I SA/Po 27/25
WyrokWSA w Poznaniu2025-03-18
Skład orzekający: Waldemar Inerowicz, Izabela Kucznerowicz, Małgorzata Bejgerowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, sporządzone w postaci elektronicznej i doręczone w formie wydruku, które nie zawiera danych personalnych osoby podpisującej ani informacji o sposobie podpisania, jest prawnie skuteczne i spełnia wymogi formalne określone w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz Kodeksu postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, doręczone w formie wydruku z systemu teleinformatycznego, jest prawnie skuteczne, nawet jeśli nie zawiera danych personalnych osoby podpisującej ani szczegółowych informacji o sposobie podpisania. Zastosowanie art. 67 § 2a u.p.e.a. zwalnia z obowiązku umieszczania podpisu i danych osoby podpisującej, a informacja o opatrzeniu pisma podpisem lub pieczęcią, zgodnie z art. 26e § 2 u.p.e.a., jest wystarczająca. Ponadto, zawiadomienie zawierało identyfikator pisma generowany przez system elektroniczny, co wykluczało potrzebę stosowania art. 393 k.p.a.Stan faktyczny
Spółka R. Sp. z o.o. wniosła skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, kwestionując skuteczność zawiadomienia o zajęciu z dnia 11 lipca 2024 r. Skarżąca zarzuciła, że zawiadomienie nie zawiera danych personalnych osoby podpisującej ani informacji o sposobie podpisania, a także brak jest identyfikatora pisma. Organ egzekucyjny i Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznali skargę za bezzasadną, wskazując na prawidłowość czynności egzekucyjnej i zastosowanie przepisów dotyczących doręczeń elektronicznych. Spółka wniosła skargę do WSA w Poznaniu, podtrzymując swoje zarzuty.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 marca 2025 r. sprawy ze skargi R. Sp. z o.o. w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z dnia 23 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2024 r., nr [...] oddalił skargę R. P. (dalej zwana jako "spółka", "zobowiązana" lub "skarżąca") na czynność egzekucyjną i odmówił uchylenia zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 54 § 1, § 4, § 5, art. 67 § 1 i 2a, art. 80 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm. – obecnie: Dz. U. z 2025 r., poz. 132; w skrócie: "u.p.e.a.")
Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania organ wyjaśnił, że wobec spółki prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z 10 lipca 2024 r., nr [...], [...], [...], [...] Przedmiotem egzekucji są zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za lata 2020-2021. Organ egzekucyjny zajął wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. (zawiadomienie o zajęciu z 11 lipca 2024 r. nr [...], doręczone stronie wraz z odpisami tytułów wykonawczych w dniu 31 lipca 2024 r). Bank odebrał przedmiotowe zawiadomienie 11 lipca 2024 r. i wyjaśnił, że z uwagi na brak środków na rachunku bankowym spółki nie może być ono zrealizowane.
Pismem z 6 sierpnia 2024 r. strona wniosła skargę na powyższą czynność organu egzekucyjnego, której podstawę stanowiło dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy. W ocenie zobowiązanej zawiadomienie o zajęciu z 11 lipca 2024 r., nr [...] nie zawiera danych, o których mowa w art. 26e § 1, § 2 pkt 2, § 3 i § 4 u.p.e.a., a zatem nie spełnia cech wydruku pisma sporządzonego w postaci elektronicznej i nie wywołuje skutków prawnych, jakie ustawa wiąże z doręczeniem tego typu dokumentów. W zawiadomieniu z 11 lipca 2024 r. brak jest danych personalnych osoby, która podpisała dokument oraz informacji o sposobie podpisania pisma: czy był to podpis kwalifikowany, podpis zaufany, podpis osobisty, zaawansowana pieczęć elektroniczna lub kwalifikowana pieczęć elektroniczna. Informacja zawarta w zawiadomieniu zawiera powtórzenie ustawowego zapisu z art. 26e § 2 pkt 2 u.p.e.a., że pismo w postaci elektronicznej zostało opatrzone podpisem albo pieczęcią, o których mowa w art. 26e § 1 u.p.e.a. Zdaniem skarżącej zapis ten jest niewystarczający. Organ powinien bowiem wskazać, który z wymienionych w art. 26e § 1 u.p.e.a., sposobów podpisania pisma zastosował. Informacja zawarta w zawiadomieniu nie pozwala również ustalić, kto imiennie zawiadomienie podpisał. Dyskwalifikuje to ww. dokument jako wydruk pisma sporządzonego w formie elektronicznej, co przekłada się na brak doręczenia stronie zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego i w konsekwencji brak prawidłowego zastosowania środka egzekucyjnego, powodując wadliwość czynności. Wniesiono o uwzględnienie skargi w całości i uchylenie zaskarżonej czynności.
