I SA/Po 2826/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie NSA Maria Lorych-Olszanowska As.sąd. Szymon Widłak Protokolant sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2006 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana /-/Sz.Widłak /-/W. Długaszewska /-/M.Lorych-Olszanowska EW Skarżąca " A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. w dniu 11 kwietnia 2002 roku zgłosiła na podstawie dokumentu SAD nr [...] sprowadzony z zagranicy towar - tkaninę poliestrową 100% w procedurze dopuszczenia do obrotu. W wyniku przeprowadzonej weryfikacji Naczelnik Urzędu Celnego zakwestionował wiarygodność załączonej do zgłoszenia celnego faktury, co do ceny tkaniny i decyzją z dnia [...] , wydaną na podstawie art. 207 §1, art.180 ustawy z 29.08.1997 roku Ordynacja podatkowa ( Dz .U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) i art. 13, art. 19 § 3, art. 64, art. 65 § 4 pkt 2 lit.b i c, art. 23 § 1 i 7, art. 29, art. 70, art. 85, art. 209, art. 198, art. 222, art. 231 i art. 262 ustawy z 9.01.1997 roku Kodeks celny ( tj. Dz. U. Nr 75, poz. 802 z 2001 r. ze zm.) oraz § 5 i 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 2 .08.2001 roku w sprawie wypadków, w których zgłoszenie celne może być unieważnione po zwolnieniu towarów, szczegółowego trybu postępowania organu celnego przy przeprowadzaniu rewizji celnej, pobieraniu próbek towarów, weryfikacji lub przy unieważnianiu zgłoszeń celnych oraz zwalnianiu towarów ( Dz. U. Nr 84, poz. 914 z 2001 roku ) oraz na podstawie art i § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11.12.2001 roku w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej ( Dz. U. Nr 146, poz. 1639 ze zm.) oraz § 2 pkt 3, § 11 i § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997 roku w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia ( Dz. U. Nr 130, poz. 851 z 1997 roku ze zm.), uznał zgłoszenie celne nr [...] z dnia [...] za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej oraz kwoty wynikającej z długu celnego dla poz. 1, 2 w/w dokumentu SAD i określił kwotę długu celnego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż o zakwestionowaniu wiarygodności faktury nr [...] z dnia [...] 03.2002 roku zadecydowała przede wszystkim bardzo niska cena sprowadzonego towaru w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Powyższe ustalono na podstawie cen importowanych tkanin pochodzących z krajów Dalekiego Wschodu stosowanych w transakcjach kupna-sprzedazy w handlu hurtowym, w których posiadaniu jest organ celny. Przeanalizowano również zgłoszenia celne z br. [...], [...], [...], z których wynika, iż ceny towarów podobnych do zgłoszonych kształtowały się na poziomie od 2,07 PLN, 2,51 PLN, 3,12 PLN, 7,88 PLN. W przedmiotowej sprawie wartość celna nie mogła być ustalona na podstawie przepisów art. 23 Kodeksu celnego w związku z zakwestionowaniem wiarygodności faktury w części dotyczącej ceny towaru. Również skorzystanie z metod zastępczej wyceny, przewidzianych w art. 25 i art. 26 Kodeksu celnego, nie było możliwe z uwagi na brak materiału dowodowego dotyczącego cen towarów identycznych lub podobnych, sprzedanych i wprowadzonych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie, co towary, dla których jest ustalana wartość celna. W wyniku podjętych działań, mających na celu zgromadzenie materiałów porównawczych i ich próbek z innych urzędów celnych, nie uzyskano żadnych danych. Z materiałów dokumentów SAD, które organ posiada nie mógł skorzystać ze względu na niedostateczny opis towaru w polu 31 SAD oraz na załączonych dokumentach. Również skorzystanie z metody określonej w art. 27 Kodeksu nie było możliwe z wyżej wymienionych przyczyn. Nie było również możliwe skorzystanie z metody określonej w art. 28 Kodeksu celnego z uwagi na brak odpowiednich danych, co do kosztów produkcji i materiałów, jak również kwot zysku i kosztów ogólnych, równych kwocie zwyczajowo wliczanej w cenę sprzedaży towarów tego samego gatunku i rodzaju, jak te, dla których ustalona jest wartość celna wytworzonych przez producentów w kraju wywozu w celu przywozu takich towarów na polski obszar celny. Wartość celną ustalono więc metodą określoną w art. 29 §1 Kodeksu celnego. Pobrane próbki towaru zostały oddane do ekspertyzy do Centrum Badań i Ekspertyz Towaroznawczych Akademii Ekonomicznej , w celu określenia ceny hurtowej na rynku polskim tego rodzaju towarów podobnych z uwzględnieniem jakości i gatunku towaru, zaznaczając, że towar pochodzi z Chin. Na podstawie ekspertyzy podmiotu dokonującego wyceny z dnia 15.10.2002 roku, otrzymanej w dniu 25.10.2002 roku, ustalono, iż ceny