I SA/Po 3044/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska (spr.) Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Marzenna Kosewska Protokolant: sekr. sąd. Barbara Dropek po rozpoznaniu w dniu 29 września 2005r. przy udziale sprawy ze skargi Spółki "A" w W na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oraz uchybienia terminowi do jego złożenia na postanowienie w sprawie dot. obciążenia kosztami postępowania celnego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej Spółki "A" w W kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/ M. Kosewska /-/ B. Sokołowska /-/ B. Koś Postanowieniem nr [...] z dnia [...]r. Naczelnik Urzędu Celnego obciążył Spółkę"A" z siedzibą w W. kosztami postępowania celnego prowadzonego w sprawie towaru zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu według zgłoszenia celnego z dnia [...]r., tj. kosztami wykonania wyceny importowanych tekstyliów przez biegłego rzeczoznawcę z Centrum Badań i Ekspertyz Towaroznawczych Akademii Ekonomicznej. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł w imieniu Spółki "A" doradca podatkowy, J. C. w piśmie z dnia [...]r. (k. [...] akt administracyjnych ), żądając jego uchylenia w całości. Według strony skarżącej obciążenie jej kosztami ekspertyzy biegłego było bezzasadne i niezgodne z prawem. J. C. przedłożył organowi celnemu odpis pełnomocnictwa z dnia [...]r. udzielonego mu jako pracownikowi przez zarząd Spółki, upoważniającego do reprezentowania zarządu i Spółki przed organami celnymi, organami podatkowymi oraz sądami. Postanowieniem z dnia [...]r., nr [...] adresowanym do J. C., Dyrektor Izby Celnej - działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 i § 2 , art. 236 § 2 pkt. 1 i art. 239 Ordynacji podatkowej stwierdził niedopuszczalność zażalenia i uchybienie terminowi do jego wniesienia. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że do zażalenia zostało dołączone pełnomocnictwo udzielone J. C. jako pracownikowi, a w toku postępowania wyjaśniającego przedstawiono kserokopii umowy o pracę z dnia [...]r. potwierdzającą czas zatrudnienia od [...] r. do [...]r. Organ odwoławczy podniósł także, że doradca podatkowy może potwierdzić za zgodność z oryginałem jedynie odpisy pełnomocnictwa udzielonego mu w sprawach dotyczących obowiązków podatkowych ( art. 41 ustawy o doradztwie podatkowym). Organ celny podał też, że zgodnie z przepisem art. 253 § 2 Kodeksu celnego przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej może być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim może być wyłącznie agencja celna. J. C. w niniejszej sprawie nie spełnia zaś powyższych wymogów. Jednocześnie w uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Celnej wskazał, że zaskarżone postanowienie zostało doręczone skutecznie przedstawicielowi strony Agencji Celnej w dniu [...]r. Zażalenie wniesiono w dniu [...]r. ( data stempla pocztowego), a więc z uchybieniem siedmiodniowego terminu przewidzianego art. 236 § 2 pkt. 1 Ordynacji podatkowej. Skargę na powyższe postanowienie złożyła Spółka "A", wnosząc o jego uchylenie w całości jako niezgodnego z prawem. Skarżąca powołała się na przepis art. 253 § 3 Kodeksu celnego, według którego w przypadkach innych niż wymienione w art. 253 § 2 Kodeksu celnego przedstawicielem może być osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych jako przedstawiciel bezpośredni. Według skarżącej postępowanie celne dotyczące weryfikacji zgłoszenia celnego należy do tych "innych wypadków", ponieważ jest to już postępowanie celno-administracyjne, którego przebieg reguluje Ordynacja podatkowa i znajdują tu zastosowanie również jej przepisy dotyczące pełnomocnictwa. Zgodnie z przepisem art. 137 § 1 Ordynacji pełnomocnikiem strony postępowania może być osoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych. Ponadto podniesiono, że istnieje możliwość występowania przed organami celnymi doradcy podatkowego jako pełnomocnika, na podstawie art. 2 i 41 ustawy z dnia 05 lipca 1996r. o doradztwie podatkowym. Konieczność reprezentowania Spółki przez któryś z podmiotów wyliczonych taksatywnie w art. 253 § 2 Kodeksu celnego istniała jedynie w momencie dokonywania przez nią zgłoszenia przedmiotowego towaru. Zdaniem strony była ona reprezentowana przez ustanowionego pełnomocnika, a więc zgodnie z art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej pisma powinny być doręczone pełnomocnikowi, co czyni zarzut uchybienia terminowi bezzasadnym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazał, że została przedłożona także przez J. C. kserokopia umowy o pracę zawartej na czas określony od [...]r. do [...]r. Jednocześnie wskazał, że J. C. jako czynny zawodowo doradca podatkowy nie może zatrudnić się w tym charakterze w firmie "A", która nie trudni się zawodowo doradztwem podatkowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zmian. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę decyzji administracyjnych pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, przy czym w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga okazała się uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn, niż to zarzucał skarżący. W pierwszej kolejności wskazać należy, że przepisy prawne dotyczące przedstawicielstwa występujące w Kodeksie celnym są przepisami lex specialis w stosunku do przepisów regulujących instytucję przedstawicielstwa na gruncie Kodeksu cywilnego jak i Ordynacji podatkowej, zatem nietrafne są wywody skargi wskazujące na przepis art. 137 § Ordynacji podatkowej, jako podstawę działania pełnomocnika J. C. na etapie weryfikacji zgłoszenia celnego. Takim przepisem szczególnym jest art. 253 § 2 ustawy z dnia 09 stycznia 1997r. Kodeks celny ( Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), ograniczający krąg podmiotów umocowanych do sprawowania przedstawicielstwa w sprawach celnych. Zgodnie z tym przepisem (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 maja 2002 r. tj. w dacie składania przedmiotowego zażalenia oraz wydawania postanowienia przez organ II instancji ) przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu przed organem celnym w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej mógł być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim wyłącznie agencja celna. Brzmienie tego przepisu wskazuje, że ograniczenie kręgu podmiotów mogących reprezentować stronę w postępowaniu przed organem celnym ma związek z przeznaczeniem towaru i wbrew twierdzeniom skarżącej nie jest ograniczone tylko do fazy zgłoszenia celnego. W niniejszej sprawie bezspornym było, że towar, będący przedmiotem toczącego się postępowania w sprawie celnej był przeznaczony do działalności gospodarczej, zatem z powyższego wyczerpującego wyliczenia podmiotów uprawnionych do reprezentowania strony postępowania celnego wynika jasno, że J. C., doradca podatkowy, nie mógł występować w charakterze pełnomocnika skarżącej Spółki. Zastosowanie przepisu art. 253 § 2 Kodeksu celnego wyłącza możliwość zastosowania postanowień art. 253 § 3 tego kodeksu. Również powołane w skardze przepisy art. 2 i 41 ustawy z dnia 05 lipca 1996r. o doradztwie podatkowym ( Dz. U. z 2002r. Nr 9, poz. 86 ze zmian.) nie uprawniały doradcy podatkowego do występowania w charakterze pełnomocnika strony w sprawie dotyczącej weryfikacji zgłoszenia celnego i uznania go za nieprawidłowe, albowiem nie jest to postępowanie w sprawach obowiązków podatkowych. Skuteczne pełnomocnictwo mogło zatem zostać udzielone J. C. tylko jako podmiotowi będącemu pracownikiem Spółki. Z tego względu zasadne było ustalenie przez organ celny faktu zatrudnienia J. C. przez stronę. Organy celne dysponując dokumentem- umową o pracę z dnia [...]r. zakwestionowały zgodność umowy z prawem, albowiem J. C. doradca podatkowy został zatrudniony w skarżącej spółce jako pracownik w okresie od [...]r. do [...]r., co zdaniem organów narusza dyspozycję art. 31 ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym. Zdaniem Sądu organy celne błędnie przyjęły, że naruszenie w zawartej przez stronę z J. C. umowie o pracę dyspozycji art. 31 ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym skutkuje nieważnością czynności prawnej. Jednakże, w sytuacji, gdy organ celny stwierdził bezskuteczność udzielonego pełnomocnictwa- winien był wezwać Spółkę ( jako podmiot wyłącznie posiadający przymiot strony prowadzonego postępowania ) - na podstawie art. 169 § 1 i art. 168 § 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego - do usunięcia braku formalnego zażalenia poprzez podpisanie go przez osobę upoważnioną do reprezentowania Spółki i to w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Zażalenie bowiem, jak każde podanie musi pod względem formy i treści spełniać wymagania stawiane w art. 168 § 1, § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej dla tej czynności procesowej strony. Nie wezwanie strony przez organ celny do usunięcia braku formalnego zażalenia stanowi istotne naruszenie wyżej wymienionych przepisów postępowania oraz art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej (w zw. z art. 262 Kodeksu celnego) zgodnie z którym organy celne są zobowiązane udzielać stronom niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa celnego i postępowania celnego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania ( por. wyrok NSA z 20.08.1999 r., sygn. akt IV SA 848/98, LEX nr 47870 ). Przestrzeganie powyższych przepisów i zasad postępowania wyklucza możliwość uznania, iż zażalenie wniósł rzekomy pełnomocnik we własnym imieniu. Zobowiązanie wynikające z postanowienia o obciążeniu kosztami postępowania celnego nie przeszło w trakcie postępowania celnego na jakikolwiek inny podmiot, zwłaszcza na rzekomego pełnomocnika. Stroną postępowania odwoławczego była zatem nadal Spółka "A", a nie J. C.. Jednocześnie należy zauważyć, że stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia może być adresowane tylko do strony, a nie do jej pełnomocnika. Sąd zauważa też, że pismo z dnia [...] roku, na które powołał się organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, choć informuje o nieskutecznym umocowaniu J. C. przedłożonym wraz z odwołaniem, stanowi jedynie wezwanie strony do złożenia zabezpieczenia pokrywającego w całości kwotę długu celnego. Z uwagi na powyższe okoliczności należało uznać, że Dyrektor Izby Celnej, wydając przedmiotowe postanowienie, naruszył przepisy postępowania ( art. 121 § 2, art. 169 § 1 w zw. z art. 168 § 3 oraz art. 228 § 1 pkt. 1 i § 2, art. 236 § 2 pkt. 1 i art. 239 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu Celnego ) w sposób mający istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ celny winien wezwać stronę do podpisania zażalenia zgodnie z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. Z tych względów Sąd orzekł, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 c oraz art. 200 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmian. ) jak w sentencji. /-/ M. Kosewska /-/ B. Sokołowska /-/ B. Koś