Oddalając skargę organ uznał, że powyższa czynność została dokonana prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Zawiadomienie o zajęciu umożliwia identyfikację dłużnika zajętej wierzytelności, zobowiązanego oraz dochodzonych należności, jak również podstawy dokonania zajęcia. Wszystkie wymogi formalnoprawne z art. 67 i art. 80 § 3 u.p.e.a. zostały spełnione.
W zażaleniu z 18 września 2024 r. strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zarzucając naruszenie art. 67 § 1 i 1a oraz art. 80 § 1 u.p.e.a. w związku z:
1) art. 392 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; w skrócie: "k.p.a.") i art. 18 u.p.e.a., z uwagi na nieskuteczność doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z 11 lipca 2024 r. nr [...] albowiem akt ten obarczony jest wadą w postaci braku identyfikatora pisma określonego w art. 393 § 2 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.,
2) art. 67 § 2a pkt 1 u.p.e.a., na skutek bezzasadnego przyjęcia, że przepis art. 67 § 2 pkt 1 u.p.e.a. zwalnia z obowiązku zachowania wymogów przewidzianych w art. 26e u.p.e.a., w sytuacji gdy przepis art. 67 § 2a pkt 1 odnosi się do wymogów z art. 67 § 2 pkt 9 u.p.e.a.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia 23 października 2024 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W motywach rozstrzygnięcia stwierdzono, że organ egzekucyjny zawiadomił skarżącego o zajęciu rachunku bankowego, doręczając prawidłowo w dniu 31 lipca 2024 r. odpis przedmiotowego zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych. Dopełnił zatem wymogów określonych w art. 80 u.p.e.a. Zawiadomienie zawiera wszystkie niezbędne elementy, określone w art. 67 § 2 pkt 1-8 u.p.e.a. Wyjaśniono, że jeśli doręczenie zawiadomienia dłużnikowi zajętej wierzytelności następuje przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej, w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego.
Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ podkreślił, że w odróżnieniu od art. 393 k.p.a., przepisy zawarte w art. 26e u.p.e.a. dotyczą wyłącznie pism sporządzanych przez wierzyciela lub organ egzekucyjny. Zaznaczono, że art. 393 k.p.a. dotyczy wydruków pism sporządzanych przez organy administracji publicznej niebędące wierzycielami lub organami egzekucyjnymi. W takiej sytuacji organ egzekucyjny, który sporządził zawiadomienie z 11 lipca 2024 r., nie miał obowiązku wskazywać w jego treści imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby podpisującej, ani identyfikatora pisma. Wydruk zawiera wszystkie obligatoryjne elementy, a nadto również kwestionowany przez spółkę identyfikator pisma, wskazany w art. 393 § 2 pkt 2 k.p.a. Identyfikatorem tym jest unikalny numer [...], generowany przez system elektroniczny, który znajduje się pod oznaczeniem organu egzekucyjnego.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 26e § 2 u.p.e.a. organ wyjaśnił, że niezbędnym elementem wydruku pisma, prócz informacji o sporządzeniu w postaci elektronicznej jest poinformowanie, że pismo to zawiera wymagany podpis lub pieczęć - jeden z dopuszczalnych elementów wymienionych w art. 26e § 2 pkt 1-5 u.p.e.a. Taka informacja została wskazana w treści przedmiotowego zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego.
