I SA/Po 273/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku MP o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi MP na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności jako członka zarządu spółki za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od maja do listopada 2009 r. oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za w.w zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia 2009 r. do grudnia 2010 r. postanawia: 1. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącej radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. Skarżąca MP pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Następnie złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podała, że ze względu na bardzo trudną sytuację materialną nie jest w stanie bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania ponieść kosztów niniejszego postępowania nawet w części, nie stać jej również na skorzystanie z pomocy prawnej, która z uwagi na wagę sprawy oraz jej skomplikowany charakter jest w niniejszej sprawie niezbędna. Skarżąca wskazała, że wnosi o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego PK, prowadzącego Kancelarię Radcy Prawnego, os. L [...], [...] P, nr uprawnień [...]. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami. Skarżąca nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów wartościowych np. pojazdów mechanicznych, maszyn, biżuterii o wartości powyżej [...]. Skarżąca oświadczyła, że otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości [...] netto. Wnioskodawczyni podała, że wysokość świadczenia brutto wynosi [...], świadczenie to zostało pomniejszone w związku z dokonanym zajęciem egzekucyjnym począwszy od należności za [...] o kwotę [...]. Skarżąca oświadczyła, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, przy czym uzyskiwane dochody nie wystarczają nawet na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Z uwagi na swój wiek – jest emerytką oraz stan zdrowia nie jest w stanie podjąć dodatkowego zatrudnienia. Wydatki związane z eksploatacją zajmowanego przez nią domu obejmują w szczególności: [...]. Wskazane powyżej wydatki nie obejmują innych niezbędnych kosztów związanych z normalnym funkcjonowaniem takich jak wydatki na żywność, które są zróżnicowane i uzależnione od kwot, które pozostają po zaspokojeniu innych zobowiązań, wydatków związanych z zakupem ubrań, środków higienicznych i środków czystości, zakupem leków itp. Z uwagi na kwotę pozostałą na utrzymanie – ok. [...] wydatki te są zaspokajane w miarę możliwości finansowych skarżącej. Wnioskodawczyni podała, że korzysta również z pomocy najbliższej rodziny oraz z pomocy organizacji A. Skarżąca podała, że aktualnie otrzymywane przez nią świadczenie emerytalne objęte jest zajęciem egzekucyjnym z uwagi na istniejące względem Miasta zaległości z tytułu czynszu i innych opłat, stąd pozostała jej do dyspozycji kwota jest tak niska. Do wniosku załączyła kserokopie: decyzji ZUS z dnia [...] o waloryzacji emerytury, faktury VAT za energię elektryczną, potwierdzenia zapłaty za gaz i potwierdzenia zapłaty opłat za lokal za [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia kosztów postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że ze złożonych przez skarżącą oświadczeń wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jej od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, gdyż wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżąca jest osobą samotną, ma [...] lat i jest emerytką. Uzyskuje dochód w wysokości [...] netto z tytułu świadczenia emerytalnego. Z uzyskiwanego dochodu skarżąca ponosi koszty swojego utrzymania. Z uwagi na okoliczność, że dochód jej jest bardzo niski. wnioskodawczyni korzysta z pomocy najbliższej rodziny oraz z pomocy A. Z oświadczeń skarżącej wynika zatem, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Wnioskodawczyni nie posiada również żadnego majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania tych kosztów. W tych okolicznościach na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.