I SA/Po 288/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki po rozpoznaniu w dniu 14 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2011r., nr [...] [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić wniosek. Skarżący złożył sporządzony w dniu [...] kwietnia 2011 r. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2011 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie zaznaczając, że skarżący nie uprawdopodobnił aby nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. W ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw, w którym negatywnie ocenił wydane rozstrzygnięcie z dnia 16 czerwca 2011 r. W uzasadnieniu skarżący zaznaczył, że orzeczenie jest dla niego krzywdzące ponieważ nie uwzględnia sytuacji materialnej. Wyjaśnił, że nie posiada żadnego majątku ruchomego jak i nieruchomego. Zamieszkuje u Pani H. D., która jest przewlekle, ciężko chora. Zdaniem skarżącego jego stan zdrowia uległ pogorszeniu. Oprócz chorób przebytych nadal leczy się. Jak uzasadnia skarżący, z powodu braku środków na życie wykupuje tylko niezbędne leki na serce. Koszt leków jakie zażywają przekracza w niektórych miesiącach kwotę, którą podał we wniosku, lecz nie przechował paragonów. Odnośnie telefonów komórkowych, Wyjaśnił, że z uwagi na koszt nie posiadają telefonu stacjonarnego. Zaznaczył, że w jego przypadku musi być dyspozycyjny aby mieć łączność z pracodawcą jak i chorą osobą, która w każdej chwili może potrzebować pomocy gdy skarżący jest w pracy. Do sprzeciwu skarżący dołączył dokumenty dotyczące Pani H. D., tj. orzeczenie z dnia [...] maja 2011 r. o stopniu niepełnosprawności; karta informacyjna dziennego oddziału rehabilitacyjnego z dnia [...] maja 2011 r.; decyzję o waloryzacji emerytury z dnia [...] marca 2011 r. oraz dokumenty dotyczące skarżącego, tj. wypis z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] grudnia 2002 r. zaświadczające o całkowitej niezdolności do pracy spowodowanej stanem narządu; karta pobytu szpitalnego skarżącego z dnia [...] października 2007 r. oraz dokument z dnia [...] marca 2009 r. o przeprowadzonym badaniu w Zakładzie Diagnostyki Rentgenowskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. w skrócie p.p.s.a.) skuteczne wniesienie sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego powoduje, że postanowienie to traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Art. 246 § 1 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę postępowania sądowego jego kosztów i jako wyjątek od zasady nie może być traktowany rozszerzająco. Pomoc tą należy kierować wyłącznie do osób, które z uwagi na wyjątkowo trudną sytuację materialną, obiektywnie nie są w stanie bez pomocy Państwa wygospodarować środków na pokrycie tych kosztów. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe. Zdaniem Sądu ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd odnośnie ciężaru dowodu w postępowaniu dotyczącym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazuje się bowiem, iż rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach regulujących instytucję przyznania prawa pomocy. Badając całokształt okoliczności w sprawie, Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał, że pozostaje w sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy. Z oświadczenia skarżącego, z informacji zawartych w formularzu oraz z dołączonych dokumentów wynika, że dochód wnioskodawcy z tytułu umowy o pracę wynosi [...] zł brutto, z tytułu renty inwalidzkiej [...] zł brutto, dochód H. D. z tytułu emerytury wynosi [...] zł. Skarżący podał, że jego wynagrodzenie jest pomniejszone do kwoty minimalnej, t.j. do [...] zł brutto. Również renta inwalidzka jest umniejszona o kwotę [...] zł. Z zaświadczenia o zarobkach z dnia [...] kwietnia 2011r., wynika, że wynagrodzenie średnie z ostatnich trzech miesięcy wynosi [...] zł brutto, przy czym wynagrodzenie jest obciążone zajęciem komorniczym. Z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2011r., wynika, że wysokość świadczenia do wypłaty wynosi [...] zł miesięcznie. Skarżący oświadczył, że nie posiada majątku. W wyniku podziału majątku i ustaniu wspólnoty majątkowej była żona w rozliczeniu otrzymała mieszkanie, skarżącemu pozostał warsztat. Skarżący nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Wnioskodawca w 2004 r. zlikwidował prowadzoną działalność gospodarczą. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z H. D. Skarżący oświadczył, że H. D. posiada mieszkanie, nie posiada natomiast oszczędności, papierów wartościowych, wartościowych przedmiotów i samochodu osobowego. Skarżący oświadczył, że dochody ich łącznie wynoszą około [...] zł, na miesięczne utrzymanie, bez kosztów związanych z kupnem żywności, odzieży, środków czystości, gazet i książek, przeznaczają [...] zł, przy czym czynsz [...] zł, ogrzewanie [...] zł, woda i kanalizacja [...] zł, gaz [...] zł ([...] zł co 2 miesiące), energia elektryczna [...] zł ([...] zł co 2 miesiące), telefony komórkowe [...] zł i [...] zł, ubezpieczenie mieszkania [...] zł, abonament RTV [...] zł, kablówka [...] zł, lekarstwa [...] zł, kredyt hipoteczny [...] zł (raty stałe, okres spłaty [...] lat), koszty dojazdu do pracy [...] zł, koszt dojazdu na rehabilitację [...] zł. Wnioskodawca wskazał, że na kupno żywności, środków czystości, odzieży, książek i gazet pozostaje kwota w wysokości [...] zł miesięcznie. W kontekście powyższego wskazać należy, że skarżący nie uprawdopodobnił, aby nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych w tym kwoty [...] zł wpisu od skargi. Z przedłożonych dokumentów wynika bowiem, że skarżący posiada stałe źródła dochodu i utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę i z renty inwalidzkiej. Również osoba, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym posiada dochody z tytułu emerytury. Skarżcy i H. D. na miesięczne utrzymanie dysponują kwotą w wysokości [...] zł. Na opłaty przeznaczają [...] zł, w tym [...] zł na telefony komórkowe. Na wyżywienie, środki czystości, odzież, gazety i książki pozostaje im [...] zł. Skarżący z uzyskiwanych dochodów powinien wygospodarować środki pieniężne na uiszczenie wpisu od skargi, który w przedmiotowej sprawie wynosi [...] zł oraz na koszty zastępstwa procesowego. Należy wskazać, że z przedłożonego zaświadczenia o zarobkach z dnia [...] kwietnia 2011 r. wynika, że skarżący jest zatrudniony na czas nieokreślony w wymiarze pełnego etatu od dnia [...] kwietnia 2005 r., a zatem ma stałe źródło dochodu, zakład pracy nie jest w stanie likwidacji, a pracownik nie znajduje się w okresie wypowiedzenia. Sąd zauważa, niekonsekwencję polegającą na tym, że skarżący wnioskując o prawo pomocy przedkłada dokument z dnia [...] grudnia 2002 r. świadczący o jego całkowitej niezdolności do pracy, które wydane zostało okresowo od daty badania do [...] 2003 r., czy też dokument z dnia [...] października 200 7r. o pobycie w dniach od [...] do [...] 200 7r. w szpitalu. W świetle powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt 1 – Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.