I SA/Po 3063/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie NSA Jerzy Małecki (spr.) as. sąd. WSA Katarzyna Nikodem Protokolant: st.sekr.sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu w dniu sprawy ze skargi na decyzję z dnia Nr w przedmiocie 12 maja 2005 r. Towarzystwa A SA w Z.G. Dyrektora Izby Skarbowej [...] [...] stwierdzenia braku istnienia nadpłaty w podatku od towarów i usług za grudzień 1995 rok oddala skargę /-/ K.Nikodem /-/ W.Zygmont /-/ J.Małecki 2 Dyrektor Izby Skarbowej decyzją nr [...] z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...] odmawiającą Towarzystwu A S.A. w Z. G. stwierdzenia istnienia nadpłaty w podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 1995 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnia, iż podatnik w dniu [...] 04.2003 r. złożył wniosek o zwrot nadpłaty w podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 1995 r. wraz z odsetkami uzasadniając to tym, iż decyzja Izby Skarbowej nr [...] z dnia [...] określająca zaległość VAT za miesiąc grudzień 1995 r. w kwocie [...] zł i odsetki od zaległości [...] zł oraz ustalająca dodatkowe zobowiązanie podatkowe w kwocie [...] zł została wydana po okresie przedawnienia. Dyrektor Izby Skarbowej przytacza następnie treść art. 70 Ordynacji podatkowej i art. 32 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i stwierdza, iż decyzja Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...] określająca Towarzystwu A zaległość w podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 1995 r. oraz decyzja Izby Skarbowej Nr [...] z dnia [...] wydane zostały przed upływem 5 lat licząc od końca roku 1996 tj, od końca roku, w którym upłynął termin płatności zobowiązania. W przedmiotowej sprawie doręczenie tytułu wykonawczego wystawionego na zaległość w podatku od towarów i usług za grudzień 1995 r. nastąpiło w dniu [...] 2001 r., co spowodowało skuteczne przerwanie biegu terminu przedawnienia. Zobowiązanie podatkowe nie uległo zatem przedawnieniu, a egzekwowanie zaległości mogło nastąpić nie tylko z przedmiotu hipoteki. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Towarzystwo A S.A. w Z.G. wniosło o uchylenie powyższej decyzji. W skardze podnosi się, iż Izba Skarbowa decyzję ostateczną dotyczącą zobowiązania podatkowego za grudzień 1995 r. wydała w dniu [...] , po okresie przedawnienia, który mijał [...] 2001 r. Pierwszą faktyczną czynnością egzekucyjną było przymusowe odebranie pieniędzy podatnika przez urząd skarbowy przed lipcem 1997 r. To zobowiązanie przedawniło się w lipcu 2002 r., a decyzja wydana została [...] po okresie przedawnienia. W odpowiedzi na skargę - Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wyjaśnia, iż w oparciu o decyzję wymiarową z dnia [...] Urzędu Skarbowego zostały wystawione w dniu [...] tytuły wykonawcze [...] i [...] , które w dniu [...] 2001 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego, doręczone zostały skarżącej spółce. W dniu wydania owej decyzji został też złożony wniosek o ustanowienie hipoteki przymusowej, uwzględniony przez sąd rejonowy w dniu [...] 10.2000 r. Decyzja organu pierwszej instancji została w części uchylona decyzją Izby Skarbowej z dnia [...] Minister Finansów decyzją z dnia [...] nr [...]odmówił stwierdzenia nieważności powyższej decyzji izby, jednakże NSA w Warszawie uchylił decyzję Ministra oraz stwierdził nieważność decyzji Izby Skarbowej [...] z dnia [...]. W nowej decyzji z dnia [...] nr [...] Izba Skarbowa określiła spółce zaległość w VAT za grudzień 1995 r. w kwocie [...] zł, odsetki od zaległości podatkowej w kwocie [...] zł oraz ustaliła dodatkowe zobowiązanie w kwocie [....] zł. Ta ostatnia decyzja została zaskarżona do NSA OZ w Poznaniu (sygn. akt I SA/Po 2057/02). Podtrzymuje także stanowisko zawarte w uzasadnieniu swej decyzji, iż pierwszej czynności egzekucyjnej dokonano w dniu [...] ( doręczono tytuł wykonawczy warz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego) i dlatego decyzje wymiarowe obu instancji nie zostały wydane po upływie okresu przedawnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje: Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada oficjalności, mająca tetyczne umocowanie i określone granice w postanowieniach art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z zasadą oficjalności, wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Sąd zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy administracji podatkowej, a związanych z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w konkretnej i zaskarżonej sprawie dotyczącej określenia funduszowi Inwestycyjno-Gospodarczemu "B " spółka z o.o. w Z. G. podatku dochodowego od osób prawnych za 1996 r. Z drugiej natomiast strony sąd administracyjny - orzekając w kwestii legalności wymiaru przez organy podatkowe skarżącemu zobowiązań podatkowych - winien mieć na uwadze zakaz pogorszenia sytuacji prawnej strony skarżącej (zakaz reformationis in peius). W niniejszej sprawie zasadniczym przedmiotem sporu między stronami jest kwestia, czy i kiedy nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego związanego z podatkiem od towarów i usług za miesiąc grudzień 1995 r. oraz czy w związku z dokonanymi wpłatami po ewentualnym terminie przedawnienia powstała z tego tytułu nadpłata. Skład sądzący, wyjaśniając zaistniały spór prawny między stronami, zwraca uwagę na to, iż instytucja przedawnienia zobowiązań podatkowych przewidziana postanowieniami art. 70 Ordynacji podatkowej jest jednym ze sposobów ich wygaśnięcia, nie powodującym zaspokojenia wierzyciela podatkowego. Ma ono na celu uregulowanie sytuacji prawnej przeciągającego się w czasie stosunku prawnopodatkowego, uporządkowanie wzajemnych stosunków na linii wierzyciel podatkowy i podatnik, nawet kosztem niewykonania zobowiązania podatkowego. Przedawnienie następuje z mocy prawa ( niepotrzebne jest zatem w tej materii wydawanie odrębnej decyzji) i musi być ono z urzędu uwzględniane przez organ podatkowy. Przedawnione zobowiązanie podatkowe nie może być skutecznie dochodzone, a dokonana po upływie okresu przedawnienia zaplata podatku jest świadczeniem nienależnie uiszczonym lub pobranym, a więc stanowi nadpłatę podatku (art. 72 § I Ordynacji podatkowej) i kwota ta winna być przez wierzyciela podatkowego zwrócona podatnikowi. Termin przedawnienia wynosi 5 lat, licząc od końca roku podatkowego, w którym upłynął termin płatności. Powyższy zasadniczy 5-letni okres przedawnienia zobowiązań podatkowych nie zawsze biegnie w sposób niezakłócony, gdyż różne okoliczności lub czynności taksatywnie w art. 70 Ordynacji podatkowej wyliczone powodować mogą jego zawieszenie lub przerwanie. Zawieszenie biegu przedawnienia (spowodowane np. rozłożeniem zaległości na raty albo wszczęciem postępowania kamo-skarbowego albo wniesieniem skargi do sądu administracyjnego) polega na nie wliczaniu do biegu przedawnienia (już rozpoczętego lub jeszcze nie) pewnych okresów i tym samym - przesunięciu dnia upływu przedawnienia. Przerwanie biegu przedawnienia (art. 70 §3 i §4 Ordynacji podatkowej) to taka ingerencja w jego bieg, po ustaniu której biegnie on na nowo. Do dnia [...] grudnia 2002 r. taką jedyną ustawową przesłanką przerwania biegu była pierwsza czynność egzekucyjna, o której podatnik został powiadomiony, a więc np. doręczenie podatnikowi odpisu tytułu wykonawczego (art. 32 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r.. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.). Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia z tego powodu, biegł on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne. Kolejne wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie powodowało już przerwania biegu przedawnienia. Przerwania biegu przedawnienia o którym mówi art. 70 §3 i §4 Ordynacji podatkowej nie powodowało natomiast tzw. zabezpieczenie wykonania zobowiązań podatkowych dokonywane w trybie przewidzianym przepisami art. 33 - 47 Ordynacji podatkowej. Ponieważ w niniejszej sprawie bezspornym jest to, iż na podstawie decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...] , nr [...] określającej Towarzystwu A S.A. w W. zobowiązanie oraz zaległość w podatku od towarów i usług za grudzień 1995 r. - wystawiono w dniu [...] dwa tytuły wykonawcze o nr [...] i [...], które skarżącej zostały doręczone w dniu [...] 2001 r. wraz z zajęciem rachunku bankowego - nastąpiła zatem przerwa biegu przedawnienia z mocy prawa. Dlatego nietrafne jest twierdzenie skarżącego Towarzystwa A zawarte w skardze, iż zobowiązanie podatkowe dotyczące podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 1995 r. przedawniło się w lipcu 2002 r. Ponieważ w niniejszej sprawie nie przedłożono Sądowi żadnej ostatecznej decyzji stwierdzającej nieważność powyższej decyzji wymiarowej z dnia [...] , na podstawie której wydano powyższe tytuły wykonawcze i wraz z zajęciem rachunków bankowych dostarczone następnie stronie skarżącej [...] 2001 r. - nie można było do sytuacji skarżącej zastosować trafnego poglądu wyrażonego min. w wyroku NSA z dnia 26 kwietnia 2002 r., sygn.. sygn. akt I SA./Lu 685/00, Monitor Podatkowy 2003, nr 4, s. 44. Z tych zatem powodów, na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji wyroku. K. Nikodem W. Zygmont J. Małecki KS