I SA/Po 3054/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek NSA Maria Lorych-Olszanowska ( spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Teresa Matuszewska po rozpoznaniu w dniu 21 września 2005r. sprawy ze skargi Agencji Celnej [...] w R. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia oraz uchybienia terminowi do jego wniesienia na postanowienie w sprawie dotyczącej obciążenia kosztami postępowania celnego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej Agencji Celnej [...] w R. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych , III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/M. Lorych-Olszanowska /-/W. Długaszewska /-/T.M. Geremek Postanowieniem nr [...] z dnia [...]r. Naczelnik Urzędu Celnego obciążył Spółkę "A" z siedzibą w P. oraz Agencję Celną [...] z siedzibą w R. kosztami postępowania celnego, prowadzonego w sprawie towaru zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu, według zgłoszenia celnego z dnia [...]r., tj. kosztami wykonania wyceny importowanych tekstyliów przez biegłego rzeczoznawcę z Centrum Badań i Ekspertyz Towaroznawczych Akademii Ekonomicznej. Zażalenia na powyższe postanowienie wniósł w imieniu Spółki "A" i Agencji Celnej [...] doradca podatkowy, J. C. w pismach z dnia [...]r., żądając jego uchylenia w całości i umorzenia postępowania. Według stron skarżących obciążenie ich kosztami ekspertyzy biegłego było bezzasadne i niezgodne z prawem. J. C. przedłożył też pełnomocnictwo Spółki "A" z dnia [...]r. i odpisy pełnomocnictwa Agencji Celnej [...] z [...] i [...]r. udzielonych mu jako pracownikowi przez zarządy obu Spółek, upoważniające do reprezentowania zarządu m.in. przed organami celnymi. Postanowieniem z dnia [...]r., nr [...] adresowanym do J. C. Dyrektor Izby Celnej - działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 i § 2 , art. 239 Ordynacji podatkowej stwierdził niedopuszczalność zażalenia Agencji Celnej [...] i uchybienia terminu do jego wniesienia. Podniósł w uzasadnieniu, że do złożonego zażalenia dołączona została kserokopia pełnomocnictwa udzielonego J. C. potwierdzona za zgodność z oryginałem przez doradcę podatkowego J. C.. Jego oryginał został wysłany z pismem z [...] r. przez Agencję Celną [...]. Organ II instancji wskazał też, że do zażalenia zostało dołączone pełnomocnictwo udzielone J. C. jako pracownikowi, Agencji Celnej [...] a w toku postępowania wyjaśniającego przedstawiono kserokopię umowy o pracę z dnia [...]r. Organ celny wyjaśnił, że zgodnie z przepisem art. 253 § 2 Kodeksu celnego przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej może być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim może być wyłącznie agencja celna. J. C. w niniejszej sprawie nie spełnia powyższych wymogów. Stosownie do art. 256 § 2 Kodeksu celnego czynności przed organami celnymi może dokonywać wyłącznie w imieniu agencji celnej uprawniony jej pracownik, wpisany na listę agentów celnych. W związku z tym, że J. C. nie został wpisany na listę agentów celnych upoważnionych do czynności przed organami celnymi w imieniu Agencji Celnej [...] w ocenie organu II instancji, nie może skutecznie tej Agencji reprezentować. Ponadto, jak wynika z umowy o pracę z [...]r. J. C. został zatrudniony w charakterze radcy prawnego, podczas gdy, zd. Dyrektora Izby Celnej uprawnień takich nie posiada. Jednocześnie w uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Celnej wskazał, że zaskarżone postanowienie zostało doręczone skutecznie przedstawicielowi strony w dniu [...]r. Agencji Celnej [...]. Zażalenie wniesiono w dniu [...]r. a więc z uchybieniem siedmiodniowego terminu przewidzianego art. 236 § 2 pkt. 1 Ordynacji podatkowej. Skargę na powyższe postanowienie złożyła Agencja Celna [...] wnosząc o jego uchylenie w całości. , Zdaniem strony skarżącej stanowisko Dyrektora Izby Celnej wyrażone w zaskarżonym postanowieniu jest niezgodne z prawem, bowiem organ celny pomylił pojęcie "przedstawicielstwa" określone w art. 253 § 2 Kodeksu celnego z pojęciem "pełnomocnictwa" określonym w art. 136 i 137 § 1 Ordynacji podatkowej. Skoro bowiem ustawodawca w art. 253 § 2 Kodeksu celnego wskazał wyraźnie na pojęcie przedstawicielstwa to znaczy, że ma ono zastosowanie wyłącznie do postępowań prowadzonych przed organami celnymi i wyłącznie w odniesieniu do towaru, którego rodzaj i ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej. Jednakże - jak podkreśla skarżący - inaczej wygląda sytuacja, gdy towar już został objęty procedurą celną a organ celny wszczął postępowanie celne i wydał decyzję, którą uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe i dokonał ponownego wymiaru należności celnych. Postępowanie to prowadzone jest w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej, które przewidują, że strona może działać przez pełnomocnika, zgodnie z postanowieniami art. 136 i 137, a pełnomocnikiem może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych. Strona skarżąca zakwestionowała stanowisko Dyrektora Izby Celnej, że J. C. nie może reprezentować jej w postępowaniu celnym w tym również jako jej pracownik, odnośnie zaś pkt 2 zaskarżonego postanowienia podniosła, że była reprezentowana przez ustanowionego pełnomocnika, a wiec zgodnie z art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej pisma powinny być doręczone pełnomocnikowi, co czyni zarzut uchybienia terminowi bezzasadnym. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powtarzając swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie jakkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są trafne. Podkreślić bowiem należy na wstępie, że przepisy zawarte Kodeksie celnym, a dotyczące przedstawicielstwa są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów regulujących instytucje przedstawicielstwa na gruncie Kodeksu cywilnego jak i Ordynacji podatkowej, w związku z czym nietrafny jest wywód skargi wskazujący na przepis art.,137 par.1 Ordynacji podatkowej, jako podstawę działania pełnomocnika J. C. na etapie weryfikacji zgłoszenia celnego. Takim przepisem szczególnym jest art.253 § 2 Kodeksu celnego ograniczający krąg podmiotów umocowanych do przedstawicielstwa w sprawach celnych. Zgodnie z powołanym przepisem /w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przez organ II instancji/ przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu przed organem celnym w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej, mógł być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim wyłącznie agencja celna. Z brzmienia tego przepisu wynika, że ograniczenie kręgu podmiotów mogących reprezentować strony w postępowaniu celnym ma związek z przeznaczeniem towaru i wbrew twierdzeniom strony skarżącej nie jest ograniczone tylko do formy zgłoszenia celnego, zaś bezspornym jest że towar będący przedmiotem importu w niniejszej sprawie był przeznaczony do działalności gospodarczej. W myśl art.256 par.2 Kodeksu celnego czynności przed organami celnymi może dokonywać wyłącznie w imieniu agencji celnej upoważniony pracownik agencji celnej lub osoba fizyczna prowadząca agencje celną, wpisani na listę agentów celnych, wobec czego J. C. doradca podatkowy nie mógł występować w charakterze pełnomocnika skarżącej tj. Agencji Celnej [...] w sprawie dotyczącej weryfikacji zgłoszenia celnego i uznania go za nieprawidłowe, bowiem nie jest to postępowanie w sprawach obowiązków podatkowych. Skuteczne pełnomocnictwo mogło zostać zatem udzielone J.C. jako pracownikowi Agencji Celnej [...] wpisanemu na listę agentów celnych. W piśmie - wezwaniu Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] r. skierowanym do Agencji Celnej [...] oraz do importera wezwano strony do złożenia zabezpieczenia pokrywającego w całości kwotę długu celnego, a nadto zaznaczono, że umocowanie J.C. przedłożone wraz z odwołaniem od decyzji z dnia [...] r. jest nieskuteczne, w związku z czym wezwanie to skierowano bezpośrednio do stron. Zdaniem Sądu organ celny I instancji, trafnie przyjął że J.C. nie wykazał umocowania do działania w imieniu Agencji Celnej [...]. W tej sytuacji jednak organ celny, wobec stwierdzenia bezskuteczności pełnomocnictwa J.C., winien był wezwać Agencję celną [...], jako podmiot posiadający przymiot strony prowadzonego postępowania celnego, i to na podstawie art.169 par.1 i art.168 par.3 Ordynacji podatkowej w związku z art.262 Kodeksu celnego, do usunięcia braku formalnego zażalenia poprzez podpisanie go przez osobę upoważnioną do reprezentowania spółki, w terminie 7dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania./por. także wyrok NSA z dnia 9.02.2000 r. w sprawie V SA 745/99/. Niewezwanie zatem strony przez organ celny do usunięcia braku formalnego stanowi istotne naruszenie wyżej wymienionych przepisów postępowania a nadto art.121 § 2 Ordynacji podatkowej, stanowiącego, że organy celne są zobowiązane udzielać stronom niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa celnego i postępowania celnego w związku z przedmiotem tego postępowania./por.wyrok NSA z dnia 20.08.1999 r. w sprawie IV SA 848/98/. Należy również podzielić pogląd pełnomocnika skarżącej, że brak wyraźnego wezwania Agencji Celnej [...] w osobnym piśmie do uzupełnienia braku formalnego zażalenia i pouczenia o konsekwencjach niezastosowania się do tego wezwania, narusza zasadę pogłębiania zaufania do organów celnych wyrażona w art.121 Ordynacji podatkowej oraz zasadę dwuinstancyjności /art.127 Ordynacji podatkowej/. W ocenie Sądu pismo z dnia [...] r. stanowiło jedynie wezwanie do złożenia zabezpieczenia i choć przy tej okazji organ celny informował stronę o nieskutecznym umocowaniu J.C. przedłożonym wraz z wniesionym środkiem odwoławczym-to nie było to jednak wezwanie w trybie art.169 § 1 tej ustawy. Przestrzeganie wskazanych wyżej przepisów i zasad postępowania, wyklucza możliwość uznania na podstawie art.255 Kodeksu celnego, iż zażalenie wniósł rzekomy pełnomocnik we własnym imieniu, w związku z czym należało również uznać, że organ odwoławczy wydając zaskarżone postanowienie naruszył przepisy postępowania celnego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepis art.255 Kodeksu celnego. Rozpatrując zatem ponownie sprawę, organ celny powinien wezwać Agencję Celną do podpisania zażalenia zgodnie z art.169 § 1 Ordynacji podatkowej. Mając powyższe na uwadze w oparciu o art.145 par.1 pkt.1 lit.a i c oraz art.200 i art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz.1270/ w zw. z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi./Dz. U. nr 153 poz. 1271 ze zm./ należało orzec jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/M. Lorych-Olszanowska /-/W. Długaszewska /-/T.M. Geremek