I SA/Po 274/09

PostanowienieWSA w Poznaniu2009-04-29

Skład orzekający: Violetta Mielcarek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spółka cywilna, jako jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, może być stroną postępowania sądowoadministracyjnego i ubiegać się o przyznanie prawa pomocy?
Ratio decidendi
Spółka cywilna, jako jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, ale dopuszczona przez przepisy prawa do nabywania uprawnień i zaciągania obowiązków, posiada zdolność sądową i może być stroną postępowania sądowoadministracyjnego. W związku z tym, spółka cywilna może składać wnioski o przyznanie prawa pomocy, które będą rozpatrywane na podstawie przepisów PPSA.
Stan faktyczny
Spółka cywilna złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku od towarów i usług. Skarżąca spółka uzasadniła wniosek trudną sytuacją finansową, brakiem obrotów i stratami. Sąd rozpatrywał kwestię zdolności spółki cywilnej do bycia stroną postępowania i ubiegania się o prawo pomocy.
Rozstrzygnięcie
Sąd postanowił ustanowić dla skarżącej spółki adwokata, zwolnić ją od wpisu od skargi, a w pozostałym zakresie wniosek oddalić.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A s.c. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003r. postanawia: 1. ustanowić dla skarżącej spółki adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka, 2. zwolnić skarżącą spółkę od wpisu od skargi, 3. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. /-/V. Mielcarek Wpis od skargi wynosi [...]. Z akt sprawy wynika, że Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...], Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...], Nr [...], określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące: [...] uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego za w.w miesiące, a w pozostałej części utrzymał decyzję w mocy. Ta też spółka wniosła od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. To natomiast oznacza, że w myśl art. 25 § 3 w związku z art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) spółka cywilna jest stroną postępowania w niniejszej sprawie. Stosownie bowiem do w.w przepisów, zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działalnie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. Skoro adresatem zaskarżonej decyzji, więc podmiotem określonych w niej praw i obowiązków i zarazem wnoszącym skargę jest w niniejszej sprawie spółka cywilna, to ona występuje w tym sporze jako strona. Zatem tylko spółka cywilna może składać wniosek o przyznanie prawa pomocy, który powinien być oceniany w świetle przesłanek wskazanych w jednym z punktów art. 246 § 2 ustawy – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dotyczących poza osobami prawnymi także innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej) /por. postanowienie NSA z dnia 2 lipca 2007r., sygn. akt II FZ 309/07/. Skarżąca spółka złożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że zła sytuacja firmy nie pozwala na uiszczenie opłaty sądowej oraz opłacenie adwokata. Powyższa sytuacja powstała na skutek braku obrotów, które są wynikiem opóźnień w realizacji inwestycji przez inwestorów i warunków atmosferycznych. Spółka poniosła stratę w wysokości [...]. Z oświadczenia o stanie majątkowym spółki wynika, że skarżąca nie posiada środków trwałych ani też środków pieniężnych. Na wezwanie z dnia [...] skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] wskazała, że nie posiada środków trwałych, konto założone w B nie wykazuje żadnych obrotów. Koszty ponoszone przez spółkę w skali miesiąca wynoszą: [...]. Spółka zatrudnia jednego pracownika. Wspólnicy spółki: DM– nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów, AH – posiada dom do kapitalnego remontu w K o pow. [...] m2, działkę przemysłowo-rolniczą o pow. [...] w G, nieużytki w K, przy czym w.w nieruchomości zajęte zostały przez komornika, nie przynoszą żadnych dochodów, w tym również z tytułu dopłat z Unii Europejskiej, nie posiada natomiast oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Wspólnicy spółki cywilnej nadto oświadczyli, że obecnie nie uzyskują dochodów z działalności spółki oraz innych dochodów. Do pisma skarżąca spółka załączyła kserokopie zeznań podatkowych za [...], kserokopie z książki przychodów i rozchodów za [...] oraz deklarację dla podatku od towarów i usług za [...], z której wynika, że podstawa opodatkowania w podatku od towarów i usług wyniosła [...]. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomowcy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3). Na podstawie art. 246 § 2 cyt. ustawy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W rozpatrywanej sprawie skarżąca w oświadczeniu zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w pismach uzupełniających ten wniosek wykazała, że nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi oraz kosztów zastępstwa procesowego. Z oświadczenia skarżącej wynika, że w okresie zimowym ponosiła wyższe, bo o [...] koszty przeznaczone na ogrzanie siedziby. Nadto z uwagi na opóźnienia w realizacji inwestycji przez inwestorów i warunki atmosferyczne skarżąca nie odnotowała obrotów. W [...] spółka wykazała podstawę opodatkowania w podatku od towarów i usług w wysokości [...]. Na obecnym etapie postępowania nie zwolniono skarżącej spółki od ewentualnych przyszłych kosztów sądowych, gdyż skarżąca, jak oświadczyła, nadal prowadzi działalność gospodarczą, a zatem istnieje możliwość, że będzie uzyskiwała dochody, które pozwolą na opłacenie tych kosztów. W sytuacji gdyby skarżąca nie była w stanie ich ponieść, ewentualnie gdyby mogła ponieść tylko ich część, to będzie mogła ponownie zwrócić się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W tych okolicznościach na podstawie art. 245 § 2 i art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji. /-/V. Mielcarek

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło