]zł. Powyższe fakty sąd uznał za dostateczną podstawę dla zwolnienia skarżącej od koszów wpisu od skargi. Dlatego sąd podstawie art. 260 p.p.s.a. orzekł , jak w sentencji postanowienia.