I SA/Po 2738/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr) WSA Beata Sokołowska Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymiaru cła I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] Nr [...] I. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego P. S. kwotę [...] złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ M. Kosewska /-/ M. Lorych-Olszanowska /-/ B. Sokołowska JS Dyrektor Izby Celnej zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 z 1997 r. z późn. zm.), art. 38, 210, 222 § 3 oraz art. 262 ustawy z dnia 1.09.1997 r. Kodeks celny (t.j. Dz. U. Nr 75, poz. 802 z 2001 r.) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] nr [...]. Uzasadniając swoje stanowisko wyjaśnił, że w dniu [...] P. S. nabył od L. P. samochód osobowy marki AUDI 80, nr nadwozia [...]. Umowa sprzedaży zawarta została na giełdzie samochodowej w P. Kupujący otrzymał od sprzedającego dowód rejestracyjny. P. S. uiścił opłatę skarbową i złożył wniosek o zarejestrowanie samochodu w Urzędzie Komunikacji. W toku prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w S. postępowania ustalono, że pierwsza rejestracja przedmiotowego samochodu na polskim obszarze celnym miała miejsce w Wydziale Komunikacji Starostwa Powiatowego w S. Wniosek o rejestrację samochodu złożyła nieznana osoba legitymująca się dowodem osobistym wystawionym na fikcyjne nazwisko P. Do wniosku załączono umowę kupna-sprzedaży z dnia 5.09.1999 r., rachunek uproszczony [...] opinię techniczną nr [...] protokół zdawczo-odbiorczy Urzędu Celnego w P. nr [...] które to dokumenty jak ustalono były sfałszowane. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Urzędu Celnego w P. wszczął postępowanie w sprawie wprowadzenia na polski obszar celny samochodu marki AUDI 80 i decyzją z dnia [...] nr [...] uznając P. S. za dłużnika na podstawie art.207 ustawy z dnia 21.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 z późn. zm.) oraz art. art. 2 § 1 i § 2, 3 § 1 pkt 2, 6 § 1 i § 2, 13 § 1, 21, 29, 38, 210 § 1 pkt 1 § 2 i § 3, 222 § 3, 223 § 4 ustawy z dnia 9.01.1997 r. - Kodeks celny (t.j. Dz. U. Nr 75, poz. 802 z 2001 r. z późn. zm.) w zw. z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.12.1998 r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej Dz. U. Nr 158 poz. 1036) określił kwotę długu celnego od przedmiotowego samochodu w wysokości [...] wraz z odsetkami liczonymi od dnia powstania długu celnego tj. od dnia 7.09.1999 r. do dnia wydania decyzji w kwocie [...] na podstawie art. 84 Kodeksu celnego orzekł o objęciu pojazdu procedurą dopuszczenia do obrotu i zgodnie z art. 230 § 1 Kodeksu celnego powiadomił o zarejestrowaniu kwoty długu celnego. Od powyższej decyzji Dyrektora Urzędu Celnego strona wniosła odwołanie i zażądała jej uchylenia. P. S. w odwołaniu zarzucił, iż błędnie przyjęto w decyzji, iż jest on dłużnikiem z tytułu długu celnego, albowiem dochował należytej staranności w trakcie zawarcia umowy sprzedaży samochodu AUDI 80, gdyż sprzedawca posiadał oryginalny dowód rejestracyjny wydany przez Wydział Komunikacji Starostwa Powiatowego w S. Dyrektor Izby Celnej utrzymując decyzję organu pierwszej instancji w mocy wskazał, że zgodnie z art. 210 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego dług celny w przywozie powstaje w wypadku nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym. Dług ten powstaje z chwilą nielegalnego wprowadzenia towaru (art. 210 § 2 Kodeksu celnego). Natomiast w art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego ustawodawca przyjął, że dłużnikami celnymi są osoby, które nabyły, posiadały lub są w posiadaniu towaru i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że był to towar nielegalnie wprowadzony. W ocenie organu celnego P. S. nabył nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny samochód AUDI 80 nie zachowując należytej staranności przy zawieraniu umowy sprzedaży, gdyż zażądał od sprzedającego okazania dowodu osobistego oraz rejestracyjnego dowodu pojazdu, natomiast nie zażądał dokumentów, świadczących o uregulowaniu sytuacji celnej pojazdu na polskim obszarze celnym. Zdaniem organu celnego zażądanie dokumentów dotyczących odpraw celnych, nawet jeżeli okazały się one fałszywe, dawałoby podstawy do przyjęcia, iż strona zachowała należytą staranność w rozumieniu art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego. P. S. w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej i zasądzenia od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący w skardze zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego, poprzez przyjęcia, iż jest dłużnikiem z uwagi, iż zawierając umowę sprzedaży samochodu AUDI 80 w dniu 20.10.1999 r. nie zachował należytej staranności, gdyż nie zażądał od sprzedawcy dokumentów odprawy celnej, a tym samym nie ustalił, czy pojazd będący przedmiotem umowy został wprowadzony legalnie na polski obszar celny. Podniósł, że fakt rejestracji pojazdu mechanicznego jest aktem władczym poprzedzanym koniecznym w tym przypadku zbadaniem przez organ rejestrujący, czy między innymi pojazd został sprowadzony na polski obszar celny w sposób zgodny z prawem (dowód odprawy celnej, dokumenty nabycia na licytacji). Zdaniem skarżącego wydanie dokumentu rejestracyjnego pojazdu - dokumentu stanowiącego dowód tego co zostało w nim urzędowo zaświadczone odnosi się także do wad prawnych, jakimi z pewnością są ciężary publiczne. Ponadto P. S. zarzucił decyzji "rażące naruszenie przepisów o postępowaniu (uczestnictwo strony w postępowaniu w prawie strony do wypowiedzenia się na każdym etapie postępowania)" jednakże zarzutu tego szczegółowo nie uzasadnił. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) wojewódzki sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 - 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, stwierdzi wady, będące przyczynami wznowienia postępowania bądź też stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie stwierdzić należy, że zarzuty skarżącego okazały się zasadne w części dotyczącej naruszenia prawa materialnego, w szczególności art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego, bowiem Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 210 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego dług celny w przywozie powstaje w wypadku nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym. Dłużnikami są osoby, które nabyły, posiadały lub posiadają towar, o którym mowa w § 1 i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie (art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego). Bezsporne w niniejszej sprawie było to, iż samochód AUDI 80 nr nadwozia [...] został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny i, że w dacie zawarcia umowy sprzedaży strona skarżąca otrzymała od sprzedawcy - mężczyzny posługującym się dowodem osobistym wystawionym na fikcyjne nazwisko L. P. dowód rejestracyjny pojazdu nr rej [...] wystawiony przez Wydział Komunikacji Starostwa Powiatowego w S., który to dokument był autentyczny. Dokument ten został wydany zgodnie z decyzją z dnia [...] Starosty Powiatowego w S. po rozpatrzeniu wniosku, do którego jak później ustalono, załączono sfałszowane dokumenty (umowa sprzedaży, dokument identyfikacji pojazdu, zaświadczenie o przeprowadzeniu badania technicznego pojazdu, protokół sprzedaży samochodu w drodze licytacji publicznej, protokół zdawczo-odbiorczy Urzędu Celnego w P.). Sporną kwestią była zaś ocena zachowania strony skarżącej dokonana przez organy celne obu instancji, a mianowicie czy można przyjąć, że P. S. nie zachował należytej staranności w rozumieniu art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego, jeżeli nie zażądał przy zakupie samochodu AUDI 80 dokumentów odprawy celnej. Zeznał on bowiem w toku prowadzonego postępowania karnego, iż przed zawarciem umowy sprzedaży sprawdził w przedmiotowym samochodzie zgodność numerów nadwozia i silnika z danymi wynikającymi z dowodu rejestracyjnego i poprosił sprzedającego mężczyznę o okazanie dowodu osobistego (protokół przesłuchania P. S. w charakterze świadka z dnia 17.12.1999 r. k. 16 - 17 akt adm.). Zarówno w doktrynie i utrwalonym orzecznictwie sądów - Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że aby zachowaniu osoby można było nadać przymiot należytej staranności, należy jej staranność odnieść do staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju. Wzorzec należytej staranności ma charakter obiektywny. Jego zastosowanie w praktyce polega najpierw na dokonaniu wyboru modelu ustalającego optymalny w danych warunkach sposób postępowania, odpowiednio skonkretyzowanego i aprobowanego społecznie, a następnie na porównaniu zachowania danej osoby z takim wzorcem postępowania. Zdaniem Sądu organy celne w wydanych decyzjach w odniesieniu do zebranego w sprawie materiału dowodowego dokonały błędnej oceny zachowania strony skarżącej, przyjmując, iż nie zachowała należytej staranności w momencie nabycia przedmiotowego samochodu, aby ustalić czy jest on legalnie wprowadzony na polski obszar celny. Nie można bowiem stronie zarzucić braku należytej staranności poprzez nie zażądanie od sprzedawcy w momencie ustalania warunków umowy sprzedaży pojazdu dokumentów odprawy celnej, jeżeli jako obywatel mający zaufanie do państwa i dokumentów urzędowych, (dowód rejestracji pojazdu wydany przez Starostę Powiatowego w S.) po otrzymaniu autentycznego dowodu rejestracyjnego uznał, że jest to czynność wystarczająca. Uzasadniały to także okoliczności zakupu - wygląd mężczyzny, jego ubiór - budzący zaufanie, cena pojazdu nie odbiegająca od cen rynkowych, oryginalny dokument urzędowy - dowód rejestracyjny pojazdu, okazanie na żądanie przez sprzedawcę dowodu osobistego. Nie można bowiem wymagać od nabywcy samochodu wyższej staranności, niż od organu administracji państwowej wymaganej w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie wniosku o rejestrację pojazdu. Albowiem w toku tegoż postępowania winna nastąpić ocena autentyczności dokumentów załączonych do wniosku. Strona skarżąca słusznie przyjęła, że w przypadku zakup samochodu już zarejestrowanego, rzeczą organu - tu Starosty Powiatowego było zbadanie dokumentów dotyczących legalności wprowadzenia samochodu na polski obszar celny, służy temu bowiem wymóg określony art. 72 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 20.06.1997 r. - Prawo o ruchu drogowy (Dz. U. Nr 98 poz. 602) przedłożenia do wniosku o rejestrację dokumentu - dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z zagranicy i jest rejestrowany po raz pierwszy. Sąd nie podziela poglądu organów celnych, iż nabycie samochodu na giełdzie samochodowej wymaga od nabywcy szczególnej ostrożności w każdym przypadku. Czynności kupującego związane z zawarciem umowy sprzedaży należy oceniać w każdym przypadku indywidualnie, badając wszystkie okoliczności zakupu. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a/, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270). /-/ M. Kosewska /-/ M. Lorych-Olszanowska /-/ B. Sokołowska JS