W skardze z dnia 11 grudnia 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego postanowienia organu egzekucyjnego, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. i w związku z art. 18 pkt 2 u.p.e.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu egzekucyjnego, w sytuacji gdy rozstrzygnięcie to obarczone jest naruszeniem:
a) art. 124 § 2 i art. 107 § 3 w związku z art. 126 k.p.a. i w związku z art. 18 pkt 2 u.p.e.a., poprzez bezzasadne zaniechanie ustosunkowania się do wszystkich kwestii prawnych podniesionych w zażaleniu oraz oparcie się na okolicznościach faktycznych nie mających odzwierciedlenia w aktach sprawy, a w efekcie brak wyjaśnienia wszystkich istotnych kwestii prawnych;
b) art. 67 w związku z art. 80 § 1 u.p.e.a. w związku z:
- art. 393 § 1 k.p.a. i art. 18 pkt 2 u.p.e.a., na skutek braku prawnie skutecznego doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z 11 lipca 2024 r. nr [...], albowiem akt ten obarczony jest wadą w postaci braku identyfikatora pisma określonego w art. 393 § 2 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a.,
- art. 26e § 1, § 2 pkt 2, § 3 i § 4 u.p.e.a., na skutek podjęcia czynności egzekucyjnej na podstawie zawiadomienia sporządzonego w postaci elektronicznej, które jest prawnie bezskuteczne, albowiem Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] (jednocześnie wierzyciel i organ egzekucyjny), decydując się na doręczenie wydruku relewantnego zawiadomienia na podstawie art. 26e § 4 u.p.e.a., zaniechał wskazania w myśl art. 26e § 2 pkt 2 u.p.e.a., w jaki sposób pismo to zostało opatrzone (vide art. 26e § 1 u.p.e.a.), bezzasadnie wskazując, że przepis art. 67 § 2a pkt 1 u.p.e.a. zwalnia z obowiązku zachowania wymogów przewidzianych w art. 26e u.p.e.a., w sytuacji gdy przepis art. 67 § 2a pkt 1 u.p.e.a. odnosi się do wymogów z art. 67 § 2 pkt 9 u.p.e.a. - tym samym zachodzi brak prawnej skuteczności w zakresie domniemania z art. 26e § 3 u.p.e.a., jak i doręczenia w myśl 26e § 4 u.p.e.a.,
- a naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy.
W oparciu o podniesione zarzuty wniesiono o zobowiązanie organu sprawującego nadzór do przedstawienia wydanego przez niego w odrębnej sprawie dokumentu w postaci postanowienia z 24 października 2024 r., nr [...] i przeprowadzenie dowodu z tego dokumentu na okoliczność ustalenia, że przy doręczaniu zobowiązanym wydruków zawiadomień o zajęciu egzekucyjnym sporządzanych w postaci elektronicznej stosuje się także art. 393 § 2 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a. Skarżąca zaznaczyła, że przeprowadzenie tego dowodu nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, z tego powodu, że dotyczy jednego dokumentu własnego organu sprawującego nadzór występującego w sprawie, a treść tego konkretnie wskazanego dokumentu pozwoli ustalić, że motywy, którymi kierował się organ odwoławczy przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy są nieprawidłowe, do tego formułowane arbitralnie w myśl zasady a casu ad casum, wyłącznie na potrzeby forsowanej przez siebie tezy.
W uzasadnieniu skargi rozszerzono argumentację poszczególnych zarzutów.
W ocenie skarżącej wadliwość zawiadomienia z 11 lipca 2024 r. polega na braku możliwości zidentyfikowania osoby podpisującej ten dokument oraz sposobu podpisania pisma: wydruku zawiadomienia. Powoduje to nieskuteczność dokonanej czynności egzekucyjnej. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca odwołała się do procedury blokady rachunków bankowych (art. 119zv i następne ustawy - Ordynacja podatkowa) oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34a u.p.e.a. Skarżąca zakwestionowała również zastosowanie w sprawie art. 67 § 2a pkt 1 u.p.e.a. (jako lex specialis wobec art. 26e u.p.e.a.), który zwalnia organ z zachowania wymogu wskazanego w art. 67 § 2 pkt 9 u.p.e.a. (umieszczenia na zawiadomieniu podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego osoby podpisującej dokument oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego). Zdaniem spółki art. 67 § 2a pkt 1 u.p.e.a. dotyczy wyłącznie "pism tradycyjnych", a nie pism przesyłanych przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego i wydruków takich pism. W tym drugim wypadku należy stosować właśnie art. 26e u.p.e.a., ponieważ przewiduje on rozwiązania dla pism sporządzonych w postaci elektronicznej. Informacja zawarta w zawiadomieniu zawiera powtórzenie ustawowego zapisu z art. 26e § 2 pkt 2 u.p.e.a., że pismo w postaci elektronicznej zostało opatrzone podpisem albo pieczęcią, o których mowa w art. 26e § 1 u.p.e.a. Zapis ten jest niewystarczający. Organ powinien bowiem wskazać, który z wymienionych w art. 26e § 1, sposobów podpisania pisma zastosował. Zdaniem skarżącej informacja zawarta w zawiadomieniu nie pozwala również ustalić, kto imiennie dokument ten podpisał. Dla zobrazowania powyższego uchybienia spółka odwołała się do zapisów w postanowieniu wydanym przez organ oraz przykładowym tytule wykonawczym, które zawierają wskazane elementy. Skarżąca podkreśliła przy tym, że analogicznych informacji nie ma w zawiadomieniu z 11 lipca 2024 r. - brak jest zarówno danych personalnych osoby podpisującej, jak i jednoznacznej informacji o formie podpisania dokumentu. Taka anonimowość pisma jest nie do pogodzenia z zasadami pisemności i zaufania, określonymi w k.p.a. W opinii skarżącej, wymóg z art. 26e § 2 pkt 2 u.p.e.a. nie został spełniony. Skarżąca podważyła również unikalny charakter identyfikatora pisma ([...]) jako wspólnego dla pism w formie elektronicznej i papierowej. Zakwestionowała także stanowisko organu dotyczące odpowiedniego stosowania art. 393 k.p.a. Zdaniem spółki brak jest ograniczeń do stosowania ww. przepisu w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Postanowieniem z dnia 18 marca 2025 r., po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym, Sąd postanowił oddalić wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentu – postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 24 października 2024 r. (nr [...]).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - w skrócie: "p.p.s.a.").
