I SA/Po 273/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności jako członka zarządu spółki za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od maja do listopada 2009 r. oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za w.w zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia 2009 r. do grudnia 2010 r.; postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...] stycznia 2016 r., skarżąca wniosła skargę na wymienioną w rubrum niniejszego postanowienia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. W skardze wniesiono o wstrzymanie wykonania przez Sąd zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji do czasu zakończenia postępowania. Uzasadniając wniosek w tym zakresie skarżąca wskazała na przyczyny wskazane w uzasadnieniu skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: W myśl zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Wyjątkiem od tej reguły ogólnej jest przyznanie sądowi w ściśle określonych przypadkach, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., możliwości udzielenia stronie ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania aktu lub czynności w całości lub w części, chyba że ustawa szczególna wyłącza tę możliwość. Z uwagi na treść normatywną powyższych przepisów należy stwierdzić, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu może nastąpić wyłącznie w wyniku złożonego przez skarżącą wniosku oraz w granicach luzu decyzyjnego przyznanego Sądowi przez ustawodawcę, wyznaczonego zakresem znaczeniowym przesłanek sformułowanych w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. zaistnieniem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaznaczyć należy, że chodzi tu o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Żądając wstrzymania wykonania decyzji, skarżąca ma zatem obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FZ 585/06, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W celu uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji należy zatem przedstawić dokumenty, które uprawdopodobnią opisywaną sytuację, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Potwierdza to orzecznictwo sądowoadministracyjne, np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. akt I FSK 2109/13, w którym Sąd wyraźnie wskazał, że "wniosek (o wstrzymanie wykonania decyzji) poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego". Co więcej w orzecznictwie wskazuje się również, że ogólnikowe twierdzenia wyrażane przez stronę skarżącą, pozbawione szerszego uzasadnienia i stosownych wyliczeń, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu [tak: postanowienie NSA z dnia 12 września 2014 r. sygn. akt I FZ 332/14, dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl]. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że skarżąca w uzasadnieniu skargi nie wskazała jakichkolwiek okoliczności wskazujących na występowanie w sprawie niebezpieczeństwa wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu skarżąca w sposób blankietowy powołała się jedynie na przyczyny wskazane w uzasadnieniu skargi. Odnosząc się do tego rodzaju argumentacji należy wskazać, że przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie można utożsamiać z oceną legalności wydanego aktu. Celem instytucji wstrzymania wykonania aktu jest jedynie tymczasowe ukształtowanie stosunków do czasu merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd. Z powyższego wynika, że sąd wyłącznie bada zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., przede wszystkim w oparciu o okoliczności wskazane we wniosku [tak: postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2012 r., o sygn. akt II OSK 590/12, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl]. Zauważyć również należy, że Sąd rozstrzygając kwestię wpadkową wywołaną wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, nie bada trafności zarzutów zgłoszonych w skardze, odnośnie niezgodności zaskarżonego aktu z prawem, a jedynie dokonuje oceny wystąpienia ustawowych przesłanek uzasadniających wstrzymanie jego wykonania. Ustosunkowanie się do zarzutów skargi jest zatem na etapie rozpoznawania przedmiotowego wniosku niedopuszczalne [por. postanowienie NSA z dnia 3 lipca 2014 r., o sygn. akt II OZ 661/14, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl]. Oparcie wniosku o ochronę tymczasową na argumencie o niezgodności zaskarżonego aktu z prawem, a zwłaszcza rozstrzygnięcie Sądu w tym zakresie niweczy kontrolę sądową legalności zaskarżonego aktu [por. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2014 r., o sygn. akt II FSK 2195/13, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl]. Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że obowiązkiem Sądu rozpoznającego wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej jest dokonanie samodzielnej oceny, czy w świetle całokształtu okoliczności wynikających z akt sprawy w istocie wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się dla skarżącej z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak wskazuje się bowiem w orzecznictwie odpowiednie odczytanie przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. dla postępowania wpadkowego, które kończy się postanowieniem dotyczącym wniosku strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego, polega na tym, że jako podstawę oceny sądu należy przyjąć akta sprawy, które dokumentują wszystkie ustalenia faktyczne poczynione w danym postępowaniu. Rozpoznając taki wniosek, wojewódzki sąd administracyjny nie może pomijać w swoim rozumowaniu informacji zawartych w aktach sprawy. Ich pełna analiza jest warunkiem prawidłowej oceny stanu faktycznego, która znajduje swoje odzwierciedlenie w postanowieniu sądu [tak: postanowienie NSA z dnia 12 lipca 2011 r. sygn. akt II FZ 330/11, dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl]. Dokonując zatem oceny zasadności wniosku skarżącej nie można tracić z pola widzenia, że postanowieniem referendarza sądowego tutejszego Sądu z dnia 16 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Po 273/16 zwolniono skarżącą od kosztów sądowych oraz ustanowiono dla niej pełnomocnika w osobie radcy prawnego. Konkludując rozważania zawarte w przywołanym postanowieniu referendarz sądowy stwierdził, że ze złożonych przez skarżącą oświadczeń wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jej od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, albowiem skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżąca jest ponadto osobą samotną, ma [...] lat i jest emerytką, uzyskującą dochód w wysokości [...] zł netto z tytułu świadczenia emerytalnego, z którego ponoszone są koszty utrzymania. Z oświadczeń wnioskodawczyni złożonych w toku postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy wynika również, że skarżąca korzysta z pomocy najbliższej rodziny oraz [...]. Z przedłożonych przez skarżącą oświadczeń wynika również, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Skarżąca nie posiada bowiem żadnego majątku który mógłby stanowić źródło finansowania kosztów postępowania. W ocenie Sądu, mając na uwadze okoliczności ustalone w toku postępowania w przedmiocie przyznania skarżącej prawa pomocy należy stwierdzić, że wykonanie zaskarżonej decyzji – orzekającej o odpowiedzialności za zaległości podatkowe w kwocie [...] zł – może narazić skarżącą na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Biorąc pod uwagę wielkość emerytury skarżącej w kwocie [...] zł oraz koszty samego miesięcznego utrzymania mieszkania skarżącej w kwocie ok. [...] zł stwierdzić należy, że natychmiastowe obciążenie wnioskodawczyni obowiązkiem wykonania zaskarżonej decyzji groziłyby pozbawieniem jej środków koniecznych dla zaspokojenia podstawowych potrzeb. W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 w zw. z art. 16 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.