hurtowe netto na rynku polskim podobnych tkanin kształtują się na poziomie od 8,50 - 9,50 zł oraz od 4,50 - 8,00 zł. Wartość wyrobu podmiot dokonujący wyceny określił w oparciu o stan towaru, surowiec z którego został wykonany, biorąc pod uwagę ceny hurtowe towarów podobnych, sprowadzanych z tego samego obszaru, co towar będący przedmiotem postępowania. Dyrektor Izby Celnej , po rozpatrzeniu odwołania Spółki "A" decyzją z dnia [...] , wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z 29.08.1997 roku Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w zw. z art. 23 § 7, art. 29 § 1, art. 85 § 1 i art. 262 ustawy z 9.01.1997 roku Kodeks celny ( t. j. Dz. U. Nr 75, poz. 802 z 2001 r. ze zm.) uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] w części dotyczącej wartości celnej oraz kwoty wynikającej z długu celnego i w tym zakresie ustalił wartość celną oraz cło ogółem w wysokości 14.611,50 PLN. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż w przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Celnego prawidłowo wykluczył wcześniejsze metody ustalania wartości celnej towaru i skorzystał przy ustalaniu tej wartości z metody "ostatniej szansy" Ekspertyzę sporządzoną przez centrum Badań i Ekspertyz Towaroznawczych Akademii Ekonomicznej dopuszczono jako dowód w sprawie i na jej podstawie ustalono wartość celną sprowadzonego towaru. Wycena towaru zawarta w powyższej ekspertyzie ( uzupełniona w dniu 16 stycznia.2003 roku) została dokonana na podstawie analizy cen towarów pochodzących z Korei. Jednocześnie organ II instancji stwierdził, iż kalkulacja wartości celnej przedstawiona przez organ I instancji jest sporządzona w sposób niewłaściwy, gdyż do ustalania wartości celnej towaru na podstawie art. 29 Kodeksu celnego należy przyjąć marżę w wysokości 60%. Do obliczeń zastosowano również stawkę celną w wysokości 30%. W skardze wniesionej na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego przepisów art. 23 - 29 Kodeksu celnego w zakresie ustalenia wartości celnej towaru, naruszenie prawa procesowego przepisów art. 123 i 190 Ordynacji podatkowej w zakresie naruszenia prawa strony do czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz przepisów art. 180, 187, 189, 191, 192 i 197 Ordynacji w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ celny wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Organ celny zakwestionował wartość transakcyjną sprowadzonej przez skarżącą tkaniny, określoną w fakturze [...] z 29 marca 2002 roku na kwotę 27486,86 USD, uzasadniając swoje stanowisko w tym zakresie wynikami przeprowadzonej weryfikacji, które wpłynęły na zakwestionowanie wiarygodności faktury w zakresie ceny towaru. Stanowisko to organ uzasadnił treścią przepisu art. 23 § 7 Kodeksu celnego, przyjmując rażąco niską cenę sprowadzonego towaru w stosunku do jego rzeczywistej wartości, jako uzasadnioną przyczynę zakwestionowania wiarygodności faktury. Przy czym, jako podstawę tychże ustaleń organ przyjął ceny importowanych tkanin pochodzących z Dalekiego Wschodu stosowanych w transakcjach kupna - sprzedaży, które posiadał. W tym celu organ przeanalizował zgłoszenia celne, o wskazanych w uzasadnieniu decyzji numerach, z których wynikało, iż ceny towarów podobnych do zgłoszonych kształtowały się na poziomie od 2,07 PLN do 7.88 PLN. Jednakże dalej ten sam organ przyjmuje, że towary uznane za podobne w celu zakwestionowania ceny sprowadzonych przez spółkę tkanin, takimi w istocie nie są i prowadzi postępowanie w celu uzyskania materiałów podobnych. Ostatecznie zaś uzasadniając brak możliwości skorzystania z metod zastępczych wyceny przewidzianych w art. 25 -26 Kodeksu celnego, organ wskazuje zarówno na brak materiałów porównawczych, o które zwracał się do innych urzędów celnych, jak również wskazuje, że z materiałów, które sam posiada nie mógł skorzystać ze względu na niedostateczny opis towaru w polu 31 SAD oraz na załączonych dokumentach. Zdaniem Sądu, ogólne wskazanie na importowane tkaniny pochodzące z Dalekiego Wschodu, bez szczegółowego wskazania, czy w istocie tkaniny te były tkaninami podobnymi, jak przyjął organ, do tkanin sprowadzonych przez skarżącą i czy tym samym cena tych tkanin mogła być podstawą do zakwestionowania cen spornych towarów, narusza przepis art. 23 § 7 Kodeksu celnego, który wyraźnie wskazuje na uzasadnione przyczyny zakwestionowania wartości transakcyjnej. Przyznanie przez organ celny, iż z materiałów, które sam posiada nie mógł skorzystać ze względu na niedostateczny opis towaru w polu 31 SAD oraz na załączonych dokumentach, potwierdza przedstawione wyżej stanowisko. Ponadto, uznając