W toku sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia, przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem, w kontekście zarzutów sformułowanych w skardze, kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie, jest ocena zasadności stanowiska organu egzekucyjnego w kwestii uznania za nieuzasadnioną skargę na czynność egzekucyjną tj., zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A., dokonane zawiadomieniem o zajęciu z 11 lipca 2024 r. (nr [...]), doręczone skarżącej wraz z odpisami tytułów wykonawczych w dniu 31 lipca 2024 r. Bank odebrał przedmiotowe zawiadomienie 11 lipca 2024 r. i wyjaśnił, że z uwagi na brak środków na rachunku bankowym spółki nie może być ono zrealizowane.
Zdaniem skarżącej ww. zawiadomienie jest prawnie bezskuteczne, ponieważ nie zawiera danych, o których mowa w art. 26e § 1, § 2 pkt 2, § 3 i § 4 u.p.e.a., a zatem nie spełnia cech wydruku pisma sporządzonego w postaci elektronicznej i nie wywołuje skutków prawnych, jakie ustawa wiąże z doręczeniem tego typu dokumentów. Skarżąca podniosła, że w zawiadomieniu z 11 lipca 2024 r. brak jest danych personalnych osoby, która podpisała dokument oraz informacji o sposobie podpisania pisma: czy był to podpis kwalifikowany, podpis zaufany, podpis osobisty, zaawansowana pieczęć elektroniczna lub kwalifikowana pieczęć elektroniczna. Według skarżącej informacja zawarta w zawiadomieniu zawiera jedynie powtórzenie ustawowego zapisu z art. 26e § 2 pkt 2 u.p.e.a.
Ponadto skarżąca stwierdziła, że ww. zawiadomienie obarczone jest wadą w postaci braku identyfikatora pisma określonego w art. 393 § 2 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a.
W świetle tak zarysowanego sporu na wstępie rozważań wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy, 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Według art. 54 § 2 u.p.e.a. skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie. Skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej (art. 54 § 3 u.p.e.a.). W myśl art. 54 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie, w którym oddala lub uwzględnia skargę (w całości lub w części). Przy czym według art. 54 § 6 u.p.e.a., w przypadku uwzględnienia skargi, organ egzekucyjny: uchyla zaskarżoną czynność egzekucyjną (w całości albo w części) lub usuwa stwierdzoną wadę czynności. Na postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną przysługuje zażalenie (art. 54 § 5 u.p.e.a.).
W realiach rozpoznawanej sprawy szczególnego podkreślenia wymaga, że skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a., stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r., sygn. akt II FSK 3048/15, wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13).
W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W przypadku art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. brzmienie przepisu, które posługuje się pojęciem naruszenia ustawy, ogranicza możliwość uchylenia czynności egzekucyjnej wyłącznie do naruszenia aktu rangi ustawy.
Przedmiotem skargi wnoszonej na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. mogą być jedynie czynności organu egzekucyjnego. Przez tego rodzaju czynność zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 5 marca 2015 r., II FSK 290/13).
Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Skarga w tym trybie może zatem dotyczyć wyłącznie formalnoprawnych aspektów czynności egzekucyjnej, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego, na podstawie przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Ponadto wskazać należy, że od 30 lipca 2020 r. w ramach skargi na czynność egzekucyjną bada się również uciążliwość zastosowanego środka egzekucyjnego.
