I SA/Po 2807/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska (spr) Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Marzenna Kosewska Protokolant sekr. sąd. Barbara Dropek po rozpoznaniu w dniu 29 września 2005 r. sprawy ze skarg R. N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o d d a l a s k a r g i. /-/ M. Kosewska /-/ B. Sokołowska /-/ B. Koś Decyzjami nr [...] i [...] z dnia [...] Dyrektor Urzędu Celnego– działając na podstawie art. 145 ust. 1 pkt. 5 i art. 151 § 1 pkt. 2 kpa oraz art. 23 ust. 1 i art. 24 ustawy z dnia 28 grudnia 1989r. – Prawo celne ( t. j. – Dz. U. z 1994r., Nr 71, poz. 312 ze zmian.) - uchylił swoje decyzje zawarte w Dowodach odprawy celnej przywozowej pojazdu samochodowego nr [...] i [...] z dnia [...] września 1995 r. oraz wymierzył R. N. cło od samochodu osobowego marki Pontiac nr podwozia [...] i samochodu GMC nr podwozia [...] w kwocie odpowiednio 7.706,70 zł i 12.703.30 zł wraz z opłatami manipulacyjnymi za przeprowadzenie rewizji celnej towaru, wzywając go do uiszczenia należności celnych. W uzasadnieniu tych decyzji podniesiono, iż przedmiotowe samochody zostały pierwotnie zwolnione od cła jako mienie przesiedleńcze R. N. z Kanady, jednakże okazało się, że ich dowody rejestracyjne (Permit) - przedłożone przez niego w trakcie odprawy celnej – znajdują się w wykazie skradzionych druków dokumentów rejestracyjnych, prowadzonym przez Konsulat Generalny RP w Toronto. Nie było zatem podstaw do potwierdzenia użytkowania samochodów za granicą, co stanowiło przesłankę zwolnienia od cła. Pismami z dnia [...] czerwca 1999r. R. N. wniósł o uchylenie powyższych decyzji w trybie art. 155 kpa i uznanie, że sporne pojazdy stanowiły mienie przesiedleńcze jako jego własność. Dołączył do nich nowe dokumenty rejestracyjne samochodów, mające potwierdzić ich legalne użytkowanie i wprowadzenie na polski obszar celny. Decyzjami nr [...] i [...] z dnia [...] – wydanymi na podstawie art. 2651 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks Celny ( Dz. u. Nr 23, poz. 117 ze zmian. ) i art. 14 ust. 1 pkt. 7b ustawy Prawo celne - Dyrektor Urzędu Celnego, po rozpatrzeniu wniosków R. N., odmówił uchylenia powyższych decyzji z dnia [...]. Organ celny I instancji uznał bowiem, iż nowe dokumenty rejestracyjne spornych pojazdów – dołączone do wniosków o uchylenie decyzji – nie mogą stanowić podstawy zwolnienia od cła, gdyż zostały sporządzone w dniu [...] maja 1999r., a zatem po powrocie R. N. do Polski. Ponadto w dokumencie rejestracyjnym samochodu Pontiac zawarto informacje, z których wynikało, że nie spełniał on wymogów technicznych warunkujących dopuszczenie go do ruchu oraz, że został wyrejestrowany z ruchu i nie posiada tablic rejestracyjnych. Pismami z dnia [...] października 2001r. pełnomocnik R. N. wniósł w jego imieniu o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2000r. z powodu wydania ich z rażącym naruszeniem prawa. Według wnioskodawcy organ celny nie wyjaśnił w stopniu wystarczającym, czy w sprawie zachodziły przesłanki do zwolnienia pojazdów od cła, a w szczególności nie badał szerzej kwestii ich własności. Ponadto niezależnie od statusu samochodów określonego w dokumentach, można było z nich korzystać na drogach lokalnych i dojazdowych, czy też na terenach ogrodowych. Nie zbadano zatem, czy samochody te były faktycznie używane przez wnioskodawcę na terenie Kanady. Prezes Głównego Urzędu Ceł - działając na podstawie art. 251 § 1, art. 248 § 1 i art. 247 § 1 pkt. 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 289 i art. 262 Kodeksu celnego - wydał w dniu [...] decyzje nr [...] i [...], którymi odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...]. Jego zdaniem organ I instancji prawidłowo stwierdził bowiem brak podstaw do przyjęcia, iż sporne pojazdy były użytkowane przez R. N. na terenie Kanady. W odwołaniach wniesionych od tych orzeczeń R. N. zażądał uchylenia decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł oraz stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji, albowiem fakt użytkowania pojazdów został udokumentowany w wystarczającym stopniu. Dyrektor Izby Celnej decyzjami nr [...] oraz [...] z dnia [...] – wydanymi na podstawie art. 233 § 1 pkt. 1 Ordynacji podatkowej, art. 14 ust. 1 pkt. 7b ustawy Prawo celne oraz art. 289 i art. 262 Kodeksu celnego - utrzymał w mocy zaskarżone decyzje Prezesa Głównego Urzędu Ceł. Według niego słusznie stwierdzono, że decyzje Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] wydano bez rażącego naruszenia przepisów prawa, ze względu na brak merytorycznych przesłanek do uznania, iż sporne samochody były faktycznie użytkowane w Kanadzie przez R. N. W skargach złożonych do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik R. N. wniósł o stwierdzenie nieważności