I SA/Po 291/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku GR o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi GR na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do grudnia 2007r. postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. GR pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do grudnia 2007r. Jednocześnie wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Na zarządzenie Przewodniczącego z dnia [...] pismem z dnia [...] wezwano skarżącego do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Skarżący złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że jest jedynym żywicielem rodziny, ma na utrzymaniu niepracującą żonę i dwoje dzieci w wieku [...] lat. Jedyne dochody jakie otrzymuje to zasiłek chorobowy w kwocie [...] brutto. Z kwoty netto zasiłku, t.j. [...] opłaca przedszkole, utrzymuje dom i kupuje lekarstwa. Wnioskodawca oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, z córką i z synem. Posiada dom jednorodzinny, który obciążony jest hipoteką. Nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Żona i dzieci nie posiadają nieruchomości ani wartościowych ruchomości. Skarżący otrzymuje zasiłek chorobowy w wysokości [...] brutto. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej jako p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 p.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że art. 246 § 1 2 p.p.s.a. nakłada na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek w tym przepisie określonych. Z uwagi na to, że w.w przepis formułuje nieostre kryteria ocenne, szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 14 września 2006r., sygn. akt II FZ 574/06). Argumentacja służąca uprawdopodobnieniu, że uiszczenie kosztów sądowych nie byłoby możliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny musi być dokładna i wyczerpująca. Skoro podstawą ustaleń faktycznych pozwalających na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, to powinna być to informacja kompletna, pozwalająca na zobrazowanie realnej sytuacji majątkowej i finansowej strony. Pismem z dnia [...] wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez skarżącego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, jeżeli zostały złożone zeznania roczne podatkowe za [...] to należy również przedłożyć te zeznania, złożenie odpisów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące należących do skarżącego i do osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, podanie czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują jakieś dodatkowe dochody np. z tytułu pracy dorywczej, sezonowej, dopłat do nieruchomości rolnej z Unii Europejskiej, upraw, wynajmu domu, czy korzystają z pomocy opieki społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie (odpis decyzji), podanie w jakiej wysokości skarżący otrzymywał wynagrodzenie za pracę (złożenie zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia za ostatnie trzy miesiące przed otrzymaniem zasiłku chorobowego), podanie od kiedy skarżący otrzymuje zasiłek chorobowy, podanie kosztów miesięcznego utrzymania skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z rozbiciem na poszczególne wydatki (czynsz, ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i telefon komórkowy, abonament RTV, środki czystości, raty kredytów – z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat itp.), podanie do kogo należy mieszkanie, w którym mieszka skarżący, jeżeli wnioskodawca najmuje to mieszkanie należy podać koszty najmu, podanie czy skarżący lub osoby, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają samochody osobowe, jeżeli tak należy podać markę, typ, rok produkcji i wartość rynkową, podanie jaka jest powierzchnia działki gruntu, na którym znajduje się dom skarżącego i jaka jest powierzchnia tego domu, podanie czy żona skarżącego jest osobą bezrobotną, czy jest ona zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna i czy otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych (odpis decyzji), jeżeli nie jest zarejestrowana to dlaczego. Skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że nie posiada rachunków bankowych ani lokat bankowych. Nie uzyskuje żadnych dodatkowych dochodów. Podał, że od [...] otrzymuje zasiłek chorobowy z ZUS. Oświadczył, że ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości [...], przy czym [...]. Podał, że nie ponosi kosztów najmu mieszkania, gdyż mieszka w nim w zamian za opiekę nad mieszkaniem. Oświadczył, że nie posiada samochodu osobowego. Dom znajduje się na działce gruntu o powierzchni [...]. Żona jest osobą bezrobotną. Do pisma załączył zaświadczenie o wypłaconych zasiłkach, z którego wynika, że w okresie od [...] wypłacono skarżącemu zasiłek chorobowy w wysokości [...], w okresie od [...] w kwocie [...], w okresie od [...] w kwocie [...] netto. Z załączonej przez skarżącego kserokopii zeznania rocznego podatkowego za [...] wynika, że wnioskodawca w [...] uzyskał dochód w wysokości [...]. Pomimo wezwania nie załączył odpisu zeznania podatkowego za [...], nie wyjaśnił czy jego żona posiada rachunek bankowy, czy uzyskuje jakieś dodatkowe dochody, czy korzysta z pomocy opieki społecznej. Kolejnym pismem z dnia [...] wezwano skarżącego do złożenia odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez niego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, podanie czy skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą, czy wyrejestrował prowadzoną działalność gospodarcza, jeżeli tak to kiedy (odpis decyzji), podanie w jakiej wysokości skarżący z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskał w [...] dochody (odpis zeznań rocznych podatkowych za [...]), złożenie odpisów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące należących do osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, podanie w jakiej wysokości skarżący otrzymywał wynagrodzenie za pracę (złożenie zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia za ostatnie trzy miesiące przed otrzymaniem zasiłku chorobowego), podanie czy osoby pozostające ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają samochody osobowe, jeżeli tak należy podać markę, typ, rok produkcji i wartość rynkową, podanie czy żona skarżącego jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna i czy otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych (odpis decyzji), jeżeli nie jest zarejestrowana to dlaczego. Skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że nie posiada lokat bankowych i rachunków bankowych od prawie roku. Podał, że we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają pojazdów. Z powodu rozłamu rodziny nie posiada wiedzy na temat braku zarejestrowania żony w Urzędzie Pracy. Skarżący załączył kserokopię informacji o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w roku [...] i oświadczył, że było to jedyne źródło dochodu w roku [...] jego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Załączył również zaświadczenie o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej z dnia [...]. Pomimo wezwania skarżący nie złożył zeznania rocznego podatkowego za [...], nie złożył również wyciągów z rachunków bankowych żony, nie wyjaśnił czy takie rachunki bankowe jego małżonka posiada. Skarżący nie podał czy żona jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy i czy otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że skarżący nie uprawdopodobnił wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z oświadczenia złożonego przez skarżącego na urzędowym formularzu wynika, że pozostaje razem z żoną i dziećmi w wieku przedszkolnym we wspólnym gospodarstwie domowym. Wnioskodawca utrzymuje się z zasiłku chorobowego, jego małżonka nie pracuje. Skarżący oświadczył, że nie uzyskuje innych dodatkowych dochodów. Pomimo, że nie uzyskuje żadnych dodatkowych dochodów ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości około [...], przy czym jak wynika z załączonego przez niego zaświadczenia o wypłaconych zasiłkach za okres od [...] wypłacono mu kwotę netto w wysokości [...], za okres od [...] kwotę [...] i za okres od [...] kwotę [...]. Oznacza to, że skarżący i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym przeznaczają na miesięczne utrzymanie kwotę wyższą aniżeli uzyskiwane przez wnioskodawcę dochody. Skarżący nie wyjaśnił zatem z jakich środków nadwyżkę kosztów miesięcznego utrzymania nad uzyskiwanymi dochodami pokrywa. Nie wyjaśnił również, pomimo wezwania, czy jego żona uzyskuje jakieś dochody, nie podał czy on lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym korzystają z pomocy opieki społecznej. Skarżący nie złożył odpisu zeznania rocznego podatkowego za [...], nie złożył odpisu z rachunku bankowego należącego do jego żony, nie wyjaśnił nawet czy żona taki rachunek posiada. Skoro wnioskodawca nie udzielił pełnych wyjaśnień, to nie jest możliwe dokonanie rzetelnej i obiektywnej oceny stanu finansowego strony, a zatem wniosek należało oddalić. Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące sytuacji materialnej i finansowej jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. To właśnie na wnioskodawcy ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez niego wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Negatywne skutki niewykonania wezwania obciążają bowiem w całości stronę, do której wezwanie zostało skierowane. Należy także podkreślić, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i dlatego zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.