Z poczynionych powyżej uwag wynika, że skarga, o której stanowi art. 54 § 1 u.p.e.a., nie może być traktowana przez zobowiązanego jako jeden z wielu środków prawnych (środków zaskarżenia, wniosków), w których będzie przedstawiał te same argumenty i te same żądania, a organ każdorazowo będzie je rozpatrywał co do istoty. Innymi słowy, w sprawie zainicjowanej skargą na czynności egzekucyjne zobowiązany nie może skutecznie kwestionować zastosowania środka egzekucyjnego z powodu - w jego przekonaniu - niezgodnego z prawem prowadzenia egzekucji, nieistnienia obowiązku podlegającego egzekucji. Są to bowiem zagadnienia podlegające rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu w innych trybach przewidzianych w u.p.e.a., jak zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji, czy wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Według art. 80 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej albo zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Stosownie do § 2, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu i obejmuje również środki pieniężne, których nie było na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia oraz te, które zostały wpłacone na inny rachunek po dokonaniu zajęcia. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia o zajęciu - stosownie do art. 80 § 3 u.p.e.a., organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.
Zawiadomienie o zajęciu powinno spełniać wymogi określone w art. 67 u.p.e.a. Zgodnie z § 1 art. 67 u.p.e.a. podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a, stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo podmiotu prowadzącego rejestr akcjonariuszy, albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu.
Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne znaczenie ma art. 67 § 2 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera:
1) dane zobowiązanego będącego:
a) osobą fizyczną: imię i nazwisko oraz adres jego miejsca zamieszkania, numer PESEL, NIP lub numer REGON, jeżeli zobowiązany taki numer posiada, a jeżeli numer PESEL, NIP i numer REGON nie są znane organowi egzekucyjnemu, to imię ojca i imię matki zobowiązanego oraz datę jego urodzenia albo inny numer identyfikacyjny ze wskazaniem jego rodzaju, o ile jest znany organowi egzekucyjnemu,
b) osobą prawną lub jednostką organizacyjną niebędącą osobą prawną: nazwę i adres jego siedziby, NIP, numer REGON lub numer [...] K. R. S., jeżeli zobowiązany taki numer posiada, albo inny numer identyfikacyjny ze wskazaniem jego rodzaju, o ile jest znany organowi egzekucyjnemu;
1a) nazwę wierzyciela;
1b) nazwę i adres siedziby organu egzekucyjnego;
2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności;
3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego;
4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę zajęcia, a w przypadku jednolitego tytułu wykonawczego lub zagranicznego tytułu wykonawczego - również wskazanie jego rodzaju;
5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia;
6) kwotę kosztów egzekucyjnych:
a) opłaty manipulacyjnej,
b) opłaty za czynności egzekucyjne,
c) wydatków egzekucyjnych,
d) opłaty egzekucyjnej,
e) powstałych w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 w przypadku, o którym mowa w art. 64ca § 2;
7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia;
8) pouczenie o skutkach zajęcia;
9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.
Trafnie zauważył organ odwoławczy, że zaskarżona czynność została dokonana zgodnie z obowiązującym przepisami, a kwestionowane zawiadomienie o zajęciu zawiera wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 i art. 89 u.p.e.a.
Ponadto zgodnie z art. 86 b u.p.e.a. zawiadomienie, o którym mowa w art. 80 § 1, i inne pisma w egzekucji z wierzytelności z rachunku bankowego przesyła się do banku i organu egzekucyjnego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego obsługującego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Jeżeli wykorzystanie tego systemu jest niemożliwe z przyczyn technicznych, w czasie niezbędnym do przywrócenia jego funkcjonowania zawiadomienie i inne pisma w egzekucji z wierzytelności z rachunku bankowego doręcza się na piśmie.
W kontekście tego przepisu wyjaśnić także należy, że zgodnie
z art. 17c § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285 i 1860), chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu albo przez pracownika obsługującego organ. Według art. 17c § 2 tej ustawy w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora wyznaczonego z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych. Z kolei art. 17c § 3 u.p.e.a. stanowi, że w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny doręcza pisma przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 1640 oraz z 2024 r. poz. 467, 1222 i 1717).
