I SA/Po 2830/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Beata Sokołowska Walentyna Długaszewska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu w dniu 13 października 2005 r. w sprawie ze skarg J. C. i Spółki "A" w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności środka odwoławczego oraz uchybienie terminowi do jego wniesienia I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego J. C. kwotę [...] i na rzecz Spółki "A" w W. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/W. Długaszewska /-/M. Kosewska /-/B. Sokołowska Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego obciążył Spółkę "A" z siedziba w W. kosztami postępowania celnego, prowadzonego w sprawie towaru zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu według zgłoszenia celnego z dnia [...].03.2002r., tj. kosztami wykonania wyceny importowanych tekstyliów przez biegłego rzeczoznawcę z Centrum Badań i Ekspertyz Towaroznawczych Akademii Ekonomicznej. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł, w imieniu Spółki, doradca podatkowy J. C. w piśmie z dnia [...].08.2002r., żądając jego uchylenia i umorzenia postępowania. Według strony skarżącej obciążenie jej kosztami ekspertyzy biegłego było bezzasadne i niezgodne z prawem. J. C. przedłożył odpis pełnomocnictwa z dnia [...].05.2002 r. udzielonego mu przez Spółkę, upoważniającego do reprezentowania jej przed organami celnymi i egzekucyjnymi. Zgodność pełnomocnictwa z oryginałem potwierdził sam pełnomocnik, opatrując je pieczątką "doradca podatkowy nr wpisu [...] mgr J. C." J. C. przedłożył kserokopię umowy o pracę z dnia [...].05.2002r., którą sam potwierdził za zgodność z oryginałem. Postanowieniem z dnia [...], nr [...], adresowanym do J. C., Dyrektor Izby Celnej działając na podstawie art. 228 § 1 i § 2 , art. 236 § 2 i art. 239 Ordynacji podatkowej stwierdził niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez J. C. oraz uchybienie terminowi do jego wniesienia. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że doradca podatkowy może tylko uwierzytelnić pełnomocnictwo udzielone mu w sprawach podatkowych, co wynika z art. 41 ustawy o doradztwie podatkowym. Podał też, że zgodnie z przepisem art. 253 § 2 Kodeksu celnego przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej może być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim może być wyłącznie agencja celna. J. C. w niniejszej sprawie nie spełnia powyższych wymogów. Jednocześnie wskazano, iż postanowienie zostało skutecznie doręczone upoważnionemu przedstawicielowi Agencji Celnej "B" w dniu [...].08.2002 roku, natomiast zażalenie zostało wysłane przez J. C. w dniu [...].08.2002 roku a więc z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia. Skargę na powyższe postanowienie złożył J. C. oraz Spółka "A" w W., wnosząc o jego uchylenie w całości jako niezgodnego z prawem. Skarżący podnieśli, iż wraz z wszczęciem przez organ celny nowego postępowania, zmierzającego do wydania decyzji, rozpoczęło się postępowanie celno - administracyjne, prowadzone już w oparciu o reguły zakreślone Ordynacja podatkową, jak zaś stanowi ta ustawa strona może działać przez pełnomocnika - art. 136, a pełnomocnikiem tym może być osoba fizyczna mająca pełna zdolność do czynności prawnych Ponadto podniesiono, powołując się na przepis art. 41 ustawy o doradztwie podatkowym, że nigdzie przepis ten nie stanowi, że doradca podatkowy nie może uwierzytelnić innych dokumentów. Wskazano również, iż nie można zarzucić J. C., że nie jest pracownikiem skarżącej spółki. W stosunkach ze skarżącym J. C. zawarł na czas nieokreślony umowę o pracę. Strony umówiły się, że będzie on wykonywał czynności doradztwa podatkowego i prawnego. Odnośnie uchybienia terminowi, strona podniosła, iż była reprezentowana przez prawidłowo ustanowionego pełnomocnika, zatem z mocy art. 145§2 Ordynacji podatkowej wszelkie pisma winny być doręczone pełnomocnikowi. Skoro postanowienie nie zostało do tej pory przez organ celny doręczone pełnomocnikowi, to i zarzut, że nastąpiło uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia jest bezzasadny. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zmian.) sądy administracyjne sprawują kontrolę decyzji administracyjnych pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, przy czym w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga okazała się uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn, niż to zarzucał skarżący. W pierwszej kolejności wskazać należy, że przepisy prawne dotyczące przedstawicielstwa występujące w Kodeksie celnym są przepisami lex specialis w stosunku do przepisów regulujących instytucję przedstawicielstwa na gruncie Kodeksu cywilnego jak i Ordynacji podatkowej, zatem nietrafne są wywody skargi wskazujące na przepis art. 137 § Ordynacji podatkowej, jako podstawę działania pełnomocnika J. C. na etapie weryfikacji zgłoszenia celnego. Takim przepisem szczególnym jest art. 253 § 2 ustawy z dnia 09.01.1997r. Kodeks celny ( Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), ograniczający krąg podmiotów umocowanych do sprawowania przedstawicielstwa w sprawach celnych. Zgodnie z tym przepisem (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 maja 2002 r. tj. w dacie składania przedmiotowego odwołania oraz wydawania decyzji przez organ II instancji) przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu przed organem celnym w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej mógł być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim wyłącznie agencja celna. Brzmienie tego przepisu wskazuje, że ograniczenie kręgu podmiotów mogących reprezentować stronę w postępowaniu przed organami celnymi (pierwszej i drugiej instancji) ma związek z przeznaczeniem towaru i wbrew twierdzeniom skarżącej nie jest ograniczone tylko do fazy zgłoszenia celnego. W sprawie było bezsporne, że towar będący przedmiotem toczącego się postępowania w sprawie celnej był przeznaczony do działalności gospodarczej, zatem z powyższego wyczerpującego wyliczenia podmiotów uprawnionych do reprezentowania strony postępowania celnego wynika jasno, że J. C., doradca podatkowy, nie mógł występować w charakterze pełnomocnika skarżącej strony. Zastosowanie przepisu art. 253 § 2 pkt 1 Kodeksu celnego wyłącza możliwość zastosowania postanowień art. 253 § 3 pkt 2 tego kodeksu, który dotyczy przecież "innych wypadków niż te, o których mowa w § 2". Również przepisy art. 2 i 41 ustawy z dnia 05.07.1996r. o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2002r. Nr 9, poz. 86 ze zmian.) nie uprawniały doradcy podatkowego do występowania w charakterze pełnomocnika strony w sprawie dotyczącej weryfikacji zgłoszenia celnego i uznania go za nieprawidłowe, albowiem nie jest to postępowanie w sprawach obowiązków podatkowych. Skuteczne pełnomocnictwo mogło zatem zostać udzielone J. C. tylko jako podmiotowi będącemu pracownikiem strony. Z tego względu zasadne było wezwanie przez organ I instancji J. C. do nadesłania dokumentu, z którego wynikałby fakt zatrudnienia w charakterze pracownika W sytuacji jednak, gdy organ przyjął, iż J. C. nie wykazał należytego umocowania do działania w imieniu strony, jako jej pracownik, winien był wezwać stronę na podstawie art. 169 § 1 i art. 168 § 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego - do usunięcia braku formalnego tego odwołania poprzez podpisanie go przez stronę i to w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Odwołanie bowiem, jak każde podanie musi pod względem formy i treści spełniać wymagania stawiane w art. 168 § 1, § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej dla tej czynności procesowej strony. Nie wezwanie strony przez organ celny do usunięcia braku formalnego odwołania stanowi istotne naruszenie wyżej wymienionych przepisów postępowania oraz art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej (w zw. z art. 262 Kodeksu celnego) zgodnie z którym organy celne są zobowiązane udzielać stronom niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa celnego i postępowania celnego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania (por. wyrok NSA z 20.08.1999 r., sygn. akt IV SA 848/98, LEX nr 47870). Przestrzeganie powyższych przepisów i zasad postępowania wyklucza możliwość uznania Kodeksu celnego, iż odwołanie wniósł rzekomy pełnomocnik we własnym imieniu. Jak podkreśla się w doktrynie, stany faktyczne objęte działaniem normy prawnej zawartej w przepisie art. 255 Kodeksu celnego obejmują głównie sytuacje, gdy osoba nieupoważniona do działania w imieniu lub na rzecz innego podmiotu, w postępowaniu celnym deklaruje (zaciąga zobowiązania celne) i działa w imieniu lub na rzecz tego podmiotu, czyli tzw. rzekome przedstawicielstwo (patrz m.in. : F. Prusak, Kodeks celny. Komentarz, Warszawa 2000, s. 1017). Nie powinien on być więc stosowany do pozbawienia strony prawa do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, w której decyzją organu I instancji została ona obciążona kwotą wynikającą ze stwierdzonego długu celnego i zobowiązanie to nie przeszło w trakcie postępowania celnego na jakikolwiek inny podmiot, zwłaszcza na rzekomego pełnomocnika. Kwestia ewentualnego uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia, zdaniem Sądu , może być rozstrzygana skutecznie jedynie wobec strony. Ze względu na powyższe okoliczności należało uznać, że organ odwoławczy, wydając przedmiotowe postanowienie, naruszył przepisy postępowania (art. 121 § 2, art. 169 § 1 w zw. z art. 168 § 3 oraz art. 228 § 1 pkt. 1 i 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu Celnego) w sposób mający istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy oraz przepis art. 255 Kodeksu celnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ celny winien wezwać stronę do podpisania zażalenia zgodnie z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej i rozważyć kwestię zachowania terminów, z uwzględnieniem dat doręczenia postanowienia. Z tych względów orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 a/ i c/ oraz art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmian. ) jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ W. Długaszewska /-/M.Kosewska /-/B.Sokołowska EP