konieczność ustalenia wartości celnej towaru z pominięciem przepisu art. 23 § 1 Kodeksu celnego, organ celny w myśl art.24 Kodeksu winien tę wartość ustalić stosując w kolejności art. 25 - 28 Kodeksu celnego. Zdaniem organów w przedmiotowej sprawie nie było to możliwe, z uwagi na brak materiału dowodowego dotyczącego cen towarów identycznych lub podobnych sprzedanych i wprowadzonych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie, co towary , dla których jest ustalana wartość celna. Stanowisko to budzi uzasadnione wątpliwości Sądu, już z uwagi na to, że sama skarżąca przedstawia wykaz zgłoszeń celnych, w których, jak podnosi, Naczelnik Urzędu Celnego zaakceptował wskazane wartości transakcyjne towarów identycznych importowanych wcześniej przez skarżącą lub podobnych na poziomie poniżej 1 USD za 1 mb tkaniny poliestrowej i dopuścił bez zastrzeżeń towar do obrotu. Ponadto w opinii Centrum Badań i Ekspertyz Towaroznawczych Akademii Ekonomicznej z dnia 15.10.2002 roku, uzupełnionej 16.01.2003 roku, biegły wskazuje, że wycena dokonana została w oparciu o tkaniny o podobnej charakterystyce, co wskazywałoby, iż opinia o takich właśnie towarach podobnych traktuje i takie właśnie towary przyjęto jako materiał porównawczy. Zgodnie z Porozumieniem w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu 1994 pojęcie " towary podobne" oznaczają towary, które aczkolwiek nie będąc podobnymi pod każdym względem, posiadają podobne cechy i podobny skład materiałowy, co pozwala im pełnić te same funkcje i być towarami handlowo zamiennymi. Jakość towarów, ich renoma, posiadanie znaku handlowego zaliczają się do czynników, które należy uwzględniać przy ustalaniu, czy towary są podobne. Zważywszy na wskazaną wyżej definicję pojęcia towar podobny, w ocenie Sądu, organy celne, przyjmując wskazaną opinię za podstawę swych ustaleń, winny w sposób jednoznaczny kwestię tę wyjaśnić, czego nie uczyniono. Wątpliwości Sądu budzi również przyjęcie, jako podstawy ustalenia wartości celnej sprowadzonej tkaniny, opinii Centrum Badań i Ekspertyz Towaroznawczych Akademii Ekonomicznej , co stanowi także przedmiot zarzutów skarżącej. Wprawdzie w przepisach Ordynacji podatkowej nie określono wymagań, jakim winna odpowiadać opinia biegłych, jednakże z samej istoty tego dowodu wynika, że opinia ta musi być umotywowana w sposób zrozumiały dla stron, organów orzekających, a także dla Sądu, który w ramach sądowej kontroli decyzji administracyjnych obowiązany jest ocenić, czy wydane na podstawie takiej opinii decyzje są zgodne z prawem. Organ zatem nie może oprzeć swojego rozstrzygnięcia na opinii lakonicznej, nie zawierającej przekonywającego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa. Opinia sporządzona na użytek niniejszej sprawy uzasadnienia takiego nie zawiera, a jej lakoniczność, w ocenie Sądu, nie pozwala na ustosunkowanie się do istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii. Nie wiadomo, w istocie jakiego rodzaju tkaniny biegły przyjął jako materiał porównawczy. Opinia zawiera określenie " tkaniny o podobnej charakterystyce, pochodzące z Korei PLd ", bez wskazania ich cech, składu materiałowego, jak i innych okoliczności, które miały wpływ na cenę tkanin przyjętych jako materiał porównawczy. Nie uwzględnia również, co podnosi skarżąca, cech istotnych dla spornych tkanin, np. gramatury tkaniny, co jej zdaniem, ma istotne znaczenie dla oceny jakości i ceny. Powyższe braki powodują, że Sąd pozbawiony został możliwości odniesienia się i oceny najistotniejszego dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy dowodu. Ponadto, słusznie podnosi skarżąca , iż doszło w przedmiotowej sprawie do naruszenia przepisu art. 190 Ordynacji podatkowej poprzez brak zawiadomienia strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Zachowanie wymogu zawiadomienia strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu nie jest bowiem pozostawione uznaniu organu, lecz stanowi jego bezwzględny obowiązek, niezależnie od treści i wagi przeprowadzonego dowodu. Naruszenie zaś przez organ obowiązków wynikających z art. 190 jest naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, co stanowi podstawę do wznowienia postępowania ( art. 240 § 1 pkt 4 ), w przedmiotowej sprawie zaś naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu celnego będzie uwzględnienie poczynionych wyżej uwag. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art.152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz .U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł, jak w sentencji. /-/Sz.Widłak /-/W. Długaszewska /-/M.Lorych-Olszanowska za nieobecnego sędziego EWd