I SA/Po 275/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku JK o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005r. postanawia: 1. ustanowić dla skarżącego doradcę podatkowego, którego wyznaczy Krajowa Rada Doradców Podatkowych, 2. udzielić skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę [...], 3. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. /-/V.Mielcarek Wpis sądowy od skargi wynosi [...]. Skarżący JK pismem z dnia [...] wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Następnie złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku podał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Osiągane przez niego niskie dochody oraz wysokie koszty życia nie pozwalają na pokrycie kosztów sądowych oraz na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, z córką i z synem. Nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Posiada natomiast plac magazynowy w G. Skarżący z tytułu umowy o pracę otrzymuje wynagrodzenie brutto w wysokości [...], jego żona w wysokości [...]. Na wezwanie z dnia [...] JK w odpowiedzi z dnia [...] podał, że stałe koszty miesięcznego utrzymania wynoszą [...]; przy czym [...]. Na wyżywienie wnioskodawca przeznacza kwotę jaka pozostaje po opłaceniu wszystkich opłat. Skarżący oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają samochodów osobowych, nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Wnioskodawca i jego żona są właścicielami placu magazynowego w G. Dom, w którym mieszka skarżący ze swoją rodziną należy do M i M K, koszty wynajmu domu wynoszą [...] miesięcznie. Do pisma załączył kserokopie zeznań podatkowych za [...], kserokopię umowy kredytowej, zaświadczenia o zatrudnieniu i zarobkach. Na wezwanie z dnia [...] J K w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że jego żona BK posiada [...] udziały w A sp. z o.o. Skarżący i jego żona z tytułu podnajmu lokalu o powierzchni [...] m2 spółce A osiągają dodatkowy dochód w wysokości [...] miesięcznie. Syn skarżącego PK mieszka w tym samym domu co wnioskodawca, jednakże nie pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Do pisma załączył kserokopie zeznań podatkowych za [...], kopię umowy najmu, kopię postanowienia z dnia [...]. W kolejnym piśmie z dnia [...] J K podał, że syn P K prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie pomaga skarżącemu finansowo, pokrywa w [...] opłaty z tytułu czynszu, wody, opału, energii elektrycznej, gazu i telefonu. Syn skarżącego rozpoczął działalność gospodarczą w [...]., nie uzyskuje dochodu, nie posiada samochodu, nie jest właścicielem nieruchomości, wartościowych przedmiotów, oszczędności ani papierów wartościowych. Wniosek o udzielenie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie tylko w części przez ustanowienie dla skarżącego doradcy podatkowego oraz zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia skarżącemu prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Zauważyć nadto należy, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Z treści pism skarżącego wynika, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, z córką i z synem. Skarżący z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje dochód brutto w wysokości [...] miesięcznie, jego małżonka w wysokości [...]. Poza tym z oświadczeń skarżącego wynika, że posiada we współwłasności z żoną plac magazynowy w G. Nadto skarżący podnajmuje spółce A lokal o powierzchni [...] m2 i z tego tytułu z żoną uzyskują dochód w wysokości [...]. Stałe koszty miesięcznego utrzymania skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wynoszą około [...]. Skarżący spłaca ratę kredytu w wysokości [...] miesięcznie. Kredyt ten został udzielony na prywatne potrzeby skarżącego i wobec tego trudno jest z tego tytułu przerzucić obowiązek ponoszenia kosztów sądowych prowadzonych w jego indywidualnej sprawie na ogół obywateli. Skarżący, pomimo wezwania, nie podał w jakiej wysokości ponosi koszty wyżywienia dla czteroosobowej rodziny, wskazał jedynie, że koszty te ponosi ze środków, które zostaną po opłaceniu stałych wydatków. Konkludując podkreślić należy, iż o zasadności wniosku nie decyduje subiektywne przekonanie o tym, iż wnioskodawca kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy, ale obiektywna ocena możliwości finansowych (posiadanie źródeł dochodu) i możliwości majątkowych wnioskodawcy przy uwzględnieniu niezbędnych (obiektywnie) dla utrzymania strony wydatków oraz kosztów sądowych jakie musiałby ponieść na danym etapie postępowania (aktualnie jest to wpis od skargi w wysokości oraz koszty zastępstwa procesowego). Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że skarżący wykazał, że nie ma środków finansowych na opłacenie wpisu od skargi w pełnej wysokości oraz kosztów zastępstwa procesowego. Zatem przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie doradcy podatkowego oraz redukcję wpisu od skargi od kwoty [...] do kwoty [...] stanowi przyznanie prawa pomocy adekwatne do sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej skarżącego. Na obecnym etapie postępowania nie zwolniono skarżącego od ewentualnych przyszłych kosztów sądowych. W sytuacji gdyby nie był w stanie ich ponieść będzie mógł ponownie zwrócić się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1, § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek