I SA/Po 301/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku KJ o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2006r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych postanawia: oddalić wniosek. Skarżąca KJ, reprezentowana przez adwokata, pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2006r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych. Równocześnie złożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że ma na utrzymaniu rodzinę. Skarżąca wskazała, że ponosi miesięczne wydatki z tytułu opłat za energię elektryczną w wysokości [...] za dwa miesiące, wodę, śmieci ok. [...] zł, telefon, Internet ok. [...] zł, przedszkole ok. [...] zł, ubezpieczenie rolnicze + KRUS ok. [...] zł, koszty związane z leczeniem dzieci ok. [...] zł, koszty wyżywienia [...] zł, koszty paliwa [...] zł ([...] zł/rok), nawozy [...] zł, ([...] zł/rok), środki ochrony roślin [...] ([...] zł/rok), pasza i koncentraty [...] zł ([...] zł/rok), podatek rolny [...] zł ([...] zł/rok). Skarżąca podała, że aktualne wpływy z gospodarstwa to [...] zł na rok za tuczniki oraz [...] zł na rok za zboża. Wnioskodawczyni otrzymuje dopłaty bezpośrednie w wysokości ok. [...] zł. Mąż Skarżącej prowadzi działalność gospodarczą i uzyskuje dochód roczny w wysokości ok. [...] zł. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, z córką G (data ur. [...]) i z córką A (data ur. [...]). Wnioskodawczyni posiada dom o pow. [...] m2, nieruchomość rolną o pow. [...] ha, sprzęt rolniczy niezbędny do gospodarowania, nie posiada natomiast innych nieruchomości, oszczędności i papierów wartościowych. Dzieci nie posiadają żadnego majątku. Skarżąca razem z mężem z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego uzyskuje dochód miesięczny w wysokości ok. [...] brutto, mąż z tytułu działalności gospodarczej w wysokości ok. [...] brutto. Wnioskodawczyni wskazała, że z uwagi na zajęcia egzekucyjne nie może swobodnie dysponować przychodami. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że ona i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskują innych dochodów poza deklarowanymi we wniosku. Wnioskodawczyni podała, że roczny przychód za [...] z działalności rolniczej wynosi [...], koszty uzyskania przychodu z tej działalności wyniosły [...]. Prowadzone przez nią i jej męża gospodarstwo rolne otrzymało w dniu [...] dopłaty obszarowe za [...] w wysokości [...]. Skarżąca podała, że przychód męża w [...] w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą wyniósł [...] zł. Wskazała, że mąż posiada w ewidencji środków trwałych samochód osobowy marki V. Skarżąca posiada natomiast samochód osobowy marki O, rok prod. [...]. W gospodarstwie rolnym Wnioskodawczyni i jej mąż posiadają ciągnik rolniczy F, rok prod. [...], ciągnik rolniczy U, rok prod. [...], naczepę rolniczą S, rok prod. [...], naczepę lekką, rok prod. [...], kombajn zbożowy N, prasę rolującą do słomy F, prasę do słomy kostkującą, agregat uprawowo-siewny, gruber, pług obrotowy. Skarżąca podała, że gospodarstwo rolne ma pow. [...] ha, z zabudowaną działką domem mieszkalnym, budynkiem stodoły, budynkiem inwentarskim i zespołem garaży. Skarżąca wskazała, że ponoszą miesięcznie następujące koszty: energia elektryczna, woda, telefony, gaz [...], ubezpieczenie ZUS i KRUS [...], podatek rolny [...], podatek od działalności gospodarczej ok. [...], paliwo [...], koszty związane z gospodarstwem, t.j. ropa, pasze, koncentraty [...], koszty księgowania [...]. Do pisma załączyła kserokopie zeznań o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za rok [...], z których wynika, że przychód małżonka skarżącej w [...] wyniósł [...], natomiast w [...] zł. Z załączonych wyciągów z rachunków bankowych wynika, że małżonek Skarżącej posiada rachunek bankowy w A, przy czym rachunek ten został zajęty przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, w dniu [...] z rachunku tego tytułem zajęcia egzekucyjnego pobrano kwotę w wysokości [...] zł. Saldo końcowe na tym rachunku na dzień [...] jest ujemne i wynosi [...]. Nie wiadomo czy na ten rachunek po dniu [...] wpłynęły jakieś środki pieniężne. Z załączonego przez Wnioskodawczynię wyciągu z jej rachunku bankowego prowadzonego w A wynika, że z rachunku tego prowadzona jest przez Naczelnika Urzędu Skarbowego egzekucja, w wyniku której zajęto w dniu [...] kwotę w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...]. Saldo końcowe na tym rachunku na dzień [...] wynosi [...]. Skarżąca załączyła również historię zapisów księgowych, z której wynika, że w dniu [...] zlikwidowała [...] lokaty bankowe. Załączyła także kserokopie: zawiadomień Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] o zajęciu rachunków bankowych w B i w A, tytułów wykonawczych, dowodów wpłat pieniężnych na rachunek bankowy Urzędu Skarbowego, z których wynika, że w dniu [...] Skarżąca uiściła na rachunek bankowy Urzędu kwotę w wysokości [...], mąż jej również w tym samym dniu uiścił kwotę w wysokości [...], następnie w dniu [...] uiścił kwotę w wysokości [...], dowodów rejestracyjnych pojazdów podlegających obowiązkowi rejestracji, deklaracji VAT-7 za miesiące [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy mieć na względzie fakt, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazuje się w doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. (por. Hanna Knysiak - Molczyk, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze, LexisNexis, Warszawa 2005, s.628). W przedmiotowej sprawie Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, a zatem wniosek jej podlega rozpoznaniu w oparciu o przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Biorąc pod uwagę złożone przez Skarżącą oświadczenia i dokumenty stwierdzić należy, że nie wykazała ona przesłanek do zwolnienia jej od kosztów sądowych. Wskazać bowiem należy, że ze złożonego przez Skarżącą oświadczenia sporządzonego na urzędowym formularzu w dniu [...] wynika, że ona i jej mąż nie posiadają żadnych oszczędności. Natomiast z przedłożonych przez nią na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy dokumentów wynika, że Skarżąca na dzień sporządzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy posiadała [...] lokaty bankowe w B w wysokości [...] zł, a zatem posiadała oszczędności łącznie w kwocie [...] zł. Środki te przewyższały kwotę kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] zł (wpis od skargi). Ponadto z przedłożonego przez nią wyciągu z rachunku bankowego należącego do jej męża wynika, że w dniu [...] z rachunku tego wypłacił on kwotę w wysokości [...] i w wysokości [...]. Wnioskodawczyni zatem w dniu sporządzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy dysponowała środkami pieniężnymi na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie (lokaty bankowe, środki pieniężne na rachunku bankowym męża). Wprawdzie lokaty te w dniu [...] zlikwidowała, jednakże powinna była z posiadanych środków pieniężnych zabezpieczyć środki na poniesienie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Ponadto zauważyć należy, że z oświadczeń Skarżącej wynika, że razem z mężem posiada nieruchomość rolną o pow. [...] ha, na której znajduje się działka zabudowana domem o pow. [...] m2, budynkiem stodoły, budynkiem inwentarskim, garażami, posiada również sprzęt rolniczy (ciągnik rolniczy F, rok prod. [...], ciągnik rolniczy U, rok prod. [...], naczepę rolniczą S, rok prod. [...], naczepę lekką, rok prod. [...], kombajn zbożowy N, prasę rolującą do słomy F, prasę do słomy kostkującą, agregat uprawowo-siewny, gruber, pług obrotowy), samochód osobowy marki O, rok prod. [...], którego wartości rynkowej pomimo wezwania nie podała, mąż posiada samochód osobowy marki V, rok prod. [...], który jest wpisany do ewidencji środków trwałych prowadzonej przez niego firmy i którego wartości rynkowej również - pomimo wezwania - nie podano. Z udzielonych przez Skarżącą wyjaśnień i przedłożonych dokumentów nie wynika, że majątek ten został zajęty w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W tym miejscu wskazać należy, że w orzecznictwie przyjęto, że posiadanie majątku w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z 14.10.2004r., sygn. akt FZ 466/04, niepubl., z 21.02.2005r., sygn. akt FZ 610/04, niepubl., z 25.10.2012r., sygn. akt I OZ 806/12 publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak już wcześniej wskazano prawo pomocy udzielane jest w zasadzie osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodu i bez majątku. Natomiast Skarżąca do grona takich osób nie należy. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.