lub uchylenie powyższych decyzji Dyrektora Izby Celnej z powodu naruszenia art. 14 ust. 1 pkt. 7 Prawa celnego oraz art. 75 kpa. Powtórzył on zarzut dotyczący nie wyjaśnienia przez organ celny w wystarczającym stopniu kwestii użytkowania pojazdów, skutkującego możliwością zwolnienia ich cła. Nie odniesiono się bowiem według niego w prowadzonym postępowaniu dowodowym do dokumentów potwierdzających prawo własności pojazdów, ani do tego, że można było z nich korzystać pomimo ich wyrejestrowania. W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Celnej wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonych decyzjach oraz argumentację przedstawioną w ich uzasadnieniach. Pismem procesowym z dnia [...] października 2005r. pełnomocnik skarżącego poinformował o umorzeniu przez Prokuraturę Okręgową w dniu [...] postępowania karnego w sprawie wprowadzenia przez R. N. na polski obszar celny spornych pojazdów, które zwolniono od cła na podstawie dokumentów, co do których zachodziło przypuszczenie o ich nieutentyczności (sygn. akt [...], k. 51 – 52 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skargi R. N. nie zasługiwały na uwzględnienie. Niniejsza sprawa zainicjowana wniesieniem skarg do Naczelnego Sądu Administracyjnego podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmian.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271). Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Również w myśl art. 3 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem i nie mają uprawnień do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 ostatnio cytowanej ustawy wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skarg oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem sprawy była kwestia stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego nr [...] i [...] z dnia [...], którymi odmówił on uchylenia swoich decyzji nr [...] i [...] z dnia [...], uchylających decyzje zawarte w Dowodach odprawy celnej przywozowej pojazdu samochodowego nr [...] i [...] z dnia [...] września 1995 r. i wymierzających R. N. cło od samochodów osobowych marki Pontiac i GMC. Na wstępie należy podkreślić, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem celnoadministracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad stanowiących przesłankę stwierdzenia nieważności, określonych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego (zob. m . in. wyrok NSA z dnia 22 maja 1987r., IV SA 1062/86, ONSA/1/35). W konsekwencji tego w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności decyzji organ ma obowiązek rozpatrywać sprawę wyłącznie w granicach określonych dla postępowania o stwierdzenie nieważności, a to oznacza, że nie może rozpatrywać danej sprawy co do jej istoty, jak w normalnym postępowaniu odwoławczym (wyrok NSA z dnia 28 maja 1985r., I SA 89/85, ONSA 1985/1/30 ; C. Kosikowski, H. Dzwonkowski, A. Huchla, Ustawa Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 656). Rzeczą strony takiego postępowania jest zatem podniesienie wszelkich okoliczności, które przemawiałyby za stwierdzeniem nieważności decyzji, a nie podnoszenie w tym postępowaniu argumentów natury merytorycznej ( wyrok NSA z dnia 12 lutego 1997r., III S.A. 1348/95, "Biuletyn Skarbowy Ministerstwa Finansów" 1998/2/11 ).We wnioskach o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2000r. z powodu wydania ich z rażącym naruszeniem prawa, w odwołaniach od decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] odmawiających stwierdzenia ich nieważności oraz w skargach wniesionych do Naczelnego Sądu Administracyjnego R. N. nie podniósł praktycznie jakichkolwiek okoliczności przemawiających za stwierdzeniem nieważności spornych decyzji z dnia [...], gdyż skupił się w zasadzie wyłącznie na przytaczaniu argumentów o charakterze merytorycznym, dotyczących decyzji wymiarowych Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...], określających kwotę długu celnego od przedmiotowych samochodów osobowych. Zarzucał on bowiem konsekwentnie organom celnym niewyjaśnienie w stopniu wystarczającym, czy w sprawie zachodziły przesłanki do zwolnienia pojazdów od cła, a w szczególności niedostateczne zbadanie kwestii ich własności oraz użytkowania na terenie Kanady. W ocenie Sądu nie było natomiast podstaw do uznania, iż przedmiotowe decyzje Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa co uzasadniałoby stwierdzenie ich nieważności, na podstawie art. 247 § 1 pkt. 