Jak wynika z treści zaskarżonych postanowień, sporne zawiadomienie zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego [...]. Jest to system prowadzony przez Krajową Izbę Rozliczeniową, umożliwiający sprawną i bezpieczną komunikację online pomiędzy bankami i spółdzielczymi kasami oszczędnościowo-kredytowymi oraz podmiotami uprawnionymi do uzyskiwania informacji objętych tajemnicą bankową i tajemnicą zawodową SKOK, tzn. sądowymi i administracyjnymi organami egzekucyjnymi. Ten system gwarantuje bezpieczeństwo przekazywanych informacji (szczegółowe informacje dostępne na stronie internetowej: publ.).
Konsekwencją możliwości skorzystania przez organ egzekucyjny z systemu teleinformatycznego jest szczególna regulacja zawarta w art. 67 § 2a u.p.e.a., który stanowi, że jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej:
1) w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego;
2) zawiadomienie o zajęciu zawiera PESEL, NIP lub REGON zobowiązanego albo jego numer [...] K. R. S., albo numer [...] innym rejestrze lub ewidencji, o ile są znane organowi egzekucyjnemu.
Sąd podziela ocenę organów, że zasady wynikające z art. 67 u.p.e.a uzupełnia art. 26e § 2 u.p.e.a., według którego wydruk zawiadomienia, które było sporządzone w postaci elektronicznej; odzwierciedla treść zawiadomienia, zawiera informację o sporządzeniu pisma w postaci elektronicznej oraz informację o opatrzeniu pisma podpisem albo pieczęcią, wymienionych w § 1 tego artykułu. Jak zasadnie zauważył organ odwoławczy, art. 26e § 2 u.p.e.a. nie wymaga doprecyzowania jakiego rodzaju podpisem lub pieczęcią zostało opatrzone zawiadomienie z 11 lipca 2024 r. Niezbędnym elementem wydruku pisma, oprócz informacji o sporządzeniu go w postaci elektronicznej, jest informacja, że pismo to zawiera wymagany podpis lub pieczęć. Taka informacja została wskazana w treści przedmiotowego zawiadomienia (k. [...] akt admin.).
Zasadny jest także pogląd organu II instancji, że unormowania zawarte
w art. 67 i 26e § 2 u.p.e.a stanowią regulację kompletną wobec pism sporządzanych przez wierzyciela i organ egzekucyjny, i nie wymagają sięgania do wymogów określonych w art. 393 k.p.a. - w tym wypadku - dotyczących obowiązku wskazania imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby podpisującej. Zaznaczyć należy, że przepis ten z zasady dotyczy pism wydawanych przez różne organy administracji publicznej.
Niezależnie od powyższego organ odwoławczy zasadnie zwrócił uwagę, że sporne zawiadomienie zawiera identyfikator, którym jest unikalny numer [...], generowany przez system elektroniczny.
Wobec powyższego Sąd stwierdził, że nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty podniesione przez skarżącą w sposób sformułowany w skardze. Zaskarżone postanowienie odpowiadało prawu, a organ egzekucyjny prawidłowo oddalił skargę na dokonaną czynność i odmówił uchylenia zaskarżonej czynności.
Sąd oddalił wniosek dowodowy skarżącej o przeprowadzenie dowodu z dokumentu – powołanego, ale nie dołączonego do skargi, postanowienia organu odwoławczego z 24 października 2024 r., wydanego w innej sprawie.
Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W postępowaniu przed sądem administracyjnym kontrola administracji publicznej odbywa się na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), a zatem co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed tym sądem, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ administracji. Podkreślić należy, że przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza, a tym bardziej ustaleń faktycznych, które nie są kwestionowane, lecz odmiennie oceniane, przy tym zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem dopuszczenie dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu.
Sąd administracyjny nie prowadzi – co do zasady - własnego postępowania dowodowego, w tym nie zwraca się do organów o dokumenty sporządzone w innych sprawach, jeżeli nie ma to istotnego znaczenia dla rozstrzyganej sprawy. W tej sprawie przedmiotem sądowej kontroli było zaskarżone postanowienie organu II instancji i zawarta nim argumentacja. Dokumenty znajdujące się aktach administracyjnych pozwalały na rozstrzygnięcie sprawy. Stanowisko organu odwoławczego zajęte w innej sprawie nie jest objęte zakresem sądowej kontroli w niniejszej sprawie.
Z uwagi na obszerną argumentację zawartą w skardze Sąd odniósł się do zawartych w niej zarzutów i ich uzasadnienia w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zapadłych w sprawie postanowień (wyrok NSA
z dnia 2 marca 2016 r., II FSK 2474/15, wyrok NSA z 14 lipca 2022 r., III OSK 1833/21, wyrok NSA z 28 czerwca 2022 r., I FSK 841/18).
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło