I SA/Po 30/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędziowie WSA Maciej Jaśniewicz (spr.) WSA Dominik Mączyński Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2012 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. [...] na czynność Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wyrejestrowania automatów do gier o niskich wygranych z Krajowego Rejestru Automatów do Gier postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić stronie skarżącej [...],- zł ([...]) tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi. Naczelnik Urzędu Celnego pismem z dnia [...] nr [...] zawiadomił A sp. z o.o. w K (dalej: Spółka), że poświadczenie rejestracji nr [...] dotyczące automatu do gry o nr fabrycznym [...], wydane w oparciu o zezwolenie nr [...], utraciło ważność z dniem [...]. Organ celny wyjaśnił, że zgodnie z § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. Nr 102, poz. 946 ze zm.), poświadczenie rejestracji traci ważność wraz z wygaśnięciem zezwolenia, o którym mowa w art. 24 ust. 1, 1 a i 1 b ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych - Dz. U. Nr 4, poz. 27 ze zm.). Zezwolenie na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, w oparciu o które dokonano rejestracji powyższego automatu do gier - utraciło ważność. Tym samym z mocy prawa, wraz z wygaśnięciem zezwolenia, z dniem [...] utraciło ważność poświadczenie jego rejestracji. W związku z tym należało dokonać wyrejestrowania powyższego automatu z Krajowego Rejestru Automatów do Gier. Spółka w związku z powyższym zawiadomieniem wniosła do Naczelnik Urzędu Celnego pismo określone jako "wezwanie do usunięcie naruszenia prawa", w którym domagała się usunięcie naruszenia prawa, które w jej ocenie nastąpiło wskutek wystosowania powyższego zawiadomienia. Spółka wskazała, że treść powyższego pisma narusza w szczególności art. 120 w zw. z art. 121 § w zw. z art. 122 w zw. z art. 124 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. - dalej: O.p.), (z ostrożności - odpowiednio art. 6 w zw. z art. 8 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. § 10 ust. 4 pkt 1) Rozporządzenia Ministra Finansów z 3 czerwca 2003 r. gdyż przesądza ono, że określone w nim zezwolenie na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych oraz poświadczenia rejestracji wygasły - bez jakiejkolwiek weryfikacji faktów w tym zakresie, w szczególności weryfikacji tego, czy określone zezwolenie nie zostało przedłużone czy też nie został złożony wniosek o jego przedłużenie, czy wyrejestrowane automaty nie zostały "przeniesione" do innych zezwoleń, niż te, które wygasły, co zdarza się w praktyce, a co powodowałoby, że wyrejestrowanie automatów zostało dokonane nieprawidłowo, jak i bez uzasadnienia, kiedy i na jakiej podstawie powołana przez organ okoliczność miała miejsce. Spółka wskazała, iż z uwagi na powyższe należy w szczególności przywrócić rejestrację automatu w systemie KRAG, gdyż nie wykazano, aby którekolwiek z poświadczeń rejestracji wskazanych przez organ wygasło. Organ celny do chwili obecnej nie udzielił odpowiedzi na "wezwanie do usunięcie naruszenia prawa" . W skardze Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej czynności w całości albo stwierdzenie jej bezskuteczności a także o zasądzenie od organu celnego na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonej czynności zarzuciła naruszenie: 1. art. 120 w zw. z art. 121 § w zw. z art. 122 w zw. z art. 124 O.p. (art. 6 w zw. z art. 8 w zw. z art. 11 kpa.) w zw. § 10 ust. 4 pkt 1) rozporządzenia z dnia 3 czerwca 2003 r. Ministra Finansów w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych, gdyż przesądza ono, że określone w nim zezwolenie na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych oraz poświadczenia rejestracji wygasły: a) bez jakiejkolwiek weryfikacji faktów w tym zakresie, w szczególności weryfikacji tego, czy określone zezwolenie nie zostało przedłużone czy też nie został złożony wniosek o jego przedłużenie, czy wyrejestrowane automaty nie zostały "przeniesione" do innych zezwoleń, niż te, które wygasły, co zdarza się w praktyce, a co powodowałoby, że wyrejestrowanie automatów zostało dokonane nieprawidłowo, b) bez uzasadnienia, kiedy i na jakiej podstawie powołana przez organ okoliczność miała miejsce, 2. art. 92 ust. 1 w zw. z art. 7 Konstytucji R.P. w zw. z art. 15b ust. 4 w zw. z art. 16 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych w zw. z § 10 ust. 4 pkt 1 w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych, pomimo iż powołane rozporządzenie zostało w zakresie zastosowanym przez organ wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego, 3. § 10 ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych w zw. z art. 15b ust. 4 ustawy o grach i zakładach wzajemnych poprzez przyjęcie, że poświadczenia rejestracji automatów do gier o niskich wygranych tracą ważność z chwilą wygaśnięcia zezwolenia, które zostało indywidualnie oznaczone we wniosku o rejestrację automatów, podczas gdy z właściwych przepisów, w tym z art. 15b ust. 4 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych wynika, że automaty i urządzenia do gier mogą być eksploatowane przez podmioty posiadające zezwolenie na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, 4. § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych w zw. z art. 24 ust. Ib, art. 32 ust. 1, art. 35 ust. 1 w zw. z art. 36 ust. 1 ustawy o grach i zakładach wzajemnych w zw. z art. 144 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. Nr 201, poz. 1540,- dalej: ustawa o grach hazardowych) poprzez uznanie, że pomiędzy rejestracją konkretnych automatów a konkretnym zezwoleniem na prowadzenie działalności występuje nierozerwalny związek, 5. § 10 ust. 4 pkt 1 w zw. z § 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych poprzez taką interpretację pierwszego z przywołanych przepisów, która oznacza całkowitą zbędność istnienia drugiego z tych przepisów, 6. art. 2 w zw. z art. 20 w zw. z art. 22 Konstytucji RP w zw. z art. 120 w zw. z art. 121 § w zw. z art. 122 w zw. z art. 124 O.p. (art. 6 w zw. z art. 8 w zw. z art. 11 kpa) w zw. § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych, poprzez przyjęcie takiej praktyki stosowania prawa, która uniemożliwia stronie eksploatacji automatów do gier o niskich wygranych, które zostały dopuszczone do eksploatacji, pomimo, że posiada ona ważne zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz nie uległy zmianie jakiekolwiek istotne elementy stanu faktycznego, 7. art. 7 w zw. z art. 87 ust. 1 w zw. z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 120 w zw. z art. 121 § w zw. z art. 122 w zw. z art. 124 O.p. (art. 6 w zw. z art. 8 w zw. z art. 11 kpa) poprzez przedkładanie niższych źródeł prawa lub aktów nieposiadających w ogóle przymiotu źródeł prawa (treści formularzy i rejestrów) ponad wyższe źródła prawa (w szczególności przepisy ustawowe), dokonywanie aktów arbitralnego stosowania przepisów z pominięciem zasad prawidłowej wykładni, 8. art. 20 w zw. z art. 22 Konstytucji RP w zw. z art. 120 w zw. z art. 121 § w zw. z art. 122 w zw. z art. 124 O.p. (art. 6 w zw. z art. 8 w zw. z art. 11 kpa) w zw. § 10 ust. 4 pkt 1) rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych, poprzez przyjęcie, iż można decydować o zakresie wolności działalności gospodarczej w drodze wydawania nieuzasadnionych "informacji" niepodlegających zmianie ani kontroli, 9. art. 194 § 1 w zw. z art. 120 w zw. z art. 121 § w zw. z art. 122 w zw. z art. 124 O.p. (art. 6 w zw. z art. 8 w zw. z art. 11 kpa) w zw. z art. 15b ust. 4 i art. 16 pkt 2 ustawy o grach i zakładach wzajemnych w zw. z § 10 ust. 3 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych poprzez dowolne zanegowanie dokumentu urzędowego, jakim jest poświadczenie rejestracji automatu do gier o niskich wygranych przy braku jakiegokolwiek dowodu przeciwnego przeprowadzonego w toku postępowania w sprawie, 10. art. 258 O.p. (art. 162 kpa), poprzez orzeczenie w przedmiocie wygaśnięcia lub uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej w nieokreślonej przepisami formie. Uzasadniając skargę Spółka stwierdziła, że zakwestionowanie działanie organu stanowi co najmniej czynność podlegającą kontroli sądowoadministracyjnej, a niezależnie powinna być potraktowania w kategoriach rozstrzygnięcia administracyjnego. W sprawie mamy do czynienia z aktem administracyjnym, bowiem konsekwencją stwierdzenia wygaśnięcia rejestracji automatu jest brak możliwości jego dalszej eksploatacji przez automatu. Naczelnik Urzędu Celnego wniósł o odrzucenie skargi a jedynie z ostrożności procesowej o oddalenie skargi, w przypadku uznania iż skarga nie podlega odrzuceniu. Stwierdził, że biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny wniosek o oddalenie skargi, we wszystkich podanych zakresach jest uzasadniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna. Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest wniesienie jej na jeden z aktów lub czynności organów administracji publicznej wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: ppsa) tj. m.in. decyzję administracyjną w rozumieniu art. 207 O.p. Stosownie do treści art. 210 § 1 O.p. decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu podatkowego, datę jej wydania, oznaczenie strony, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie o trybie odwoławczym - jeżeli od decyzji służy odwołanie oraz podpis osoby upoważnionej, z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest pismo Naczelnik Urzędu Celnego z dnia [...] nr [...], którym organ zawiadomił Spółkę, że poświadczenie rejestracji nr [...] dotyczące automatu do gry o nr fabrycznym [...], wydane w oparciu o zezwolenie nr [...], utraciło ważność z dniem [...]. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 207 § 1 O.p. organ podatkowy orzeka w sprawie w drodze decyzji (...). Decyzja rozstrzyga sprawę, co do jej istoty, albo w inny sposób kończy postępowanie w danej instancji. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że o tym, czy dany akt jest decyzją, przesądza nie jego nazwa, lecz charakter sprawy i treść przepisu będącego podstawą działania organu. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 1981r. powoływanym często przez doktrynę, a odnoszącym się do elementów, które przesądzają o tym, czy dane rozstrzygnięcie posiada formę decyzji, NSA stwierdził, iż pisma zawierające rozstrzygnięcia w sprawie załatwianej w formie decyzji są decyzjami mimo nieposiadania w pełni formy przewidzianej w art. 107 § 1 kpa (podobnie art. 210 § 1 O.p.), jeżeli tylko zawierają minimum elementów, niezbędnych do zakwalifikowania ich jako decyzji. Do takich elementów należy zaliczyć: oznaczenie organu administracji państwowej wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji (wyrok NSA z dnia 20 lipca 1981 r., SA 1163/81, OSPiKA 1982, z. 9-10, poz. 169, Sławomir Presnarowicz - Ordynacja podatkowa Komentarz, wyd. IV, Lex 2011). Naczelny Sąd Administracyjny w szeregu judykatów wyjaśnił, iż stwierdzenie utraty ważności "poświadczenia rejestracji" powinno przyjąć formę decyzji administracyjnej. Nie jest więc wystarczające przesłanie stronie informacji, że "poświadczenie rejestracji" zostało cofnięte lub utraciło ważność (tak m.in. postanowienie NSA sygn. akt II GSK 1677/11). Będące przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie pismo Naczelnika Urzędu Celnego spełnia, w ocenie Sądu, podstawowe wymogi z art. 210 § 1 O.p. a zatem winno być traktowane jako decyzja administracyjna. Spółka wniosła pismo określone jako "wezwanie do usunięcie naruszenia prawa", w którym przedstawiła i bogato uzasadniła swój pogląd prawny. Pismo to należy uznać za odwołanie od decyzji organu I instancji. Stosownie do treści art. 52 § 1 ppsa skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Zgodnie z § 2 wyżej wymienionego artykułu przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia przewidziany w ustawie. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie musiała być zatem uznana za niedopuszczalną z uwagi na uprzednie niewyczerpanie środków zaskarżenia w administracyjnym toku instancji. W przypadku decyzji wydanej przez organ I instancji stronie nie przysługuje bowiem skarga do sądu administracyjnego a jedynie odwołanie rozpatrywane w odwoławczym postępowaniu administracyjnym. Innymi słowy, decyzja organu I instancji, która nie ma waloru ostateczności może być weryfikowana wyłącznie w drodze postępowania odwoławczego, a nie w drodze postępowania przed sadem administracyjnym. Zgodnie z art. 223 § 2 O.p. brak pouczenia odnośnie do terminu wniesienia odwołania nie wpływa na bieg terminu do wniesienia tego środka, jako że jest to termin ustawowy (14 dni), który rozpoczyna się od daty ściśle określonej w przepisach – od dnia doręczenie decyzji. W myśl art. 214 O.p. nie może szkodzić stronie błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania, wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo brak takiego pouczenia. Z powyższych unormowań wynika wniosek, iż wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wystosowane przez Spółkę powinno być przez organ potraktowane jak odwołanie i rozpatrzone przez organ odwoławczy nawet jeżeli pismo skierowane zostało do niewłaściwego organu. W dalszym toku postępowania organ powinien, zgodnie z przepisami O.p., nadać bieg odwołaniu strony skarżącej. W świetle powyższego Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ppsa oraz art. 232 § 1 pkt 1 ppsa.