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego. Zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie i doktrynie wydanie danego aktu administracyjnego z rażącym naruszeniem prawa zachodzi w sytuacji np. wadliwego zastosowaniem zasad ogólnych postępowania ze szkodą dla stron, sprzeczności treści rozstrzygnięcia sprawy z treścią przepisów prawnych, naruszenia przepisów o dwuinstancyjności postępowania czy o trwałości decyzji, wykroczenia poza ramy prawne wyznaczone dla uznania administracyjnego lub swobodnej oceny dowodów, wydania decyzji na mocy przepisów prawa miejscowego nie mających oparcia w ustawie, wkroczenia decyzją administracyjną w sprawę cywilną itd. Naruszenie prawa ma przy tym cechę "rażącego" tylko wtedy, gdy czynności postępowania organu celnego lub istota załatwienia danej sprawy są w swej treści zaprzeczeniem treści obowiązującej regulacji prawnej, tzn. działanie organu w toku postępowania lub rozstrzygnięcie sprawy w decyzji w ogóle nie odpowiada nakazom wynikającym z przepisów prawa obowiązującego lub też łamie zakazy w nim ustanowione (B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2003, s. 808 – 809 ; C. Kosikowski, H. Dzwonkowski, A. Uchla, Ustawa Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 652 – 654). Zdaniem Sądu sytuacja taka nie zaszła w związku z podejmowaniem przedmiotowych decyzji. Zostały one wydane na skutek wniosków R. N. złożonych w pismach z dnia [...] czerwca 1999r., w których żądał uchylenia decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] w trybie art. 155 kpa, przewidującego możliwość uchylenia lub zmiany za zgodą strony decyzji ostatecznej, na mocy której nabyła ona prawo, jeżeli przemawia za tym słuszny interes strony lub interes społeczny i nie sprzeciwiają się temu przepisy szczególne. Decyzje Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] – odmawiające uchylenia orzeczeń z [...] – zostały natomiast podjęte prawidłowo na podstawie przepisu art. 2651 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks Celny ( Dz. u. Nr 23, poz. 117 ze zmian. ), albowiem obowiązywał on w momencie ich wydawania - tzn. od dnia 21 maja 1999r. – i miał zastosowanie w niniejszej sprawie zgodnie z art. 262 Kodeksu celnego, według którego do postępowania w sprawach celnych stosowało się przepisy działu IV Ordynacji podatkowej, z uwzględnieniem jednakże zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Ogólne odesłanie do przepisów proceduralnych Ordynacji podatkowej zawarte w cytowanym art. 262 Kodeksu celnego dotyczyło w swej istocie spraw celnych odnoszących się bezpośrednio do kwestii należności pieniężnych. Z tego względu należało uznać, iż powołany powyżej przepis art. 2651 Kodeksu celnego ( nie mający swojego odpowiednika w Ordynacji podatkowej ) określający przesłanki dotyczące zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji tworzącej prawa dla stron, mógł mieć zastosowanie do decyzji wydawanych w zakresie szeroko rozumianych spraw celnych, ale nie związanych bezpośrednio z wymierzeniem należności celnych, lecz dotyczących ogólnie działalności związanej z obrotem z zagranicą np. pozwolenia na prowadzenie magazynu celnego, składu celnego, agencji celnej itp. (zob. m. in. J. Borkowski, J. Chlebny, J. Chromicki, R. Hauser, H. Wojtachnio, Kodeks celny. Komentarz, Warszawa 2001r., s. 495 i 503 - 504 ; uzasadnienie wyroku NSA z dnia 24 listopada 1999r., V S.A. 2173/98, ONSA 2000/4/172). Ze względu na powyżej przytoczone okoliczności należało uznać, że Dyrektor Urzędu Celnego w decyzjach z dnia [...] trafnie odmówił uchylenia swoich orzeczeń z dnia [...], stosując przy tym przepis art. 2651 Kodeksu celnego. R. N. żądał bowiem w istocie uchylenia decyzji wymiarowych - czyli dotyczących bezpośrednio wymierzenia mu określonych należności pieniężnych , a uchylenie lub zmiana tego typu decyzji w trybie art. 2651 Kodeksu celnego jest zdaniem Sądu niedopuszczalna. Należy zauważyć, że zbędne było w związku z tym rzeczowe ustosunkowanie się przez organ celny w uzasadnieniach decyzji do argumentów natury merytorycznej, odnoszących się do nowych dokumentów rejestracyjnych spornych pojazdów - dołączonych do wniosków o uchylenie tych decyzji. Podstawa odmowy uchylenia decyzji miała bowiem charakter w zasadzie formalny. Nie zmienia to jednak faktu, że obie decyzje z dnia [...] zawierają prawidłowe rozstrzygnięcie. Z tego też względu należało uznać, że informacja przedstawiona przez pełnomocnika skarżącego w piśmie z dnia [...] października 2005 r., dotycząca umorzenia przez Prokuraturę Okręgową postępowania karnego w sprawie wprowadzenia przez R. N. na polski obszar celny spornych pojazdów, nie miała wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd stwierdził, że decyzje Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, w związku z czym zaskarżone decyzje Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] i decyzje Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] - podjęte w przedmiocie odmowy stwierdzenia ich nieważności – były prawidłowe. Z tego względu Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ M. Kosewska /-/ B. Sokołowska /-/ B. Koś