I SA/Po 2799/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Sędziowie NSA Jerzy Małecki as.sąd. WSA Karol Pawlicki(spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2005 r. sprawy ze skargi Spółki "A" sp.j. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie sankcji ekonomicznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...]. Nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej Spółki "A" sp.j. kwotę 11.520,20 zł (jedenaście tysięcy pięćset dwadzieścia 20/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. wstrzymuje wykonanie decyzji wymienionych w pkt 1 do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/K.Pawlicki /-/M.Skwierzyńska /-/J.Małecki Pismem z dnia [...] r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej zawiadomił Urząd Skarbowy , że w wyniku kontroli przeprowadzonych w dniach od [...] października 2000 r. do [...] maja 2001 r., a następnie [...] i [...] kwietnia 2002 r. oraz w dniu [...] października 2002 r. w Spółce "A" sp. j. z siedzibą w B., gm. T., stwierdzono, że w/w Spółka wprowadziła do obrotu i sprzedała 5013 sztuk belek nadprożowych i uzyskała z tej sprzedaży [...] zł, nie posiadając przy tym certyfikatu dopuszczającego wyrób do obrotu handlowego, uprawniającego do oznaczania wyrobu znakiem bezpieczeństwa "B". Jako podstawę swych działań Inspektor wskazał art. 3 i 16 ustawy o Inspekcji Handlowej, art. 26 ustawy o badaniach i certyfikacji oraz rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 lipca 2000 r. w sprawie sankcji ekonomicznych za wprowadzenie do obrotu wyrobów podlegających oznaczeniu znakiem bezpieczeństwa, a nie oznaczonych tym znakiem lub nie spełniających innych wymagań, a także za wykonanie usług nie spełniających odpowiednich wymagań (Dz.U. Nr 55, poz. 661). Decyzją z dnia [...] r. Pierwszy Urząd Skarbowy , na podstawie art. 26 i 28 ust. 1 i 2 ustawy o badaniach i certyfikacji oraz § 4 ust. 1 w/w rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 lipca 2000 r. określił Spółce "A" sp. j. zaległość w kwocie [...] zł z tytułu niewpłacenia do budżetu opłaty stanowiącej 100 % sumy uzyskanej ze sprzedaży wyrobów bez oznaczenia znakiem bezpieczeństwa. W odwołaniu z dnia [...] r. od powyższej decyzji wskazano, że Spółka została ukarana nie za brak certyfikacji, lecz za to, że nie mogła udowodnić, iż zakupiony towar został zamówiony przez odbiorców. W kolejnych pismach z [...] września i [...] października 2003 r. Spółka wyjaśniała, jak kształtowała się produkcja nadproży testowanych i nieatestowanych. Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podano, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o badaniach i certyfikacji w przypadku, gdy organ kontroli upoważniony do kontrolowania działalności przedsiębiorców stwierdzi uchybienia wymienione w treści art. 26 tej ustawy, zobligowany jest do przekazania stosownego zawiadomienia do właściwego urzędu skarbowego oraz określenia ilości i wartości wyrobów lub usług, których te uchybienia dotyczą. W przedmiotowej sprawie uprawnienia kontrolne posiadają organy Inspekcji Handlowej, co wynika z ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o Inspekcji Handlowej (Dz.U. z 1969 r. Nr 26, poz. 206 ze zm.) i ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz.U. z 2001r., Nr 4, poz. 25 ze zm.). One też z przebiegu czynności kontrolnych zobowiązane są sporządzić protokół, określić w nim ilość i wartość wyrobów lub usług, których uchybienia dotyczą. Obowiązki kontrolującego polegają więc głównie na ustaleniu skali naruszenia przepisów oraz wysokości należnej sankcji. Od dokonanych w toku postępowania kontrolnego ustaleń strona ma prawo do składania wyjaśnień i zastrzeżeń. W przedmiotowej sprawie Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej sporządził protokół kontroli nr [...] z dnia [...] października 2001r., który przekazał jednocześnie z zawiadomieniem o obowiązku wpłaty do budżetu sankcji ekonomicznej w kwocie określonej w/w protokołem do Pierwszego Urzędu Skarbowego . Organ podatkowy natomiast na tej podstawie wydał, w oparciu o § 4 w/w rozporządzenia Ministra Finansów z 11 lipca 2000 r., zaskarżoną decyzję, w której określił zaległość podatkową wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi od następnego dnia po upływie terminu płatności, stanowiącą podstawę do ewentualnej egzekucji należności. Kompetencje urzędu skarbowego ograniczają się tylko do pobrania należności określonej przez jednostkę kontrolującą. Organ podatkowy nie orzeka o zgodności sporządzonego protokołu kontroli z punktu widzenia jego legalności w świetle przepisów, które nie są przepisami prawa podatkowego. Na powyższą decyzję wspólnicy spółki jawnej wnieśli skargę do Ośrodka Zamiejscowego Naczelnego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W uzasadnieniu skargi zwrócono uwagę, że skarżący na żadnym etapie postępowania nie mogli przedstawić merytorycznych argumentów co do bezzasadnego stanowiska Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej . Pismem z dnia [...] listopada 2002 r. Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej poinformował skarżących, że zastrzeżenia wniesione przez nich do protokołu kontroli nr [...] nie są uzasadnione i w związku z tym "istnieją podstawy faktyczne i prawne do zastosowania sankcji ekonomicznej z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji (...) i w tym zakresie Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w protokole kontroli Nr [...] Skarżący więc nie otrzymali decyzji administracyjnej w tym względzie i nie mogli w sposób skuteczny przedstawić swojego stanowiska w postępowaniu administracyjnym, ani też złożyć w tym zakresie skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Otrzymali oni wtedy informację od Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej, że swoje argumenty będą mogli przedstawić po uzyskaniu stosownej decyzji Urzędu Skarbowego. Okazało się jednak – co wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i uzasadnienia decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego – że ani Urząd Skarbowy, ani Izba Skarbowa, nie wzięły pod uwagę merytorycznych argumentów skarżących co do bezpodstawności ustalenia sankcji ekonomicznej z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z kolei na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie skarga okazała się zasadna. Przede wszystkim skład sądzący w niniejszej sprawie wskazuje na nieprawidłową legislację powodującą, że sformułowania art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji były wieloznaczne i nastręczały trudności interpretacyjne co do charakteru prawnego czynności i uprawnień organów kontroli inspekcji handlowej. W praktyce orzeczniczej zarysowały się dwa wykluczające się stanowiska, co do charakteru działań podejmowanych przez organy kontroli handlowej w następstwie ujawnienia naruszenia przez przedsiębiorcę zasad, o jakich mowa w art. 26 ust. 1 i 2 powyżej cytowanej ustawy. Jedno z tych stanowisk wyprowadzało z art. 27 ustawy w zestawieniu z jej art. 26 ust. 1 i 2 podstawę dla organu kontrolującego do wydania decyzji administracyjnej, określającej ilość i wartość wyrobów wprowadzonych do obrotu bez wymaganego oznaczenia znakiem bezpieczeństwa bądź wyprodukowanych niezgodnie z tym znakiem. Drugie ze stanowisk, przy ocenie, że wykonanie obowiązku zawartego w art. 26 ust. 1 i 2 analizowanej ustawy było wprost skierowane do przedsiębiorcy, który narusza jej postanowienia, wyprowadzało z tego wniosek, że był to obowiązek wynikający z mocy prawa, a działanie organu kontroli kończy się wynikiem kontroli określającym ilość i wartość towarów, których dotyczą uchybienia. Według tego stanowiska wynik kontroli inspekcji handlowej był czynnością stwierdzającą obowiązek, o jakiej mowa w art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (po dniu 1 stycznia 2004 r. art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), która po wyczerpaniu środka przewidzianego w art. 34 ust. 3 ustawy o NSA (a obecnie art. 52 § 3 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) może być zaskarżona w drodze skargi do sądu administracyjnego. Powyższe rozbieżności w orzecznictwie dotyczące tego, czy organ inspekcji handlowej oprócz protokołu z kontroli zawierającego stwierdzenie uchybień oraz określenie ilości i wartości wyrobów, których te uchybienia dotyczą – powinien w tej materii wydać decyzję administracyjną jako tę formę prawną działania administracji publicznej, która najpełniej chroni prawa procesowe strony i jest istotnym elementem demokratycznego państwa prawnego – zostały ostatecznie rozstrzygnięte w uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 8 września 2003 r., sygn. akt OPS 2/03, ONSA 2004, nr 1, poz. 5. W uchwale tej przyjęto, iż: "Ilość i wartość wyrobów i usług, których dotyczą uchybienia wymienione w art. 26 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji (Dz.U. Nr 55, poz. 250 ze zm.), organ inspekcji handlowej działający na podstawie ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. Inspekcji Handlowej (Dz.U. z 1999 r. Nr 105, poz. 1205), określa w drodze decyzji administracyjnej, wydanej na podstawie art. 27 ust. 1 powołanej ustawy o badaniach i certyfikacji". Zgodnie z art. 100 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1271 ze zm.), ocena prawna wyrażona w wydanych przed dniem 1 stycznia 2004 r. uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wiąże wojewódzkiego sądu administracyjnego rozpoznającego sprawę o której mowa w art. 97 § 1 tej ustawy. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko przyjęte w powołanej uchwale. W tych okolicznościach należało przyjąć, że organy podatkowe określiły zaległość z tytułu sankcji ekonomicznej w sytuacji, gdy nie było w ogóle w obrocie prawnym rozstrzygnięć w formie decyzji administracyjnej właściwych organów upoważnionych do kontrolowania działalności przedsiębiorców. Taki bowiem obowiązek ciążył na organie inspekcji handlowej w świetle powołanej uchwały z dnia 8 września 2003r. Wobec powyższego Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, a o wstrzymaniu wykonania decyzji – na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/K.Pawlicki /-/M.Skwierzyńska /-/J.Małecki LF